Güzelyurt’taki Sinema Yapılarının Modern Kültürel Miras Bağlamında Değerlendirilmesi

Year 2025, Volume: 10 Issue: 2, 719 - 729, 27.12.2025

Damla Mısırlısoy

https://doi.org/10.30785/mbud.1651951

Abstract

Sinema yapıları, 20. yüzyılın başlarında ve ortalarında Kıbrıs'ta önemli bir sosyo-kültürel etkinlik mekanlarıydı. Daha sonra televizyonun icadı gibi teknolojik gelişmeler ve sinema endüstrisinin teknolojik dönüşümü nedeniyle sinema yapıları halkın ilgisini kaybetti ve sonuç olarak bu yapılar kaderlerine terk edildi. Sinema yapıları, yalnızca mimari ve fiziksel değerleriyle değil aynı zamanda duygusal ve sosyo-kültürel değerleriyle de Kıbrıs'ın modern mimari mirasının önemli bir öğesidir. Çalışma, Güzelyurt/Morphou’daki sinema yapılarına odaklanarak, Kıbrıs'ın modern mimari mirasının bir parçası olarak mevcut durumlarını sorgulamaktadır. Çalışmanın yöntemi, 20. yüzyılda sinema kültürünü deneyimleyen yerel halkla yapılan görüşmelere dayanmaktadır. Çalışma kapsamında, sinema yapılarının kültürel miras değerleri irdelenerek, koruma ve yeniden kullanım önerilerinde bulunulmuştur.

Keywords

Sinema yapıları , kültürel miras , miras değerleri , toplumsal bellek , Kıbrıs

Value Based Analysis of Cinema Buildings in Güzelyurt/Morphou as Neglected Modern Architectural Heritage of Cyprus

Abstract

Cinemas were a significant socio-cultural event place in the early-mid 20th century in Cyprus. Then, due to technological developments such as invention of televisions and also technological transformation of cinema industry cinema buildings lost public’s interest. As a result, cinema buildings left abandoned to their fate. Cinema buildings are a significant part of the modern architectural heritage of Cyprus not only in terms of their architectural and physical aspects but also their emotional and socio-cultural value. The study focuses cinema buildings in Güzelyurt/Morphou and questions their current condition as a part of modern heritage of Cyprus. The methodology of the study based on interviews with the locals that experienced the cinema culture in 20th century. Conservation and reuse suggestions are proposed in the light of a value based approach. Heritage values of cinema buildings in Güzelyurt/Morphou were discussed and future proposals were made accordingly.

Keywords

Cinema buildings , neglected heritage , heritage value , collective memory , Cyprus

References

• Altınoluk, U. (1998). Binalarin Yeniden Kullanimi (Reuse of buildings). Istanbul: Yem Publishing.
• Atasayan, H. (2025). Kişisel görüşme (Personal interview) Güzelyurt, Cyprus.
• Boyacı, S. (2016). Interview in Tolgay, A. (2016), Kıbrıs’ın Orta Yeri Sinema, BEM Yayınları, Lefkoşa.
• DOCOMOMO. (2025). International Committee for Documentation and Conservation of Buildings, Sites and Neighbourhoods of the Modern Movement. Access address (26.02.2025): https://docomomo.com/organization/
• English Heritage. (2008). Conservation Principles, Policies and Guidance for the Sustainable Management of the Historic Environment, English Heritage Discussion Document, London, English Heritage.
• Feilden, B. (2003). Conservation of Historic Building. Oxford, Architectural Press.
• ICOMOS Australia. (1999). Burra Charter: The Australia ICOMOS Charter for the Conservation of Places of Cultural Significance. Access address (26.02.2025): www.icomos.org/australia/burra.html
• Karadağlı, G. (2025). Kişisel görüşme (Personal interview). Güzelyurt, Cyprus.
• Karagöz, M. A. & Topçubaşı, M. (2024). Holistic conservation approach to intangible cultural heritage and places of Eyüp. Journal of Architectural Sciences and Applications, 9 (1), 678-703.
• Karlıtaş, H. (2025). Kişisel görüşme (Personal interview). Güzelyurt, Cyprus. Güzelyurt Kültürel Mirası Yaşatma Derneği (GÜKMİYAD)- Basın ve Halkla İlişkiler Sorumlusu: Hasan Karlıtaş.”
• Kolcu, A. (2025). Kişisel görüşme (Personal interview) (Son of former owner of Vatan Cinema) Güzelyurt, Cyprus.
• Mason, R. (2002). Assessing Values in Conservation Planning: Methodological Issues and Choices, In: M. de la Torre, ed. Assessing the Values of Cultural Heritage: Research Report. Los Angeles, The Getty Conservation Institute, pp. 5–30.
• Menteş, A. & Dona, V. (2019). Transformation of cinema buildings and spaces in Nicosia: Early-mid 20th century heritage, Atıner’s Conference Paper Proceeding Series, No: ARC2019-0158, 24 September 2019, ISSN: 2529-167X.
• Mısırlısoy, D. (2025). Author’s Personal archive.
• Orbaşlı, A. (2008). Architectural Conservation. London: Blackwell Publishing.
• Robles, L. G. (2010). A Methodological Approach towards Conservation. Conservation and Management of Archeological Sites, 12(2), 146-169.
• Siandou, E. (2015). ‘Heritage Values and Sustainable Development: The Case of the Modern Heritage in Cyprus’. In Proceedings of the International Conference on Sustainability in Architectural Cultural Heritage, BIOCULTURAL, 9–14 November, Limassol, Cyprus. Limassol: University of Cyprus.
• Siandou, E. (2017). Heritage values as a tool for promoting peace: Addressing modern schools in Cyprus, Heritage and Democracy, 19th ICOMOS General Assembly & Scientific Symposium Proceedings, 2017. Access address (26.02.2025): https://openarchive.icomos.org/id/eprint/1986/1/13._ICOA_1712_Siandou_SM.pdf
• Tan, E. (2016). Tarihi Sinema Salonlarının dönüşümü: Roma-İstanbul karşılaştırması, İstanbul Technical University, Unpublished Master thesis, İstanbul, Turkey.
• Tolgay, A. (2016). Kıbrıs’ın Orta Yeri Sinema. BEM Yayınları: Lefkoşa.
• Uçar İlbuğa, E. (2021). Eski Sinema Salonları ve İzleyici Deneyimleri Üzerine Bir Sözlü Tarih Çalışması. sinecine, 12(2), 293-329.
• Zaim, R. (2025). Kişisel görüşme (Personal interview). Güzelyurt, Cyprus.