Sınıf içi Öğrenmelerin Değerlendirilmesi Kapsamında İlköğretim Matematik ve Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Tasarladıkları Ölçme Değerlendirme Araçlarının İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, matematik ve fen bilgisi öğretmen adayları tarafından geliştirilen ölçme ve değerlendirme araçlarını yakından incelemektir. Bu amaçla öğretmen adayları tarafından tasarlanan ölçme araçları, çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmiştir. Bu kapsamda araştırma yöntemi olarak doküman analizi kullanılmıştır. Çalışmanın verilerini ‘sınıf içi öğrenmenin değerlendirilmesi’ dersini alan 3. sınıf öğretmen adaylarının (matematik=61, fen=64) hazırladıkları ölçme ve değerlendirme araçlarının tasarımları oluşturmaktadır. Verilerin analizinde veri analiz formu kullanılmıştır. Analiz sonuçlarından elde edilen bulgulara göre, genel olarak her iki branştaki öğretmen adaylarının tercih ettikleri değerlendirme türünün alternatif ölçme ve değerlendirme teknikleri olduğu, ölçme ve değerlendirme araçlarını tasarlarken çoğunlukla birey odaklılığı tercih ettikleri, değerlendirme formu olarak rubrik kullandıkları, hedef öğrenme alanının odağının bilişsel alan olduğu, yönergelere doğru şekilde yer verdikleri, teknoloji ve yenilikçi düşünceye yer verme düzeylerinin düşük olduğu, seçtikleri sınıf düzeylerinin ise farklılaştığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda hem öğretmen adaylarının mesleki gelişimlerine katkı sağlamak hem de eğitim süreçlerinin nitelikli bir şekilde değerlendirilmesi için öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• ölçme ve değerlendirme araçları
• alternatif teknikler
• ilköğretim matematik ve fen bilgisi öğretmen adayları
• sınıf içi öğrenmelerin değerlendirilmesi

Investigation of Assessment and Evaluation Tools Designed by Prospective Elementary Mathematics and Science Teachers in the Scope of Assessment of Classroom Learning

Öz

The aim of this study is to closely examine the assessment and evaluation tools developed by pre-service mathematics and science teachers. For this purpose, measurement tools designed by pre-service teachers were evaluated in terms of various variables. In this context, document analysis was used as the research method. The data of the study consisted of the designs of assessment and evaluation tools prepared by 3rd grade pre-service teachers (mathematics=61, science=64) who took the ‘assessment of classroom learning’ course. A data analysis form was used to analyze the data. According to the findings obtained from the analysis results, in general, it was determined that the evaluation type preferred by the pre-service teachers in both branches was alternative measurement and evaluation techniques, they mostly preferred individual-oriented when designing measurement and evaluation tools, they used rubrics as evaluation forms, the focus of the target learning area was the cognitive area, they included the instructions correctly, their level of including technology and innovative thinking was low, and the grade levels they chose differed. In line with the findings obtained, suggestions were presented both to contribute to the professional development of pre-service teachers and to evaluate their education processes in a qualified way.

Anahtar Kelimeler

• assessment and evaluation tools
• alternative techniques
• elementary pre-service mathematics and science teachers
• evaluation of classroom learning

Kaynakça

1. Aktaş, İ. (2022). Öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Journal of Interdisciplinary Educational Research, 6(12);187-203.
2. Alokozaya, W. J. (2022). Students’ perception of alternative assessment: A qualitative meta-analysis. International Journal of Curriculum and Instruction, 14(2), 1419–1441.
3. Altınışık, D. (2014). Fen ve teknoloji öğretmenlerinin alternatif ölçme ve değerlendirme etkinliklerini gerçekleştirme düzeyleri (Kırıkkale ili örneği) (Tez No. 418724). [Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi, Kırıkkale]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
4. Araz, E. (2020). Ortaokul matematik öğretmenlerinin alternatif ölçme-değerlendirme araç ve yöntemlerine ilişkin yaklaşımları, yeterlik algıları ve kullanım durumlarının incelenmesi (Tez No. 613687). [Yüksek lisans tezi, Uşak Üniversitesi, Uşak]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
5. Asma, M., Çamlıyer, H., Soytürk, M., Balcı, T., & Çamlıyer, H. (2018). Beden eğitimi ve spor öğretiminde alternatif ölçme ve değerlendirme üzerine bir inceleme. Sakarya University Journal of Education, 8(3), 37-62.
6. Aydın, B. (2019). Davranışların ölçülmesi. Hakan Atılgan (Ed.), Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme (s.107). Anı Yayıncılık.
7. Brawley, N. (2009). Authentic assessment versus traditional assessment: A comparative study. Honors Theses, 146. https://digitalcommons.coastal.edu/honors-theses/146
8. Bargainnier, S. (2003). Fundamentals of rubrics. Pacific Crest, 1-4.

9. Bennett, R. E. (2011). Formative assessment: A critical review. Assessment in Education: Principles Policy and Practice, 18(1), 5-25.
10. Berkant, H. G., & Varki, E. (2022). “Öğretmen Adaylarının Çok Boyutlu 21. Yüzyıl Becerileri ile Yaratıcı Düşünme Eğilimlerinin İncelenmesi”, Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 8(58):1661-1680
11. Black, P., & Wiliam, D. (2018). Classroom assessment and pedagogy. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice, 25(6), 551–575.
12. Bol, L., Stephenson, P. L., O'Connell, A. A., & Nunnery, J. A. (1998). Influence of experience, grade level, and subject area on teachers' assessment practices. The Journal of Educational Research , 91(6), 323-330.
13. Bulut, F., Ceylan, D., & Ceylan, B. (2022). İlkokulda kullanılan ölçme değerlendirme yöntemlerinin öğretmen görüşleri doğrultusunda incelenmesi. Black Sea Journal of Public and Social Science, 5(2), 48-55. doi: 10.52704/bssocialscience.1032984
14. Çelenk, G., & Tatlı, Z. (2022). Öğretmen adayları tarafından geliştirilen sorulara web 2.0 destekli ölçme değerlendirme eğitiminin etkisi. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 55(2), 421-446 DOI: 10.30964/auebfd.1020589.
15. Çetin, S., & Çakır, M. (2013). 2007 biyoloji öğretim programındaki ölçme ve değerlendirme anlayışının ortaöğretim ders kitaplarına yansımasının değerlendirilmesi. Trakya University Journal of Education, 3(2), 104-113.
16. Demirel, A. (2023). Türkçe eğitimi alanındaki yazma eğitimiyle ilgili lisansüstü tezler üzerine bir inceleme. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 849-863.
17. Dilmaç, S., & Dilmaç, O. (2020). Visual art teachers’ determination of the self sufficiency to use alternative assessment tools. International Journal of Evaluation and Research in Education (IJERE), 9(2), 292-302. DOI: 10.11591/ijere.v9i2.20496
18. Erkuş, M. (2020). Öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine ve alternatif ölçme-değerlendirmeye yönelik tutumlarının incelenmesi. (Tez No. 631916). [Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi, Malatya]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
19. Göktaş, Ö., & Şad, S. N. (2021). Matematik öğretmenlerinin ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarına ilişkin algılarının incelenmesi. İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(2), 402-415. https://dx.doi.org/10.17240/aibuefd.2021.21.62826-578152
20. Fosnot, C. T. (2013). Constructivism: Theory, perspectives, and practice. Teachers College Press.
21. Karakuş, S. (2020). Tarih öğretmenlerinin alternatif ölçme-değerlendirme sürecinde karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüşleri. Journal of Muallim Rıfat Faculty of Education (JMRFE) 2(2), 80-96.
22. Karalök, S. (2014). Ortaokul matematik öğretmenlerinin matematik dersi tamamlayıcı ölçme değerlendirme tekniklerine ilişkin profilleri. (Tez No. 384163). [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi, Pamukkale]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
23. Kelepçe, O. (2021). Fen bilimleri derslerinde zihin haritası kullanımının 4. Sınıf öğrencilerinin başarılarına, bilimsel süreç becerilerine, tutumlarına ve bilişsel yüklerine etkisi. (Tez No. 657588). [Yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi, Elâzığ]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
24. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15, 170- 189.
25. Kingston, N. M., & Nash, B. (2011). Formative assessment: A meta-analysis and a call forresearch. Educational Measurement: Issues and Practice, 30(4), 28–37.
26. Koç, A. (2023). Din öğretiminde teknoloji destekli ölçme ve değerlendirme teknikleri. Talim: Journal Of Educatıon In Muslım Socıetıes And Communıtıes, 7(1),7-36. DOI: 10.37344/talim.2023.39
27. Köse, M. (2021). Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının ölçme ve değerlendirme açısından incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 316-334. https://dergipark.org.tr/en/pub/erziefd | [e-mail]
28. Mete, F., & Batıbay, E. F. (2019). Web 2.0 uygulamalarının Türkçe eğitiminde motivasyona etkisi: Kahoot örneği. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(4), 1029-1047. https://doi.org/10.16916/aded.616756
29. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. SAGE Publications Inc.
30. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB] (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar).
31. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB] (2024). Fen bilimleri dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/
32. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB] (2007). Ortaöğretim kimya dersi öğretim programı. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı. Ankara.
33. Okur, M., & Azar, A. (2011). Fen ve teknoloji dersinde kullanılan alternatif ölçme ve değerlendirme tekniklerine ilişkin öğretmen görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(2), 387-400
34. O'Neil, J. (1992). Putting performance assessment to the test. Educational leadership, 49(8), 14-19.
35. Önal, A., & Maden, S. (2021). Türkçe eğitimi ile ilgili 2015-2019 yılları arası lisansüstü tezlerin araştırma eğilimleri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 929-941.
36. Önel, F., Dalkılınç, F., Özel, N., Deniz, Ş., Balkaya, T., & Kurt Birel, G. (2020). Ortaokul matematik öğretmenleri ölçme-değerlendirmeyi nasıl yapıyor? bir durum çalışması. Kastamonu Education Journal, 28(3), 1448-1459. doi: 10.24106/kefdergi.4113.
37. Özdemir, S. M. (2010). İlköğretim öğretmenlerinin alternatif ölçme ve değerlendirme araçlarına ilişkin yeterlikleri ve hizmet içi eğitim ihtiyaçları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 8(4): 787- 816.
38. Özkan, U. B. (2021). Eğitim bilimleri araştırmaları için doküman inceleme yöntemi. Pegem Akademi
39. Partnership for 21st Century Learning [P21]. (2019). Partnership for 21st century learning a network of battllee for kids: Framework for 21st century learning definitions. http://static.battelleforkids.org/documents/p21/P21_Framework_DefinitionsBFK.pdf
40. Rachmad, Y. E. (2022). Innovation in Education Theory. Amiens Cathédrale Éditions Internationales, Édition Spéciale. https://doi.org/10.17605/osf.io/rsqym
41. Singh, C. K. S., Muhammad, M. M., Mostafa, N. A., Noordin, N., Darmi, R., Md Yunus, M., Kiong, T. T., & Masa Singh, T. S. (2022). Challenges and needs of esl teachers in ımplementing portfolio assessment as alternative assessment in teaching english. Asian Journal of University Education, 18(3), 710-723.
42. Smith, L. M., Kuhs, T. M., & Ryan, J. M. (1993). Assessment of student learning ın science. Columbia. South Carolina Center for Excellence in the Assessment of StudentLearning., SC 29208.
43. Şenel, M. (2023). İngilizce öğretmenliği adaylarının Web 2.0 araçlarını kullanım yetkinlikleri. Cumhuriyet International Journal of Education, 12(1), 46-58
44. Şenel Çoruhlu, T., Er Nas, S., & Çepni, S. (2009). Fen ve teknoloji öğretmenlerinin alternatif ölçme değerlendirme tekniklerini kullanmada karşılaştıkları problemler: Trabzon örneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 122-141.
45. Söylemez, S. (2022). Fen bilimleri öğretmenlerinin alternatif ölçme ve değerlendirme tekniklerine ilişkin öz yeterliklerinin belirlenmesi (Tez No. 752471). [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
46. Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2017). Müfredatta yenileme ve değişiklik çalışmalarımız üzerine. Erişim Adresi: https://uskudar.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_08/24010456_mYfredat_tan YtYm_kitapYY.pdf [Erişim tarihi: 20 Mayıs 2022].
47. Taşkaya, S. M., & Meydan, A. (2012). Sınıf öğretmenliği anabilim dalında kullanılan ölçme araçları üzerine bir inceleme. DPUJSS, 32(I), 23-34.
48. Tatlı, C., & Koca, B. U. (2023). Uzaktan eğitimde etik kodlar. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 199-214. http://dx.doi.org/10.18506/anemon. 1227621
49. Timur, S., Timur, B., Arcagök, S. & Öztürk, G. (2020). Fen bilimleri öğretmenlerinin web 2.0 araçlarına yönelik görüşleri [Science teachers' views about web 2.0 tools]. Ahi Evran University Journal of Kırşehir Education Faculty, 21(1), 63-108.
50. Topay, N. (2023). Biyoloji ve fen bilgisi öğretmenlerinin tamamlayıcı ölçme ve değerlendirme tekniklerine yönelik örnek uygulamalarının değerlendirilmesi. Doktora tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
51. Topay, N., & Yılmaz, M. (2023). Biyoloji ve fen bilgisi öğretmenlerine yönelik tamamlayıcı ölçme ve değerlendirme teknikleri başarı testi geliştirilmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(2), 214-240. DOI: https://dx.doi.org/10.30855/gjes.2023.09.02.005
52. Turan, A., Kıvrak, Y., & Öztürk, A. (2022). Uzaktan eğitimde ölçme değerlendirme (e-değerlendirme). Journal of Sustainable Educational Studies (JSES), 3(2), 124-140.
53. Turgut, M. F. (1997). Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Metotları. Yargıcı Matbaası.
54. Tünkler, V., & Güven, C. (2019). The effect of microteaching practice on preservice teachers’ literacy levels concerning complementary assessment and evaluation techniques. Hacettepe University Journal of Education, 34(2), 541-564. doi: 10.16986/HUJE.2018043466
55. Türkan, A., & Çetin, H. (2022). Sınıf öğretmen adaylarının ölçme ve değerlendirmede yaşanan sorunlara ilişkin görüşleri [The opinions of preservice primary school teachers on measurement and evaluation problems]. Journal of University Research, 5(2), 164-173.
56. Türkoğlu, A., & Ünal, E. (2022). 4. Sınıf türkçe dersine yönelik geliştirilen web 2.0 araçlarının alternatif ölçme değerlendirme araçları ile çevrimiçi değerlendirilmesi. International Journal of Active Learning (IJAL), 7(2), 170-217 DOI: https://doi.org/10.48067/ijal.1150324
57. Uygun, N., & Saraç, E. (2020). Sınıf öğretmeni adaylarının ölçme ve değerlendirme tekniklerine yönelik tercihlerinin ders planları ile incelenmesi. Uluslararası Eğitim Araştırmacıları Dergisi, 3(2), 199-212.
58. Williams-McBean, C. T. (2022). Assessment tools and strategies used by Jamaican secondary school teachers. International Journal of Assessment Tools in Education, 9(4), 883–905. https://doi.org/10.21449/ijate.980870
59. Wiliam, D., Lee, C., Harrison, C., & Black, P. J. (2004). Teachers developing assessment forlearning: İmpact on student achievement. Assessment in Education: Principles Policy and Practice, 11(1), 49-65.
60. Yılmaz Özden, Ş., & Ünveren Bilgiç, E. N. (2023). Öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerileri ile teknolojik pedagojik alan bilgileri arasındaki ilişki. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Özel Sayı 1, 1026-1047.
61. Yiğit, F., & Kırımlı, B. (2014). Türkçe öğretmenlerinin alternatif ölçme değerlendirme yöntemlerini uygulama biçimleri ve uygulamada karşılaştıkları sorunlar. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(3), 1621-1639.
62. Yükseköğretim Kurulu [YÖK] (2018). Fen bilgisi öğretmenliği lisans programı. www.yok.gov.tr ' Fen_Bilgisi_Ogretmenligi_Lisans_Programi
63. Zeren, A., Köksal, A., Kozan, H., Şahinoğlu, E., Kalkancı, M., & Ataman, A. (2023). Ortaokullarda öğretmenlerin ölçme-değerlendirme süreçlerinde kullandıkları tekniklerin incelenmesi. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 9(34), 153-163. Doi: 10.5281/zenodo.10022353
64. Zelyurt, H., & Özbek, R. (2018). Alternatif değerlendirme araçlarına yönelik öğretmen görüşleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 370-396.