Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Eğitim Yönetiminde Etik Konusunda Görüşleri

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 1 , 238 - 258 , 27.06.2025

Hatice Filibeli , Nalan Altay

https://doi.org/10.52826/mcbuefd.1515444

https://izlik.org/JA22LL78SJ

Öz

Etik değerlere bağlı okul yöneticilerinin okulun genel işleyişini iyileştirdiği ve tüm paydaşlar için daha olumlu bir okul ortamı oluşturduğu düşünülmektedir. Hem akademik başarının, hem karakter gelişiminin, hem de sürdürülebilirliğin sağlanmasında etiğin önemli bir unsur olduğu kabul edilebilir. Öğretmenlerin etik konusundaki görüşlerinin incelenmesinin, yöneticilerden bekledikleri etik davranışları belirlemeye yardımcı olacağı düşünülmektedir. Etik davranış modelleri eğitim yönetiminde görev alan veya almayı planlayanlar için yol gösterici olabilir. Bu bağlamda değerler eğitimi veren sosyal bilgiler öğretmenlerinin gelecek nesilleri etik değerler çerçevesinde yetiştirme konusunda daha fazla yükümlülüğe sahip olduğu varsayılmaktadır. Bu çalışmanın amacı sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim yönetiminde etik kavramına ilişkin görüşlerini incelemek ve eğitim yöneticilerinden bekledikleri etik davranışları belirlemektir. Veri toplama araçları, yazarlar tarafından geliştirilen ve eğitim yönetimi ve denetimi alanında uzman akademisyenlerin görüşleri alınarak son şekli verilen açık uçlu sorulardan oluşan görüşme sorularıdır. Veriler, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Manisa ilindeki devlet okullarında görev yapan 25 Sosyal Bilgiler öğretmeni ile yapılan görüşmeler sonucunda toplanmıştır. Ortalama görüşme süresi 20 dakika olarak hesaplanmıştır. Bu görüşmeler sonucunda Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin "Kamu Etik Sözleşmesi", "Eğitim ve Öğretim Hizmeti Sunanlara İlişkin Etik İlkeler" ve "Etik" konularında yeterli bilgiye sahip olmadıkları ortaya çıkmıştır. Ancak öğretmenlerin yöneticilere yönelik etik algılarının yüksek düzeyde olduğu ve eğitim kurumlarında etik uygulamaların yaygınlaştırılmasının paydaşlar açısından olumlu olacağını düşündükleri tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik , Sosyal Bilgiler , Eğitim Yönetimi , Öğretmen görüşleri

Opinions of Social Studies Teachers About Ethics in Educational Administration

https://izlik.org/JA22LL78SJ

Öz

It is thought that examining teachers' views on ethics will help determine the ethical behaviours they expect from administrators. In this context, it is assumed that social studies teachers who teach values education have more obligations in raising future generations within the framework of ethical values. The aim of this study is to examine the opinions of social studies teachers regarding the concept of ethics in educational administration and to determine the ethical behaviours they expect from educational administrators. The instruments employed for the aggregation of data are in the form of interview questions, comprising open-ended inquiries that have been developed by the authors and subsequently refined by academics who are authorities in the domain of educational management and supervision. The data was collected from interviews with 25 social studies teachers working in public schools in Manisa province in the 2022-2023 academic year. The average interview duration was calculated as 20 minutes. As a result of these interviews, it was determined that their ethical perceptions of administrators were at a high level, and they believed that promoting ethical practices in educational institutions would have positive outcomes for all stakeholders.

Anahtar Kelimeler

Ethics , Social studies , Educational administration , Teacher opinions

Kaynakça

• Akbaş, M. (2019). Öğretmen görüşlerine göre yaygın eğitim yöneticilerinin etik liderlik davranışlarının incelenmesi [investigation of the ethical leadership behaviours of the administrators of non-formal education according to teachers' opinions]. [Unpublished master's thesis]. Harran University, Institute of Social Sciences.
• Akın, M. A., İş, E., & Anuştekin, M. (2023). Okul psikolojik danışmanlarının algılarına göre okul yöneticilerinin etik liderlik davranışlarının incelenmesi [examining the ethical leadership behaviours of school administrators according to the perceptions of school psychological counsellors]. Milli Eğitim, 52 (238), 885-908. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1088110
• Aksoy, N. (1999). Educators’ beliefs about ethical dilemmas in teaching a research study among elementary school teachers in Turkey. American Association of Behavioural and Social Sciences Journal, 2, (119-129).
• Arslan-Hendekci, E. A. (2017). Algılanan örgütsel etik iklimin ilköğretim okullarında öğretmenlerin etik dışı davranışlarına etkisi: Diyarbakır merkez ilçeleri örneği [according to primary teachers’ views the effects of perceived organizational ethical climate to unethical behaviours: the sample of Diyarbakır]. [Unpublished master's thesis]. Recep Tayyip Erdogan University, Graduate School of Social Sciences.
• Aydın, İ. (2003). Eğitim ve öğretimde etik [ethics in education and teaching]. Pegem Publications.
• Aydın, İ. (2001). Yönetsel, mesleki ve örgütsel etik [managerial, professional and organisational ethics] (2nd ed.). Pegem Publications
• Brink, P. J. (1991). Issues of reliability and validity. In J. M. Morse (Ed.), Qualitative nursing research: A contemporary dialogue (pp. 164-186). Sage.
• Bülbül, S. (2019). İngilizce öğretmenlerinin öğretmenlik meslek etiği farkındalık düzeyleri [English teachers' awareness levels of teaching professional ethics]. [Unpublished master’s thesis]. Ankara University, Institute of Educational Sciences.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri [scientific research methods], (24th ed.). Pegem Academy Publications.
• Calabrese, R. L. (1989). Effective principals must be ethical: Ethics for principals. The Educational Digest 54 (7), 16.
• Celkan, H. Y. (2018). Eğitim sosyolojisi [educational sociology]. Asos Publications.
• Cooper, H., Lindsay, J. J., Nye, B., & Greathouse, S. (1998). Relationships among attitudes about homework, amount of homework assigned and completed, and student achievement. Journal of Educational Psychology, 90(1), 70–83. https://doi.org/10.1037/0022-0663.90.1.70
• Dalay, I. (2013). Neoclassical (behavioural) management theories. Retrieved on 06.04.2024 from http://ismaildalay.blogspot.com/2013/11/neoklasik-davranssal-yonetim-teorileri.html
• Denig, S. J & Quinn, T. (2001). Ethical dilemmas for school administrators. High School Journal. 84 (4) 10.1353/hsj.2001.0009
• Deniz, Ü. & Saylık, N. (2018). Okul müdürleri ve öğretmenlerin perspektifinde öğretimde denetim problemi [the problem of supervision in teaching from the perspective of school principals and teachers]. International Journal of Leadership Studies: Theory and Practice, 1(1), 67-80. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/524762
• Erden, M. (2014). Eğitim psikolojisi [educational psychology]. Arkadas Publishing House.
• Eryılmaz, B. (2008). Etik kültürü geliştirmek [developing an ethical culture]. Turkish Administrative Journal, 459, (1-12). https://www.etik.gov.tr/media/uqpdkswf/bilaleryilmaz-etik_kulturu_gelistirmek.pdf
• Gözütok, F. D. (1999). Öğretmenlerin etik davranışları [teachers' ethical behaviour]. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 32 (1-2), 83-99. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000021
• Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. Educational Communication and Technology Journal, 30 (4), 233-252.
• Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1985). Establishing trustworthiness. Naturalistic inquiry, 289(327-331), https://doi.org/10.1016/0147-1767(85)90062-8
• Gümüşeli, A.İ. (2014). Eğitim ve öğretim yönetimi [education and training management]. Pegem A Publications.
• Jones, G. R. (2004). Organizational theory, design, and change: text and cases (4th ed.). Pearson Prentice Hall.
• Karaköse, T., & Oğuz, A. (2007). Okul yöneticilerinin etik liderliği [Ethical leadership of school administrators]. Contemporary Education Journal, 32 (338) 25-30
• Kurt, T. (2007). Okul yönetiminde insan ilişkileri [human relations in school management]. In S. Özdemir (Ed.), Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi [Turkish education system and school management]. Nobel Publications.
• Küçükkaraduman, E. (2006). İlköğretim okulu müdürlerinin etik davranışlarının incelenmesi [investigation of ethical behaviours of primary school principals]. [Unpublished master's thesis]. Gazi University, Institute of Educational Sciences.
• Maesschalck, J. (2004). Approaches to ethics management in the public sector. Public Integrity, 7, (21-41).
• McEwan, E. K. (2018). Etkili okul yöneticilerin 10 özelliği [10 characteristics of effective school administrators]. Pegem Academy Publications.
• Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber [a guide to qualitative research design and implementation]. (S. Turan, Trans.). Nobel Publications. (Original work published 2009).
• Merriam, S. B., & Grenier, R. S. (2019). Qualitative research in practice: Examples for discussion and analysis. Jossey-Bass Publishers.
• Mertler, B. Z. (2015). Sınıf öğretmenlerinin okul yöneticilerinin etik liderlik davranışlarına ilişkin görüşleri [classroom teachers' views on school administrators' ethical leadership behaviours]. [Unpublished master's thesis]. Okan University Institute of Social Sciences.
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: an expanded sourcebook. Sage Publications.
• Ministry of National Education (MNE). (2015). Eğitimciler için mesleki etik ilkeler [professional ethical principles for educators]. Circular dated 24.06.2015 and numbered 2015/21.
• Morse, J. M. (2000). Determining sample size. Qualitative Health Research, 10(1), 3-5. https://doi.org/10.1177/104973200129118183
• Obuz, Ü. (2009). Beden eğitimi öğretmenliği ve spor öğretmenliği bölümü öğrencilerinin öğretmenlik mesleğiyle ilgili etik olmayan davranışlara ilişkin görüşleri [physical education and sport teaching students' views on unethical behaviours related to teaching profession]. [Unpublished master's thesis]. Çukurova University Institute of Health Sciences.
• Paker, T. (2015). Nitel araştırma: yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları [Qualitative research: methods, techniques, analyses and approaches]. Anı Publications.
• Polat, S., & Kazak, E. (2014). Okul yöneticilerinin kayırmacı tutum ve davranışları ile öğretmenlerin örgütsel adalet algıları arasındaki ilişki [the relationship between school administrators' nepotistic attitudes and behaviours and teachers' perceptions of organisational justice]. Educational Administration in Theory and Practice, 1 (1), 71-92. http://dx.doi.org/10.14527/kuey.2014.004
• Özalp, İ. (2010). İşletme yönetimi [business management]. Nisan Bookstore.
• Patton, M. Q. (2014). Qualitative research and evaluation methods (4th ed.). Sage Publications.
• Shafritz, J. M., & Russell. E. W. (2005). Introducing public administration. Pearson Education Inc.
• Silverman, D. (2013). Doing qualitative research: A practical handbook. Sage Publications.
• Sim, J., Saunders, B., Waterfield, J., & Kingstone, T. (2018). Can sample size in qualitative research be determined a priori? International Journal of Social Research Methodology, 21(5), 619-634. https://doi.org/10.1080/13645579.2018.1454643
• Stake, R. E. (1995). The art of case study research. Sage Publications.
• Streubert, H. J., & Carpenter, D. R. (2011). Qualitative research in nursing (5th ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
• Strike, K. A., Haller, E. J., & Soltis, J. F. (2005). The ethics of school administration. Teachers College Press.
• Şişman, M. (2002). Örgütler ve kültürler [organizations and cultures]. Pegem A Publications.
• Toğa, İ., & Özmusul, M. (2022). İlkokullarda okul iklimini iyileştirmeye yönelik uygulama örnekleri [Examples of practices to improve school climate in primary schools]. Gaziantep University Journal of Educational Sciences, 6(1). https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2221762
• Türnüklü, D. A. (2000). Eğitimbilim araştırmalarında etkin olarak kullanılabilecek nitel bir araştırma tekniği: Görüşme [a qualitative research technique that can be used effectively in educational research: Interview]. Educational Administration in Theory and Practice, 24(24), 543-559. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kuey/issue/10372/126941
• Yatkın, A. (2014). Kamuda etik yönetimi [ethics management in public sector]. Nobel Publications.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2006). Qualitative research methods in social sciences. Seçkin Publishing.
• Yılmaz, K., & Altınkurt, Y. (2009). Prospective teachers' views on unethical professional behaviours. Business Ethics Journal 2(2), 71-88. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/181337