Araştırma Makalesi

EFEKTİF KURUMSAL VERGİ ORANLARININ BELİRLEYİCİLERİ: BORSA İSTANBUL’DA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLER ÜZERİNE SEKTÖREL BİR ANALİZ

Cilt: 26 Sayı: 78 31 Mayıs 2026
PDF İndir
EN TR

EFEKTİF KURUMSAL VERGİ ORANLARININ BELİRLEYİCİLERİ: BORSA İSTANBUL’DA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLER ÜZERİNE SEKTÖREL BİR ANALİZ

Öz

Bu çalışmanın amacı, 2008-2022 döneminde Borsa İstanbul’da (BİST) işlem gören 185 firmanın Efektif Vergi Oranı (EVO) belirleyicilerini sektörel farklılıkları da dikkate alarak ampirik olarak analiz etmektir. Çalışmada, EVO belirleyicileri olarak firma büyüklüğü, karlılık, finansal kaldıraç, maddi duran varlık yoğunluğu, stok yoğunluğu ve Ar-Ge yoğunluğu gibi firmaya özgü finansal göstergeler kullanılmış; EVO, cari dönem vergi yükümlülüğü (CEVO) ve nakit vergi ödemesi (NEVO) olmak üzere iki farklı ölçütle değerlendirilmiştir. 2.775 firma-yıl gözleminden oluşan panel veri seti üzerinde yürütülen regresyon analizleri, CEVO üzerinde firma büyüklüğünün pozitif; karlılık ve Ar-Ge yoğunluğunun ise negatif yönde anlamlı etkileri olduğunu ortaya koymuştur. NEVO modeline ilişkin sonuçlar ise firma büyüklüğünün pozitif; karlılık, kaldıraç, MDV yoğunluğu ve Ar-Ge yoğunluğunun ise negatif yönde anlamlı etkilere sahip olduğunu göstermiştir. Öte yandan tanımlayıcı istatistikler, incelenen 15 yıllık dönemde firmaların CEVO ortalamasının yüzde 23,8; NEVO ortalaması ise yüzde 15,1 olarak gerçekleştiği, bu da firmaların nakit vergi yüklerini fiili yükümlülüklerinden sistematik olarak daha düşük tutabildiğine işaret etmektedir. Ayrıca, vergi yükünün firmalar arasında homojen dağılmadığı ve yüksek CEVO’lu firmaların genel ortalamayı artırdığı gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alkurdi, A., Almarayeh, T., Bataineh, H., Al Amosh, H. & Khatib, S. F. A. (2023). Corporate profitability and effective tax rate: The moderating role of board gender diversity. Journal of Islamic Accounting and Business Research. 15(1), 153-171.
  2. Aksoy Hazır, Ç. (2019). Determinants of effective tax rates in Turkey. Journal of Research in Business, 4(1), 35- 45.
  3. Barbera, A., Merello, P. & Molina, R. (2020). Determinants of corporate effective tax rates: Evidence from the euro area. Academia Revista Latinoamericana de Administración, 33(3/4), 427-444.
  4. Bona-Sánchez, C., Pérez-Alemán, J. & Santana Martín, D. J. (2019). Political ties and corporate tax burden in Spain. Spanish Journal of Finance and Accounting, 49(1), 74-93.
  5. Bubanić, M. & Korent, D. (2023). Does the nominal tax rate affect the effective tax burden of companies? An investigation of Croatian telecommunications companies. 32nd RSEP International Conference on Economics, Finance and Business, 1-11.
  6. Bubanić, M. & Šimović, H. (2021). Determinants of the effective tax burden of companies in the telecommunica¬tions activities in the Republic of Croatia. Zagreb International Review of Economics and Business, 24(2), 59-76.
  7. Buijink, W., Janssen B. & Schols Y. (2002). Evidence of the effect of domicile on corporate average effective tax rates in the European Union. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 11(2), 115–130.
  8. Cao, J. & Cui, Y. (2017). An alternative view on determinants of the effective tax rate: Evidence from Chinese listed companies. Emerging Markets Finance and Trade, 53(5), 1001-1014.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

2 Ekim 2025

Kabul Tarihi

12 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 78

Kaynak Göster

APA
Suadiye, G. (2026). EFEKTİF KURUMSAL VERGİ ORANLARININ BELİRLEYİCİLERİ: BORSA İSTANBUL’DA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLER ÜZERİNE SEKTÖREL BİR ANALİZ. Muhasebe ve Denetime Bakış, 26(78), 109-128. https://doi.org/10.55322/mdbakis.1795942
AMA
1.Suadiye G. EFEKTİF KURUMSAL VERGİ ORANLARININ BELİRLEYİCİLERİ: BORSA İSTANBUL’DA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLER ÜZERİNE SEKTÖREL BİR ANALİZ. Bakış. 2026;26(78):109-128. doi:10.55322/mdbakis.1795942
Chicago
Suadiye, Gülhan. 2026. “EFEKTİF KURUMSAL VERGİ ORANLARININ BELİRLEYİCİLERİ: BORSA İSTANBUL’DA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLER ÜZERİNE SEKTÖREL BİR ANALİZ”. Muhasebe ve Denetime Bakış 26 (78): 109-28. https://doi.org/10.55322/mdbakis.1795942.
EndNote
Suadiye G (01 Mayıs 2026) EFEKTİF KURUMSAL VERGİ ORANLARININ BELİRLEYİCİLERİ: BORSA İSTANBUL’DA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLER ÜZERİNE SEKTÖREL BİR ANALİZ. Muhasebe ve Denetime Bakış 26 78 109–128.
IEEE
[1]G. Suadiye, “EFEKTİF KURUMSAL VERGİ ORANLARININ BELİRLEYİCİLERİ: BORSA İSTANBUL’DA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLER ÜZERİNE SEKTÖREL BİR ANALİZ”, Bakış, c. 26, sy 78, ss. 109–128, May. 2026, doi: 10.55322/mdbakis.1795942.
ISNAD
Suadiye, Gülhan. “EFEKTİF KURUMSAL VERGİ ORANLARININ BELİRLEYİCİLERİ: BORSA İSTANBUL’DA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLER ÜZERİNE SEKTÖREL BİR ANALİZ”. Muhasebe ve Denetime Bakış 26/78 (01 Mayıs 2026): 109-128. https://doi.org/10.55322/mdbakis.1795942.
JAMA
1.Suadiye G. EFEKTİF KURUMSAL VERGİ ORANLARININ BELİRLEYİCİLERİ: BORSA İSTANBUL’DA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLER ÜZERİNE SEKTÖREL BİR ANALİZ. Bakış. 2026;26:109–128.
MLA
Suadiye, Gülhan. “EFEKTİF KURUMSAL VERGİ ORANLARININ BELİRLEYİCİLERİ: BORSA İSTANBUL’DA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLER ÜZERİNE SEKTÖREL BİR ANALİZ”. Muhasebe ve Denetime Bakış, c. 26, sy 78, Mayıs 2026, ss. 109-28, doi:10.55322/mdbakis.1795942.
Vancouver
1.Gülhan Suadiye. EFEKTİF KURUMSAL VERGİ ORANLARININ BELİRLEYİCİLERİ: BORSA İSTANBUL’DA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLER ÜZERİNE SEKTÖREL BİR ANALİZ. Bakış. 01 Mayıs 2026;26(78):109-28. doi:10.55322/mdbakis.1795942