ENTELEKTÜEL SERMAYENİN KARLILIK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI: BİST BİLİŞİM SEKTÖRÜ ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışma, entelektüel sermayenin Borsa İstanbul’da işlem gören bilişim sektörü firmalarının faaliyet kârlılığı üzerindeki etkisini incelemektedir. Dijitalleşmenin hız kazandığı bilgi çağında, maddi olmayan varlıklar firmalar için kritik bir rekabet avantajı haline gelmiştir. Araştırmanın örneklemini, 2013-2023 yıllarında finansal verilerine ulaşılabilen 13 firma oluşturmuş ve analizler panel veri analizi yöntemiyle yapılmıştır. Çalışmada, faaliyet kârlılığı bağımlı değişken olarak, entelektüel sermaye ise bağımsız değişken olarak ele alınmıştır; ayrıca aktif büyüklük, kaldıraç oranı ve firma yaşı kontrol değişkenleri olarak modele dahil edilmiştir. Bulgular, entelektüel sermayenin firma faaliyet kârlılığı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etkisinin olduğunu göstermiştir. Aktif büyüklüğün kârlılığı artırdığı, buna karşın kaldıraç oranı ve firma yaşının kârlılığı azalttığı tespit edilmiştir. Çalışma, bilişim sektöründe sürdürülebilir rekabet için entelektüel sermayeye yapılan yatırımların önemine dikkat çekmekte ve literatüre sektörel düzeyde özgün katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Entelektüel Sermaye
• Karlılık
• Bilişim Sektörü

RESEARCHING THE EFFECT OF INTELLECTUAL CAPITAL ON PROFITABILITY: BIST IT INDUSTRY EXAMPLE

Öz

This study examines the impact of intellectual capital on the operating profitability of information technology sector firms listed on Borsa Istanbul. In the digital age, where digitization is accelerating, intangible assets have become critical sources of competitive advantage for firms. The sample of the study consisted of 13 companies whose financial data were available between 2013 and 2023, and the analyses were conducted using panel data analysis. In the study, operating profitability is employed as the dependent variable, while intellectual capital is the independent variable; firm size, leverage ratio, and firm age are included as control variables. The findings reveal that intellectual capital has a statistically significant and positive effect on firms' operating profitability. It was also determined that firm size positively affects profitability, whereas leverage ratio and firm age negatively impact it. This study highlights the importance of investments in intellectual capital for achieving sustainable competitive advantage in the information technology sector and provides an original contribution to the literature through its sector-specific focus.

Anahtar Kelimeler

• Intellectual Capital
• Profitability
• It Industry.

Kaynakça

1. Akpınar, O. & Akpınar, A.T. (2016). Entelektüel sermaye bileşenlerinin işletme değerine ve performansına etkisi: Türkiye’deki imalat işletmeleri örneği. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12, 142-153.
2. Al-Gburi, H.J.A. & Mohsin, S.A.K. (2025). The role of intellectual capital in sustainable performance: evidence from Iraq. Technium Social Sciences Journal, 67, 99-109.
3. Aslan, M. (2022). Entelektüel sermayenin firma karlılık performansına etkisi: BİST imalat sektöründe bir uygulama. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 597-615.
4. Barut, A., Karabayır, M.E. & Torusdağ, M. (2019). Entelektüel sermaye – firma değeri ilişkisi: Borsa İstanbul’da ampirik bir analiz. Çankırı Karatekin Üniversitesi İİBF Dergisi, 9(1), 169-194.
5. Çınar, M. (2021). Panel veri ekonometrisi. Bursa: Ekin Kitabevi.
6. Daloğlu, P. (2020). Entellektüel sermaye unsurlarının karlılık üzerine etkisi. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 3(1), 1-12.
7. Dzenopoljac, V., Janosevic, S. & Bontis, N. (2016). Intellectual capital and financial performance in the Serbian ICT industry. Journal of Intellectual Capital, 17(2), 373-396. Erdoğan, S. & Coşkun Arslan, M. (2024). Measuring the impact of intellectual capital on firm performance in the information technology sector: the importance of innovation capital. Malatya Turgut Özal Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 5(2), 202-242.
8. Ergün, İ. & Özcan, İ. (2022). Endüstri 4.0 döneminde entelektüel sermaye: bilişim sektörü üzerine bir araştırma. Muhasebe Enstitüsü Dergisi, 66, 79-94.

9. Gökbulut, R.İ. (2009). Hissedar değeri ile finansal performans ölçütleri arasındaki ilişki ve İMKB üzerine bir araştırma (Doktora tezi).
10. Gupta, K., Goel, S., & Bhatia, P. (2019). An analysis of intellectual capital and firms' profitability: with reference to Indian it companies. NMIMS Management Review, 37(2), 77-91.
11. Güriş, S. (2015). Panel veri modelleri. İstanbul: Der Yayınları.
12. Güriş, S. (2018). Uygulamalı panel veri ekonometrisi. İstanbul: Der Yayınları.
13. Hasan, R., Mohammad, N., & Alam, M.F., (2017). Impact of intellectual capital on profitability - conventional versus islamic banks. Journal of Accounting, Finance and Auditing Studies, 3(2), 64-80.
14. İşseveroğlu, G. & Ercan, C. (2019). Entelektüel sermaye bileşenlerinin teknoloji şirketleri üzerine etkisi: BİST’de ampirik bir uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (83), 111-130.
15. Kandil Göker, İ.E. (2017). Bilişim sektöründe entelektüel sermaye ile finansal performans ilişkisinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. International Journal of Academic Value Studies, 3(14), 78-86.
16. Karaömer, Y., Kakilli Acaravcı, S. & Telek, A. (2023). Entelektüel sermaye bileşenlerinin firma performansına etkisi: Borsa İstanbul’da işlem gören teknoloji firmaları üzerine bir uygulama. Artuklu Kaime Uluslararası İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 6(1), 20-43.
17. Lehenchuk, S., Zeytinoglu, E., Hrabchuk, I., Zhalinska, I., & Oleksich, Z. (2023). Nexus between intellectual capital, financial performance and sustainable growth: evidence from the Turkish ICT industry. Marketing and Management of Innovations, 2, 152-162.
18. Lekic, N., Caric, M., Solesa, D., Vapa-Tankosic, J., Rajakovic-Mijailovic, J., Bogetic, S., & Vucicevic, M. (2022). Employees’ perceptions on the relationship of intellectual capital and business performance of ICT companies. Sustainability, 14(275), 1-20.
19. Lekic, N., Vapa-Tankosic, J., Rajakovic-Mijailovic, J., & Lekic, S. (2020). Analysis of structural capital as a component of intellectual capital in ICT enterprises. Oditor, 6(3), 33-54.
20. Martins, A.E. & Lopes, A. (2024). Intellectual capital: revisiting an analytical model. Journal of Risk and Financial Management, 17(478), 1-24.
21. Mawardi, W., Laksana, R. D., & Shaferi, I. (2024). The analysis of intellectual capital and average growth on the performance of sharia banks. Risk Governance and Control: Financial Markets & Institutions, 14(4), 149-157.
22. Muslim, M., Harjering, H., Sonjaya, Y., & Pattiasina, V. (2023). Intellectual capital value and disclosure of intellectual capital on firm value. Jurnal Ilmiah Akuntansi Peradaban, 9(1), 86-101.
23. Othman, W.M. & Aziz, G.A. (2024). The impact of intellectual capital on competitive advantages in several commercial banks in Erbil city. University of Kirkuk Journal For Administrative and Economic Science, 14(4), 297-319.
24. Öztemiz, D. & Karasioğlu, F. (2023). Kurumsal yönetim açısından entelektüel sermaye unsurlarının hisse başına kâra etkisi: BIST100 endeksi üzerine bir uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 52, 63-73.
25. Phan, A., & Le, T.H.T. (2024). Intellectual capital and bank performance: a board of directors’ agenda. Corporate Board: Role, Duties and Composition, 20(3), 128-138.
26. Pilatin, A., Ayaydın, H., & Barut, A. (2023). Does intellectual capital affect financial performance and non-performing loans? Evidence from the banking sector in Turkey. Journal of BRSA Banking and Financial Markets, 17(1), 39-64.
27. Pillai, V. (2019). Panel data analysis with stata. https://www.researchgate.net/publication/316888692_Panel_Data_Analysis_with_Stata_Part_1_Fixed_Effects_and_Random_Effects_Models.
28. Sarıgül, H. (2023). Entelektüel sermayenin ticari bankalarda kârlılığa etkisi: Türk bankacılık sektöründen kanıtlar. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (98), 43-62.
29. Singhania, A.K. & Panda, N.M. (2025). Intellectual capital disclosure and firm performance in India: unfolding the fourth industrial revolution. Journal of Intellectual Capital, 26(2), 380-403.
30. Soylu, N. (2020). Entelektüel sermaye etkinliğinin veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi: BİST teknoloji şirketlerine yönelik bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (85), 269-286.
31. Sutjipto, T.S. & Hadi, T.S. (2024). Investment in intellectual capital and its impact on the profitability of islamic banks In Indonesia. Jurnal Ekonomi dan Bisnis Airlangga, 34(2), 318-338.
32. Sümerli Sarıgül, S. 2020. Entelektüel sermayenin ölçülmesi, finansal tablolara yansıması ve raporlanmasına yönelik bir araştırma. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 3(2), 427-443.
33. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2025). 2024 yılı faaliyet raporu. https://www.sanayi.gov.tr/plan-program-raporlar-ve-yayinlar/faaliyet-raporlari Tangngisalu, J. (2022). Relationship between intellectual capital and corporate profitability. Atestasi: Jurnal Ilmiah Akuntansi, 5(1), 225-235.
34. Tatoğlu, F.Y. (2013). İleri panel veri analizi. İstanbul: Beta Yayınları.
35. Tatoğlu, F.Y. (2016). Panel veri ekonometrisi. İstanbul: Beta Yayınları.
36. Tatoğlu, F.Y. (2021). Panel veri analizi. İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Ders Notları.
37. http://auzefkitap.istanbul.edu.tr/kitap/ekonometri_ue/panelverianalizi.pdf.
38. Taysı, K. (2020). Aktif karlılığa etki eden faktörlerin panel veri analizi yöntemiyle belirlenmesi. Journal of Original Studies, 1(1), 15-30.
39. Thiruvarangan, K. & Balagobei, S. (2024). Impact of intellectual capital on firms’ profitability: empirical evidence from industrials sector in Sri Lanka. Journal of SACFIRE, 3(1), 1-21.
40. Tias, P.W., Priyanto, P., & Suhandi, N.P.M. (2024). Enhancing firm value: analyzing intellectual capital, capital structure, and profitability in Indonesia. Jurnal Akuntansi, Keuangan, Pajak Dan Informasi, 4(2), 108-122.
41. Tom-West, R., Okoye, P.V.C., & Amahalu, N.N. (2021). Intellectual capital and economic value added of quoted information communication and technology firms in Nigeria. International Journal of Management Studies and Social Science Research, 3(5), 281-294.
42. TÜBİSAD (2012). Atılım için bilişim, Türkiye ekonomisi için bilgi ve iletişim teknolojileri sektörü - Atılım stratejisi 2023. https://www.tubisad.org.tr/tr/bilgi-bankasi/sunumlar-liste/TUBISAD-Raporlar/40/0/0
43. TÜBİSAD (2018). Bilgi ve iletişim teknolojileri sektörü 2017 pazar verileri. https://www.tubisad.org.tr/tr/images/pdf/tubisad_2017_bit_pazar_verileri_tr.pdf
44. TÜBİSAD (2019). Bilgi ve iletişim teknolojileri sektörü 2018 pazar verileri. https://www.tubisad.org.tr/tr/images/pdf/tubisad290419.pdf
45. TÜBİSAD (2024). Bilgi ve iletişim teknolojileri sektörü 2023 pazar verileri. https://www.tubisad.org.tr/tr/images/pdf/tubisad-bit-2023-tr.pdf
46. Vargas-Atencio, Y., Acosta-Prado, J. C., & Tafur-Mendoza, A. A. (2024). Intellectual capital measurement in higher education institutions context from the professors perspective. Knowledge Management & E-Learning, 16(2), 334-354.
47. Widyasari, H.S. & Novianti, N. (2023). The effect of working capital and ıntellectual capital on profitability. Reviu Akuntansi, Keuangan, Dan Sistem Informasi, 2(1), 234-243.
48. Wooldridge, J.M. (2002). Econometric analysis of cross section and panel data. Cambridge: The MIT Press.
49. Wooldridge, J.M. (2012). Introductory econometrics: a modern approach. Boston: Cengage Learning.
50. Yıldırım Kutbay, A. (2024). Entelektüel sermaye bileşenlerinin karlılık ile ilişkisi: bankacılık sektörü üzerinde ampirik bir araştırma. Journal of Yasar University, 19(73), 23-39.
51. Yılmaz Özekenci, S. (2025). BİST gıda endeksinde yer alan işletmelerin finansal performansını entelektüel sermaye bileşenleri etkiler mi?. Yönetim Bilimleri Dergisi, 23(56), 1287-1306.