Kırsal Toplu Konutlarda Kullanıcı Kaynaklı Müdahaleler: Günyurdu Köyü’nde Tipolojik Bir Araştırma

Year 2025, Volume: 10 Issue: 2, 1278 - 1294, 27.12.2025

Didem Baran Ergül , Tayibe Seyman Güray

https://doi.org/10.30785/mbud.1695609

Abstract

Kırsal bağlamda, afetler ya da baraj yapımı gibi altyapı projeleri sonucunda gerçekleşen zorunlu yeniden yerleşimler, çoğu zaman toplu konut projelerinin uygulanmasını gerekli kılmaktadır. Ancak, standartlaştırılmış ya da tipleştirilmiş konut tasarımları, kırsal yaşamın özgün sosyo-kültürel ve mekânsal dinamiklerine yeterince karşılık verememektedir. Bu çalışma, Türkiye’de Bilecik ili Pazaryeri ilçesine bağlı Günyurdu Köyü’nde 2006 yılında inşa edilen TOKİ toplu konut projesinin güncel halini inceleyerek, kullanıcı kaynaklı fiziksel müdahaleleri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma yerinde gözlem ve görsel analiz temelli karma yöntemli bir yaklaşımla yürütülmüştür. Bulgular, incelenen 45 konuttan 42’sinde kullanıcılar tarafından toplam 204 farklı müdahalenin yapıldığını ortaya koymaktadır. Bu fiziksel müdahaleler; cephe değişiklikleri, yapısal eklemeler, dış mekân düzenlemeleri, çatıya yönelik müdahaleler ve mekânsal işlev değişiklikleri olmak üzere beş ana kategori altında sınıflandırılmıştır. Bulgular, zamanla kullanıcıların konutlara ihtiyaçlarına göre nasıl değişiklikler yaptığını ortaya koymakta ve kırsal alanlarda konut üretimi için kullanıcı merkezli tasarım anlayışının önemine dikkat çekmektedir.

Keywords

Kırsal toplu konut , fiziksel müdahaleler , kullanım sonrası değerlendirme , TOKİ , Türkiye

User-Initiated Interventions in Rural Mass Housing: A Typological Study in Günyurdu Village

Abstract

In rural contexts, mass housing projects implemented following disasters or infrastructural developments, such as dam construction, often fail to accommodate the socio-cultural and spatial dynamics of rural life. This study examines the current status of 2006 TOKİ mass housing located in Günyurdu Village, Pazaryeri District, Bilecik, Türkiye, aiming to explore user-driven spatial interventions in response to standardized housing. Utilizing a post-occupancy evaluation framework and a mixed-methods approach, the research conducted visual analyses and observations to identify user-led modifications. Findings reveal that 42 of the 45 units underwent 204 distinct interventions, classified as: façade modifications, structural additions, exterior space alterations, roof adjustments, and spatial-functional changes. These interventions reflect residents’ efforts to align the built environment with their evolving needs, demonstrating the inadequacy of one-size-fits-all designs in rural settings. The study contributes to the discourse on sustainable rural development by offering insights into user-centered design and advocating for context-sensitive housing production strategies.

Keywords

Rural mass housing , physical interventions , post occupancy evaluation , TOKİ , Türkiye

Ethical Statement

The article complies with national and international research and publication ethics. Ethics committee approval was not required for the study.

References

• Abbakyari, M., Abuzeinab, A., Adefila, A., Whitehead, T. & Oyinlola, M. (2023). Designing sustainable housing using a user-centred approach: paipe case study. Buildings, 13(10), 2496.
• Acre, F. & Wyckmans, A. (2015). Dwelling renovation and spatial quality: The impact of the dwelling renovation on spatial quality determinants. International Journal of Sustainable Built Environment, 4(1), 12-41.
• Acre, F. & Wyckmans, A. (2014). Spatial quality determinants for residential building renovation: A methodological approach to the development of spatial quality assessment. International Journal of Sustainable Building Technology and Urban Development, 5(3), 183-204.
• Akalın, A., Yıldırım, K., Yücel, Ç., & Güngör, C. (2007). User interventions in Turkish mass housing. Open House International, 32(3), 77-89.
• AlSayyad, N. (2014). Traditions: The" real", the Hyper, and the Virtual in the Built Environment. Routledge.
• Arpacıoğlu, Ü. (2016). Evaluation of the physical environment in Anatolian rural architecture. ITU A|Z Journal, 13 (3), 25-42.
• Arslan, H. D., & Yıldırım, K. (2021). Perceptual evaluation of traditional Turkish house façade. ICONARP International Journal of Architecture and Planning, 9(2), 742-768.
• Baran Ergül, D. (2022). Personal archive.
• Baran Ergül, D. (2025). Personal archive.
• Bulut, İ. & Ceylan, S. (2017). Kırsal konut şekillenmesinde etkili olan faktörler açısından Misli Ovası konutlarının incelenmesi. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 7(2), 79-96.
• CSB. (2025). Kırsal Alanda Yöresel Mimari Özelliklerine Uygun Konut Projeleri. Access Address (27.03.2025): https://yapiisleri.csb.gov.tr/kirsal-alanda-yoresel-mimari-ozelliklerine-uygun-konut-projeleri-i-4605
• Çiftçi, A. S. (2018). Planning disasters: Impacts of neoliberal restructuring on urban planning practice through urban planners in Turkey (Doctoral dissertation), Middle East Technical University, Türkiye.
• Demirtas‐Milz, N. (2013). The Regime of Informality in Neoliberal Times in T urkey: The Case of the K adifekale Urban Transformation Project. International Journal of Urban and Regional Research, 37(2), 689-714.
• Dinç, P. & Onat, E. (1998). Tasarlanmış çevrelerin kullanım süreçlerinde değerlendirilmesi. Yapı Dergisi, 201, 68- 75.
• Duerk, D. (1993). Architectural programming: Information management for design.
• Duyguluer, F. (2012). Turkish spatial planning practice in the neoliberal era: over-fragmentation (Master's thesis), Middle East Technical University, Türkiye.
• Elsayed, M., Pelsmakers, S., Pistore, L., Castaño-Rosa, R. & Romagnoni, P. (2023). Post-occupancy evaluation in residential buildings: A systematic literature review of current practices in the EU. Building and Environment, 236, 110307.
• Erdem, A., Özakın, R., & Yergün, U. (2007). Ayvalık Balıkesir Alibey/Cunda Adası Kentsel Mimarlık Envanteri 2005-2006. TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi, (6), 77-97.
• Ersoy, S., Taş, N., & Taş, M. (2024). Determining the Scale to Ensure Locality and a Sense of Belonging in the Housing Redevelopment Process: Bursa Hürriyet Neighborhood Field Study. Sustainability, 16(1), 10.
• Geray, C. (2011). Dünden Bugüne Kırsal Gelişme Politikaları. Ankara: Phoenix Yayınevi.
• Gökce, D. & Kaya, A. (2020). Geleneksel Kırsal Konut Tipolojileri Üzerinden Kültür-Mekân İlişkilerinin Mekân Dizimi Yöntemiyle İncelenmesi: Düzce İli Örneği. Tasarım+ Kuram Journal, 16(31), 36.
• Göktekin, E. (2002). Ortaöğretim yapılarında yeni eğitim teknolojilerinin yoğun olarak kullanıldığı mekanların kullanım sürecinde değerlendirilmesi (POE/KSD) (Master's thesis, Fen Bilimleri Enstitüsü).
• Güğercin, Ö. & Baytorun, A. N. (2016). Kırsal Yerleşmelerde Konut ve Yeni Konut İnşası. Çukurova Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 31(2), 17-26.
• Gülen, M., & İncedayı, D. (2023). Dar Gelirliler İçin Toplu Konut Üretiminde Katılımcı Tasarım Modeli: Van Kenti Örneği: Konut Üretiminde Katılımcı Süreçler. Tasarim+ Kuram, 19(39), 316-333.
• Hasgül, E. (2016). Incremental housing: A participation process solution for informal housing. ITU A|Z, 13(1), 15- 27.
• Ibem, E. O. & Alagbe, O. A. (2015). Investigating dimensions of housing adequacy evaluation by residents in public housing: Factor analysis approach. Facilities, 33(7/8), 465-484.
• IEA (International Energy Agency). (2021). Turkey Energy Policy Review 2021 (overview of solar water heater adoption and energy trends). IEA report.
• Jiwane, A. (2021). Post occupancy evaluation (poe): A tool to investigate the residents’ satisfaction and performance of housing project, case study–Kanhapur, India. International Journal of Engineering Technologies and Management Research, 8(10), 1-15.
• Kahraman, G. & Arpacıoğlu, Ü. T. (2022). Conservation problems of rural architecture: A case study in Gölpazarı, Anatolia. Journal of Design for Resilience in Architecture and Planning, 3(3), 325-347.
• Kearns, A. (2022). Housing space and occupancy standards: developing evidence for policy from a health and wellbeing perspective in the UK context. Building research & information, 50(7), 722-737.
• Oktaç, A. D. (2004). Elmalı Antalya Kentsel Kültür Varlıkları Envanteri 2004. TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi, (4), 111-129.
• Oseland, N. (2023). A practical guide to post-occupancy evaluation and researching building user experience. Routledge.
• Oruç, O., Eyüpoğlu, A. & Arslan Konak, T. (2017). Yöresel Mimari Özelliklere Uygun Konut Projeleri-1. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü. Ankara: Sar Baskı.
• Öğdül, H. (2019). Kırsal alanların değişimi ve kırsal planlama çerçevesinde bir değerlendirme. Mimarist (66), 41-49.
• Özkuvancı, Ö. & Alkiser Bregger, Y. (2019). Tarımköy uygulamalarının konut kullanım kalitesi bağlamında değerlendirilmesi: Karyağmaz Köyü örneği. Megaron, 14.
• Partigöç, N. S. (2018). Kentleşme sürecinde kırsal alanların mekânsal değişimi ve dönüşümü: Denizli kenti örneği. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 11(1), 89-98.
• Preiser, W., & Vischer, J. (Eds.). (2006). Assessing building performance. Routledge.
• Rapoport, A. (1990). The meaning of the built environment: A nonverbal communication approach. University of Arizona Press.
• Sakıcı, C., & Kendirci, G. (2024). Evaluation of different wall design proposals based on user perception: the Izmit example in Türkiye. Environment, Development and Sustainability, 26(4), 9141-9163.
• Salama, A. M. & Gharib, R. Y. (2012). A perceptual approach for investigating urban space diversity in the city of Doha. Open House International, 37(2), 24-32.
• Sürmeli Söğüt, İ. (2025). Housing practices of TOKİ in Karaman within the context of social and spatial segregation. International Journal of Economic & Administrative Studies, (48).
• Terdoo, F. (2024). Assessing the role of participatory planning approach in enhancing informal settlements upgrading in low income regions. Discover Global Society, 2(1), 98.
• Tipple, A. G. (2000). Extending themselves: User-initiated transformations of government-built housing in developing countries. Liverpool University Press.
• TOKİ. (2025). Tarımköyler. Access Address (23.03.2025): https://www.toki.gov.tr/tarimkoyler
• Topraklı, A. Y. (2019). A post occupancy evaluation study for university students’ user satisfaction of dormitories. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 7(18), 39-60.
• TÜİK (Turkish Statistical Institute). (2001). Türkiye Kültür Envanteri Projesi: Geleneksel Konut Envanter Fişleri. Türkiye Bilimler Akademisi Yayınları. Access Address (20.03.2025): https://tuba.gov.tr/tr/yayinlar/akademi- raporlari/turkiye-kultur-envanteri
• TÜİK (Turkish Statistical Institute). (2022). Kent-kır nüfus istatistikleri. Access Address (01.04.2025): https://data.tuik.gov.tr/bulten/index?p=kent-kir-nufus-istatistikleri-2022-49755
• Wacnik, P., Daly, S. R. & Verma, A. (2025). Participatory design: a systematic review and insights for future practice. Design Science, 11, e21.
• Watson, C. (2003). Review of Building Quality Using Post Occupancy Evaluation. PEB exchange, 2003(1), n48.
• Yenigül, S. B. (2017). Kırsal kalkınma politikalarında yeni yaklaşımlar ve bu yaklaşımların Türkiye’nin kırsal kalkınma politikalarına etkisi. Planlama Dergisi, 27 (1), 16-25.
• Yıldırım, T. (2023). Türkiye'deki güncel konut üretim süreçlerinin toplu konut uygulamaları üzerinden değerlendirilmesi: İstanbul örneği [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp? id=7IA3Ey9cXy7bXWzMfOhFEQ&no=fWZQi_A55GEhJhEqz-2f6Q
• Zimmerman, A., & Martin, M. (2001). Post-occupancy evaluation: benefits and barriers. Building research & information, 29(2), 168-174.