Mekânsal Deneyimlerde Sinestezi (Çoklu Duyusal Algı) Kavramı ve Teknolojiyle Değişiminin İncelenmesi

Okan Şimşek; Sevgin Aysu Balkan; Arife Koca

doi:10.30785/mbud.1020096

TR EN

Mekânsal Deneyimlerde Sinestezi (Çoklu Duyusal Algı) Kavramı ve Teknolojiyle Değişiminin İncelenmesi

Abstract

Algılama süreci bir objeyi, durumu veya mekânı duyularımız aracılığıyla içselleştirip yorumlayarak kavramayı kapsamaktadır. Sinestezi ise bir duyu kipinin uyarılmasının başka bir duyu kipinde bir duyuma yol açması olgusunu ifade etmektedir ve birleşik duyu olarak da adlandırılmaktadır. Algılama, duyumsama, atmosfer kavramı ve çok duyulu deneyimler konusunda fikir üreten teorisyenlerin çalışmalarıyla da konu gündeme taşınmıştır. Sanallaşma, akıllı sistemler, yapay zekâ kavramlarıyla birlikte; mekânı algılama, deneyimleme ve duyumsama biçimlerimiz de değişmekte ve dönüşmektedir. Bu çalışmanın amacı, çoklu duyusal deneyim mekânlarının teknolojik gelişmelerle birlikte ortaya çıkardığı durumu tartışmaktır. Çalışmanın yöntemi, teknolojik imkânlarla oluşturulan farklı çoklu duyusal mekân örnekleri üzerinden bir çözümleme yapmak olarak belirlenmiştir. “Çoklu duyusal mekân deneyimi” “sinestezi’’ ve “sinestezik mekân” anahtar kelimelerinin en çok tekrar ettiği altı adet çalışma seçilmiştir. Örneklerin içerikleri analiz edildiğinde dijital teknolojilerin kullanılmasının ve algının manipüle edilmesinin zaman-mekân duyumu üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Ayrıca, sinestezik yaklaşımların yeni algılama ve deneyimleme biçimleri ortaya çıkarabilme potansiyeli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

Çoklu duyusal deneyim, algılama, teknoloji, sinestezi, yeni medya yüzeyleri

The Concept of Synesthesia (Multisensory Perception) in Spatial Experience and Investigation of its Change with Technology

Abstract

The process of perception includes comprehending an object, situation or place by internalizing and interpreting it through our senses. Synesthesia refers to the phenomenon where stimulation of one sense mode causes a sensation in another sense mode. The subject has also been brought to the agenda with the work of theorists who produce ideas on perception, sensation, the concept of atmosphere and multi-sensory experiences. Along with the concepts of virtualization, smart systems and artificial intelligence, the way we perceive, experience and sense space is also changing and transforming. The aim of this study is to discuss the situation that multi-sensory experience spaces have emerged with technological developments. The method of the study was determined as an analysis on different multi-sensory space examples created with technological possibilities. Six studies were selected, in which the keywords "multi-sensory space experience", "synesthesia" and "synesthetic space" were repeated the most. When the contents of the samples were analyzed, it was seen that the use of digital technologies and the manipulation of perception were effective on the sense of time-space. In addition, it has been concluded that synesthetic approaches have the potential to reveal new forms of perception and experience.

Keywords

Multi-sensory experience, perception, technology, synesthesia, new media surfaces

Thanks

‘The Concept of Synesthesia (Multi-Sensory Perception) in Spatial Experiences and Investigation of its Change with Technology’ başlıklı çalışma 27.10.2021 tarihinde 1st International Architectural Sciences and Applications Symposium'da özet bildiri olarak sunulmuştur. Makalede ulusal ve uluslararası araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur. Çalışmada etik kurul izni gerekmemiştir

References

Anadol, R. (2020). Synaesthetic Architecture: A Building Dreams. Architectural Design, 90(3), 76-85.
Anadol, R., (2020). Sonsuz Odası (Infinity Rooms), Erişim Tarihi: 14.09.2021 https://refikanadl.com/works/infinity-room/
Anderton, F. (1991). Architecture for all senses. Architectural Review, 189(1136), 27.
Arch2o. (2021). Synaesthetic Museum projesi, Erişim Tarihi: 24.09.2021, https://www.arch2o.com/synaesthetic-museum-francios-mangion-and-shuchi-agarwal/
Arkitektuel. (2021). Therma Vals, Erişim Tarihi: 26.09.2021 https://www.arkitektuel.com/therme-vals-peter-zumthor/
Aydınlı, S. (2008). Mekandan Mekansal’a: Mekanın Zamansallığı/Zamanın Mekansallığı. Editörler) Zaman-Mekân, Çev.: E. Orman, İstanbul, YEM Yayın, 150-161.
Boynton. (2020) Synesthesia – Interactive Art Plaza Erişim Tarihi (20.02.2022) https://www.boynton-beach.org/art/interactive-art-plaza
Baudelaire, C. (1889). Salon de 1846. In: Curiosite's Esthetiques, (Calmann LBvy, Paris).
Beers, R. J., Wolpert, D. M., ve Haggard, P. (2002). When feeling is more important than seeing in sensorimotor adaptation. Current biology, 12(10), 834-837.
Bilgin, İ. (2015). Mimarın Soluğu: Peter Zumthor Mimarlığı Üzerine Denemeler. İstanbul: Metis Yayınları.

Bittermann, M. S. ve Ciftcioglu, O. (2008). Visual perception model for architectural design. Journal of Design Research, 7(1), 35-60.
Blesser, B. ve Salter, L.-R. (2007). Spaces speak, are you listening? Cambridge: MIT Press.
Campos-Uribe, A., Miguel-Pastor, M. D., Lacomba-Montes, P., ve Martínez-Ventura, J. (2020). Multiculturalism in Post-War architecture: Aldo van Eyck and the Otterlo Circles. ACE Arquitectura, ciudad y entorno. Architecture City and Environment, 14(42), 1-23.
Cytowic, R. E. (1993). The Man Who Tasted Shapes: A Bizarre Medical Mystery Offers Revolutionary Insights into Emotions. Reasoning, and Consciousness, London: Abacus.
Cüceloğlu, D. (1991). İnsan ve Davranışı Psikolojinin Temel Kavramlar. İstanbul: Remzi Kitapevi
Erdem, S. (1968), Psikoloji. Ayyıldız Matbaası, Ankara
Frackowiac, R. ve Frith, C. (1995). The physiology of coloured hearing. Brain, 118, 671-6.
Frascari, M. (2010). Architectural Synaesthesia: a hypothesis on the makeup of Scarpa’s modernist architectural drawings. Unpublished Article.
Future Architecture. (2021). Yeni medya yüzeyleri, Erişim Tarihi (19.09.2021) https://futurearchitectureplatform.org/projects/68ef93f6-314a-405e-880a-d86e6583774f/
Gibson, J. J. (1950). The perception of the visual world. Cambridge, Massachusetts, USA: The Riverside Press.
Hadjiphilippou, P. (2013). The contribution of the five human senses towards the perception of space. Department of Architecture, University of Nicosia.
Haeusler, M. (2009). Media Facades-History, Technology, Content. Avedition.
Harrison, J. ve Baron-Cohen, S. (1994). Synaesthesia: An account of coloured hearing. Leonardo, 27(4), 343-346.
Haverkamp, M. (2012). Synesthetic Design: Handbook for a Multi-sensory Approach. Basel: Walter de Gruyter GmbH.
Horwitz, J. ve Singley, P. (2004). Eating architecture. MIT Press.
Islam, S. S. (2015). Humans: art in motion.
Juuti, H. (2018). Sensory design-I perceive, feel, sense.
Land8. (2018). New York'taki Paley Park, Photo: Aleksandr Zykov, Erişim Tarihi: 29.09.2021, https://land8.com/pocket-parks-as-urban-acupuncture/
Lang, J. (1987). Creating architectural theory. The role of the behavioral sciences in environmental. design. Van Nostrand Reinhold, New York.
MacLeod, R. B. (1938). Review of Die Formenwelt des Tastsinnes. Psychological Bulletin, 35(8), 556–558. https://doi.org/10.1037/h0051341
Malina, R. F. (1987). Visual Art, Sound, Music and Technology. Leonardo, 103-105.
Malnar, J. M. ve Vodvarka, F. (2004). Sensory design. U of Minnesota Press.
Marks, L. E. (1984). Synesthesia and the arts. In Advances in Psychology (Vol. 19, pp. 427-447). North-Holland.
Merleau-Ponty, M. (2005). Algılanan Dünya Sohbetler. çev. Ömer Aygün, İstanbul: Metis Yayınları
Miyasaka, T. (2013). Seeing and making in architecture: design exercises. Routledge.
Morgan,C. T. (1993). Psikolojiye Giriş Ders Kitabı. 10. Basım (Çev. Arıcı, H. ve diğerleri). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Yayınları No:1.
Nanda, U. ve Solovyova, I. (2005). The embodiment of the eye in architectural education. EAAE PRIZE 2003-2005, 150.
Pallasmaa, J. (2014). Tenin Gözleri (A. U. Kılıç Çev.). İstanbul: YEM Yayınları.
Porteous, J. D. (1990). Landscapes of the Mind. Landscapes of the Mind. https://doi.org/10.3138/9781487579548/HTML
Quercia, D., Schifanella, R., Aiello, L. M., ve McLean, K. (2015). Smelly Maps: The Digital Life of Urban Smellscapes. Proceedings of the 9th International Conference on Web and Social Media, ICWSM 2015, 327–336. https://arxiv.org/abs/1505.06851v1
Rapoport, A. (1987). Pedestrian street use: Culture and perception. Public streets for public use, 80-94.
Rasmussen, S. E. (1994). Yaşanan mimari (Ö. Erduran, Çev.). Đstanbul: Remzi Kitabevi.
Ren, R. (2018). Architectural Synaesthesia: Appassionata 2050, Erişim Tarihi: 22.02.2022, https://modos.ac.nz/projects/architectural-synaesthesia-appassionata
Schulz-Dornburg, J. (1999). Art and Architecture: New Affinities. Barcelona: Gustavo Gili.
Spence, C. (2020). Senses of place: architectural design for the multisensory mind. Cognitive Research: Principles and Implications, 5(1), 1–26. https://doi.org/10.1186/S41235-020-00243- 4
Sykes, R. (2009). Synaesthetic Filter by Stefan Rutzinger & Kristina Schinegger, Erişim Tarihi: 22.02.2022 https://www.dezeen.com/2009/01/18/synaesthetic-filter-by-stefan-rutzinger-kristina-schinegger/
Tonetto, L. M., Klanovicz, C. P. ve Spence, C. (2014). Modifying action sounds influences people's emotional responses and bodily sensations. i-Perception, 5(3), 153-163.
Us, F. ve Aytıs, S. (2009). Mimari mekânın aktarımında algılayıcı hareketinin önemi. Tasarım+ Kuram, 5(7), 82-98.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Architecture

Journal Section

Research Article

Authors

Okan Şimşek ^*
0000-0003-3500-9438
Türkiye

Sevgin Aysu Balkan
0000-0001-8695-3897
Türkiye

Arife Koca
0000-0002-1739-1699
Türkiye

Publication Date

April 30, 2022

Submission Date

November 6, 2021

Acceptance Date

March 5, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 7 Number: Özel Sayı

DOI

https://doi.org/10.30785/mbud.1020096

IZ

https://izlik.org/JA98BT99DD

APA

Şimşek, O., Balkan, S. A., & Koca, A. (2022). Mekânsal Deneyimlerde Sinestezi (Çoklu Duyusal Algı) Kavramı ve Teknolojiyle Değişiminin İncelenmesi. Journal of Architectural Sciences and Applications, 7(Özel Sayı), 40-59. https://doi.org/10.30785/mbud.1020096

AMA

1.Şimşek O, Balkan SA, Koca A. Mekânsal Deneyimlerde Sinestezi (Çoklu Duyusal Algı) Kavramı ve Teknolojiyle Değişiminin İncelenmesi. JASA. 2022;7(Özel Sayı):40-59. doi:10.30785/mbud.1020096

Chicago

Şimşek, Okan, Sevgin Aysu Balkan, and Arife Koca. 2022. “Mekânsal Deneyimlerde Sinestezi (Çoklu Duyusal Algı) Kavramı Ve Teknolojiyle Değişiminin İncelenmesi”. Journal of Architectural Sciences and Applications 7 (Özel Sayı): 40-59. https://doi.org/10.30785/mbud.1020096.

EndNote

Şimşek O, Balkan SA, Koca A (April 1, 2022) Mekânsal Deneyimlerde Sinestezi (Çoklu Duyusal Algı) Kavramı ve Teknolojiyle Değişiminin İncelenmesi. Journal of Architectural Sciences and Applications 7 Özel Sayı 40–59.

IEEE

[1]O. Şimşek, S. A. Balkan, and A. Koca, “Mekânsal Deneyimlerde Sinestezi (Çoklu Duyusal Algı) Kavramı ve Teknolojiyle Değişiminin İncelenmesi”, JASA, vol. 7, no. Özel Sayı, pp. 40–59, Apr. 2022, doi: 10.30785/mbud.1020096.

ISNAD

Şimşek, Okan - Balkan, Sevgin Aysu - Koca, Arife. “Mekânsal Deneyimlerde Sinestezi (Çoklu Duyusal Algı) Kavramı Ve Teknolojiyle Değişiminin İncelenmesi”. Journal of Architectural Sciences and Applications 7/Özel Sayı (April 1, 2022): 40-59. https://doi.org/10.30785/mbud.1020096.

JAMA

1.Şimşek O, Balkan SA, Koca A. Mekânsal Deneyimlerde Sinestezi (Çoklu Duyusal Algı) Kavramı ve Teknolojiyle Değişiminin İncelenmesi. JASA. 2022;7:40–59.

MLA

Şimşek, Okan, et al. “Mekânsal Deneyimlerde Sinestezi (Çoklu Duyusal Algı) Kavramı Ve Teknolojiyle Değişiminin İncelenmesi”. Journal of Architectural Sciences and Applications, vol. 7, no. Özel Sayı, Apr. 2022, pp. 40-59, doi:10.30785/mbud.1020096.

Vancouver

1.Okan Şimşek, Sevgin Aysu Balkan, Arife Koca. Mekânsal Deneyimlerde Sinestezi (Çoklu Duyusal Algı) Kavramı ve Teknolojiyle Değişiminin İncelenmesi. JASA. 2022 Apr. 1;7(Özel Sayı):40-59. doi:10.30785/mbud.1020096

Mekânsal Deneyimlerde Sinestezi (Çoklu Duyusal Algı) Kavramı ve Teknolojiyle Değişiminin İncelenmesi

Mekânsal Deneyimlerde Sinestezi (Çoklu Duyusal Algı) Kavramı ve Teknolojiyle Değişiminin İncelenmesi

Abstract

Keywords

The Concept of Synesthesia (Multisensory Perception) in Spatial Experience and Investigation of its Change with Technology

Abstract

Keywords

Thanks

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

Cited By

The Effect of Neuroscience on the Formation of Biodigital Space

Development of Fashion Museums and Fashion Exhibitions

ÇOKLU DUYUSAL ÜRÜN TASARIMINDA FİKİR GELİŞTİRME İÇİN SİNESTETİK DÜŞÜNME

KENT KİMLİĞİ BİLEŞENLERİ İLE İLİŞKİLENDİRİLMİŞ BİR DUYUSAL BAHÇE TASARIMI: TEKİRDAĞ ÖRNEĞİ

Understanding Memories in The Interface of Space: Collage As a Representational Tool in Design Education

EXAMINATION OF THE VIEWS OF FINE ARTS HIGH SCHOOL PAINTING DEPARTMENT STUDENTS ON THEIR SYNESTHETIC EXPERIENCES*

JASA JOURNAL TAG / MBUD DERGİ KÜNYESİ