Arazi Kullanım Değişiminin Mekânsal Dinamikleri ve Ekolojik Dirençlilik: Erzurum İçin CORINE Tabanlı Bir Planlama Çerçevesi
Abstract
Soğuk iklim kentlerinde kentleşme, topoğrafik sınırlılıklar ve iklimsel eşikler nedeniyle özgün mekânsal ve ekolojik sonuçlar üretmektedir. Bu çalışma, Erzurum’un Yakutiye, Palandöken ve Aziziye ilçelerinde 1990–2018 dönemindeki arazi kullanım değişimi ve ekolojik dirençlilik düzeyini incelemektedir. CORINE Arazi Örtüsü veri setleri GIS ortamında analiz edilerek arazi geçişleri ve yeşil altyapı parçalanması değerlendirilmiştir. Bulgular, özellikle ulaşım koridorları boyunca yapılaşmış alanların belirgin biçimde arttığını; buna karşılık tarım ve çayır alanlarının daraldığını göstermektedir. Bu dönüşüm peyzaj geçirgenliğini azaltmış ve ekolojik sürekliliği zayıflatmıştır. Çalışma, dirençlilik kavramını arazi kullanım göstergeleri üzerinden ölçülebilir hale getirerek soğuk iklim kentleri için aktarılabilir bir orta ölçekli değerlendirme çerçevesi önermektedir. Sonuçlar, yeşil altyapının stratejik planlama süreçlerine kanıta dayalı entegrasyonunu desteklemektedir.
Keywords
CORINE arazi örtüsü verisi, dirençli kent, alan kullanım değişimi, Erzurum, mekânsal planlama
Supporting Institution
Atatürk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi
Project Number
FDK-2021-9915
Ethical Statement
“Arazi Kullanım Değişiminin Mekânsal Dinamikleri ve Ekolojik Dirençlilik: Erzurum İçin CORINE Tabanlı Bir Planlama Çerçevesi” başlıklı makale, yalnızca ikincil mekânsal veri setleri ve arazi kullanımı değerlendirmelerine dayalı analizler sunmaktadır. Çalışma, insan katılımcıları, müdahaleleri, anketleri, görüşmeleri, deneyleri veya kişisel olarak tanımlanabilir veri toplanmasını içermemektedir. Bu nedenle, bu makale için etik kurul onayı gerekmemektedir.
Bilgi vermek amacıyla belirtmek gerekirse, analitik çerçeve ve veri setleri, yazarın 2024 yılında Atatürk Üniversitesi’nde tamamladığı doktora araştırmasından türetilmiştir (Bilimsel Araştırma Projesi: FDK-2021-9915). Söz konusu daha geniş kapsamlı araştırma, üniversitenin etik prosedürleri kapsamında yürütülen katılımcı bir planlama bileşeni içermiş olsa da, bu gönderi yalnızca tepkisiz nitelikte mekânsal veri analizlerini kapsamaktadır. Yukarıdaki açıklama doğrultusunda, bu başvuruya etik onay belgesi eklenmemiştir.
Thanks
Bu makale, Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı’nda 2023 yılında tamamlanan “Erzurum Kentinin Dirençli Kent Kavramı Açısından Katılımcı Yaklaşımla Değerlendirilmesi” başlıklı doktora tezinden türetilmiştir. Çalışma, Atatürk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından FDK-2021-9915 numaralı proje kapsamında desteklenmiştir. Yazarlar, doktora sürecinde sağlanan kurumsal destekler için Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü’ne, Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi’ne, Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü’ne ve Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı Başkanlığı’na teşekkür eder.
Spatial Dynamics of Land Use Change and Ecological Resilience: A CORINE-Based Planning Framework for Erzurum, Türkiye
Abstract
Urbanisation in cold-climate cities produces distinct spatial and ecological challenges shaped by climatic severity and topographic constraints. This study investigates long-term land use change and ecological resilience in Erzurum, Türkiye, focusing on the central districts of Yakutiye, Palandöken and Aziziye between 1990 and 2018. Multi-temporal CORINE Land Cover datasets were analysed within a GIS framework to identify land use transitions and green infrastructure fragmentation. Results indicate substantial expansion of built-up areas, primarily along transport corridors, accompanied by contraction of agricultural and grassland systems. This transformation reduced landscape permeability and weakened ecological continuity, signalling a decline in urban resilience capacity. By operationalising resilience through measurable land use indicators, the study proposes a transferable mid-scale analytical framework for cold-climate planning contexts. The findings support evidence-based integration of green infrastructure and nature-based approaches into strategic spatial planning.
Keywords
CORINE land cover, resilient city, land use change, Erzurum, spatial planning
Project Number
FDK-2021-9915
Ethical Statement
The article complies with national and international research and publication ethics. Ethics committee approval was not required for this study.
Thanks
This article is derived from the doctoral dissertation entitled “Evaluation of the City of Erzurum with a Participatory Approach in terms of Resilient Urbanism Concept,” completed in 2023 at Atatürk University, Graduate School of Natural and Applied Sciences, Department of Landscape Architecture (Erzurum, Türkiye).
This research was funded and supported by the Atatürk University Scientific Research Projects Coordination Unit (Project No. FDK-2021-9915). Within the scope of this project, the land cover maps presented were prepared by the authors using CORINE Land Cover data obtained from the European Environment Agency.