BANKACILIK SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE FİNANSAL PERFORMANS: BORSA İSTANBUL ÜZERİNDE AMPİRİK BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışma, Türk bankacılık sektöründe sürdürülebilirlik farkındalığının finansal sağlamlık göstergeleriyle ilişkisini incelemek amacıyla CAMELS derecelendirme sistemi ile anahtar kelime odaklı metin analizi yöntemini bir arada kullanmaktadır. Borsa İstanbul’da işlem gören dokuz büyük mevduat bankasının 2018–2024 dönemine ait faaliyet raporları analiz edilerek sürdürülebilirlik temalı ifadelerin sıklığı bağımlı değişken olarak modellenmiştir. Panel veri setindeki heteroskedastisite, otokorelasyon ve yatay kesit bağımlılığı nedeniyle Driscoll–Kraay standart hatalarıyla sabit etkiler modeli tercih edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, sürdürülebilirlik farkındalığının özellikle sermaye yeterliliği, aktif kalitesi ve banka büyüklüğü tarafından açıklandığını göstermektedir. Bu bulgu, finansal açıdan güçlü ve ölçek olarak büyük bankaların sürdürülebilirlik konularını kurumsal politika ve stratejilerine daha etkin biçimde entegre ettiğini ortaya koymaktadır. Yönetim kalitesi, likidite ve duyarlılık göstergelerinin anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Çalışma, sürdürülebilirlik farkındalığı ile finansal performansın değerlendirilmesine katkı sağlamakta olup bulgular, küçük ve orta ölçekli bankaların kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir finans raporlamasının geliştirilmesi yönünde politika önerileri sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilirlik
• CAMELS
• Driscoll–Kraay standart hatalar

SUSTAINABILITY AND FINANCIAL PERFORMANCE IN THE BANKING SECTOR: AN EMPIRICAL STUDY ON BORSA ISTANBUL

Öz

This study employs both the CAMELS rating system and keyword-based text analysis methodology to examine the relationship between sustainability awareness and financial soundness indicators in the Turkish banking sector. The annual reports of nine large deposit banks from Borsa İstanbul for the period 2018–2024 were analyzed, and the frequency of sustainability-related expressions was modeled as the dependent variable. Due to heteroskedasticity, autocorrelation, and cross-sectional dependence in the panel dataset, a fixed-effects model with Driscoll–Kraay standard errors was employed. The results indicate that sustainability awareness is primarily explained by capital adequacy, asset quality, and bank size. This finding suggests that financially strong and large-scale banks integrate sustainability issues into their corporate policies and strategies more effectively. No significant effects were observed for management quality, liquidity, or sensitivity indicators. The study contributes to the assessment of sustainability awareness and financial performance, offering policy implications for enhancing the corporate capacities of small- and medium-sized banks and improving sustainable finance reporting practices.

Anahtar Kelimeler

• Sustainability
• CAMEL
• Driscoll–Kraay standard errors

Kaynakça

1. Ahir, H., Bloom, N., & Furceri, D. (2022). The world uncertainty index (NBER Working Paper No. 29763). Nati¬onal Bureau of Economic Research.
2. Azmi, W., Hassan, M. K., Houston, R., & Karim, M. S. (2021). ESG activities and banking performance: inter¬national evidence from emerging economies. Journal of International Financial Markets, Institutions & Money, 70, 101277.
3. Akbank T.A.Ş. (2018). 2018 Faaliyet raporu. https://www.akbankinvestorrelations.com/tr/yayinlar/yil-liste/Faa¬liyet-raporlari/317/0/0#Menu_2018
4. Akbank T.A.Ş. (2019). 2019 Faaliyet raporu. https://www.akbankinvestorrelations.com/tr/yayinlar/yil-liste/Faa¬liyet-raporlari/317/0/0#Menu_2019
5. Akbank T.A.Ş. (2020). Faaliyet raporu. https://www.akbankinvestorrelations.com/tr/yayinlar/yil-liste/Faaliyet-ra¬porlari/317/0/0
6. Akbank T.A.Ş. (2021). Entegre faaliyet raporu. https://www.akbankinvestorrelations.com/tr/yayinlar/yil-liste/Fa¬aliyet-raporlari/317/0/0#Menu_2021
7. Akbank T.A.Ş. (2022). Entegre faaliyet raporu. https://www.akbankinvestorrelations.com/tr/yayinlar/yil-liste/Fa¬aliyet-raporlari/317/0/0#Menu_2022
8. Akbank T.A.Ş. (2023). Entegre faaliyet raporu. https://www.akbankinvestorrelations.com/tr/yayinlar/yil-liste/Fa¬aliyet-raporlari/317/0/0#Menu_2023

9. Arslan, Z., & Yağcılar, G. G. (2023). Sürdürülebilir finans kapsamında çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim (ESG) ile banka karlılığı arasındaki ilişki üzerine uluslararası bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyo¬ner Dergisi, 14(40), 1236–1263.
10. Atukalp, M. E. (2024). Yeşil bankacılık uygulamalarının banka kârlılığına etkisi. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 10(3), 376–386.
11. Bahçe, E., & Özçelik, Ö. (2025). Sürdürülebilir kalkınma hedefleri bağlamında OECD ülkelerinde sürdürülebilir finans uygulamaları. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 86, 201–220.
12. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK). (2021). Sürdürülebilir bankacılık stratejik planı. https:// www.bddk.gov.tr/KurumHakkinda/EkGetir/18?ekId=360
13. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu. (2025). Bankaların yeşil varlık oranı hesaplaması hakkında tebliğ. Resmî Gazete (Sayı: 32867). https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/04/20250411-4.htm
14. Batır, T. E. (2024). Sürdürülebilirliğin bankacılık performansına etkisi: Mevduat bankaları üzerine bir uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 27(2), 574–587.
15. Bektaş, S. (2022). Türkiye’deki kamu sermayeli bankaların sürdürülebilirlik performanslarının hibrit ÇKKV mo¬del ile değerlendirilmesi: 2014–2021 dönemi MEREC–ARAS modeli örneği. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(4), 426–442.
16. Bouattour, A., Kalai, M., & Helali, K. (2024). The non-linear relationship between ESG performance and bank stability. Humanities and Social Sciences Communications, 11, 1–12. DOI:10.1057/s41599-024-03876-8
17. Campbell, J. L., Chen, H., Dhaliwal, D. S., Lu, H. M., & Steele, L. B. (2014). The information content of manda¬tory risk factor disclosures in corporate filings. Review of Accounting Studies, 19(1), 396–455.
18. Çetenak, E. H., Ersoy, E., & Işık, Ö. (2022). ESG (çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim) skorunun firma perfor¬mansına etkisi: Türk bankacılık sektörü örneği. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 63, 75–82.
19. Çıtak, Ö., & Ünlü, U. (2024). BİST’te işlem gören bankaların sürdürülebilirlik raporlarının ÇKKV yöntemi ile değerlendirilmesi. Alanya Akademik Bakış, 8(3), 840-857.
20. Da, Z., Engelberg, J., & Gao, P. (2015). The sum of all FEARS: Investor sentiment and asset prices. The Review of Financial Studies, 28(1), 1–32.
21. Demirci, K. (2022). Sürdürülebilirlik iletişimi ve sürdürülebilirlik kavramı: Türkiye bankacılık sektörü web sitesi ve sürdürülebilirlik raporları örneği. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, Özel Sayı, e5–e22.
22. Garanti BBVA. (2018). Entegre faaliyet raporu. https://www.garantibbvainvestorrelations.com/tr/kutuphane/faa¬liyet-raporlari/Entegre-Faaliyet-Raporlari/666/0/0#Menu_2018
23. Garanti BBVA. (2019). Entegre faaliyet raporu. https://www.garantibbvainvestorrelations.com/tr/kutuphane/faa¬liyet-raporlari/Entegre-Faaliyet-Raporlari/666/0/0#Menu_2019
24. Garanti BBVA. (2020). Entegre faaliyet raporu. https://www.garantibbvainvestorrelations.com/tr/kutuphane/faa¬liyet-raporlari/Entegre-Faaliyet-Raporlari/666/0/0#Menu_2020
25. Garanti BBVA. (2021). Entegre faaliyet raporu. https://www.garantibbvainvestorrelations.com/tr/kutuphane/faa¬liyet-raporlari/Entegre-Faaliyet-Raporlari/666/0/0#Menu_2021
26. Garanti BBVA. (2022). Entegre faaliyet raporu. https://www.garantibbvainvestorrelations.com/tr/kutuphane/faa¬liyet-raporlari/Entegre-Faaliyet-Raporlari/666/0/0#Menu_2022
27. Garanti BBVA. (2023). Entegre faaliyet raporu. https://www.garantibbvainvestorrelations.com/tr/kutuphane/faa¬liyet-raporlari/Entegre-Faaliyet-Raporlari/666/0/0#Menu_2023
28. Garanti BBVA. (2024). Entegre faaliyet raporu. https://www.garantibbvainvestorrelations.com/tr/kutuphane/faa¬liyet-raporlari/Entegre-Faaliyet-Raporlari/666/0/0#Menu_2024
29. ICBC Turkey Bank A.Ş. (2018). Faaliyet raporu. https://www.icbc.com.tr/tr/images/pdf/v3icbcturkeyban¬ka.s.31.12.2018faaliyetraporu.pdf
30. ICBC Turkey Bank A.Ş. (2019). Faaliyet raporu. https://www.icbc.com.tr/tr/images/pdf/18032020icbc19_tr_web. pdf
31. ICBC Turkey Bank A.Ş. (2020). Faaliyet raporu. https://www.icbc.com.tr/tr/images/pdf/060421_icbc%20fr20_ tr_060421.pdf
32. ICBC Turkey Bank A.Ş. (2021). Faaliyet raporu. https://www.icbc.com.tr/tr/images/pdf/icbc_fr21tr_kod.pdf
33. ICBC Turkey Bank A.Ş. (2022). Faaliyet raporu. https://www.icbc.com.tr/tr/images/pdf/icbc2022konsolide%20 olmayan%20ve%20konsolide.pdf
34. ICBC Turkey Bank A.Ş. (2023). Faaliyet raporu. https://www.icbc.com.tr/tr/images/button/konsolide.pdf
35. ICBC Turkey Bank A.Ş. (2024). Faaliyet raporu. https://www.icbc.com.tr/tr/images/pdf/konsolide_2024.pdf
36. Korkmaz, T., & Nur, T. (2023). The effect of ESG sustainability on firm performance: A view under size and age on BIST bank index firms. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 8(2), 208–223.
37. Korzeb, Z., Niedziółka, P., Szpilko, D., & de la Torre Gallegos, A. (2024). A bibliometric analysis of ESG perfor¬mance in the cooperative banks: From the current status to future directions. Economics and Environment, 89(2), 809.
38. Nazlıoğlu, B. (2025). Sürdürülebilir perspektifinden katılım bankacılığı: Türkiye’den bulgular ışığında. Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, 76, 47–66.
39. Philippas, D., Tziogkidis, P., & Sfakianakis, M. (2025). The fine line between ESG commitment and bank perfor¬mance. Energy Economics, 151, 108978.
40. QNB Finansbank A.Ş. (2018). Faaliyet raporu. https://www.qnb.com.tr/medium/document-file-3970.vsf
41. QNB Finansbank A.Ş. (2019). Faaliyet raporu. https://www.qnb.com.tr/medium/document-file-3971.vsf
42. QNB Finansbank A.Ş. (2020). Faaliyet raporu. https://www.qnb.com.tr/medium/document-file-3972.vsf
43. QNB Finansbank A.Ş. (2021). Faaliyet raporu. https://www.qnb.com.tr/medium/document-file-3973.vsf
44. QNB Finansbank A.Ş. (2022). Faaliyet raporu. https://www.qnb.com.tr/medium/document-file-3974.vsf
45. QNB Finansbank A.Ş. (2023). Faaliyet raporu. https://www.qnb.com.tr/medium/document-file-4229.vsf
46. QNB Finansbank A.Ş. (2024). Faaliyet raporu. https://www.qnb.com.tr/medium/document-file-4392.vsf
47. Say, S., & Doğan, M. (2023). Bankaların sürdürülebilirlik raporu ile kurumsal yönetim ilişkisi. İşletme Akademisi Dergisi, 4(1), 35–51.
48. Şekerbank T.A.Ş. (2019). Faaliyet raporu. https://cdn.sekerbank.com.tr/uploads/faaliyet-raporlari/seker_ frat_2019.pdf
49. Şekerbank T.A.Ş. (2018). Faaliyet raporu. https://cdn.sekerbank.com.tr/uploads/faaliyet-raporlari/2018-faa¬liyt-raporu.pdf
50. Şekerbank T.A.Ş. (2020). Faaliyet raporu. https://cdn.sekerbank.com.tr/uploads/d27354a0-c173-48b2-8a2a-1fd¬3309889df.pdf
51. Şekerbank T.A.Ş. (2021). Faaliyet raporu. https://cdn.sekerbank.com.tr/uploads/1/310/60bffcd¬b-4dd0-42f9-be51-e89f6ad56146.pdf
52. Şekerbank T.A.Ş. (2022). Entegre faaliyet raporu. https://cdn.sekerbank.com.tr/uploads/1/455/5126c125-a¬b1e-4458-bedd-28095d4af922.pdf
53. Şekerbank T.A.Ş. (2023). Entegre faaliyet raporu. https://cdn.sekerbank.com.tr/uploads/1/547/5132200d-e¬4e9-4d72-ab2b-d835d734edc9.pdf
54. Şekerbank T.A.Ş. (2024). Entegre faaliyet raporu. https://cdn.sekerbank.com.truploads/1/659/8d6303cc-ef¬3b-4a0d-88a8-52504f95780f.pdf
55. Türkiye Bankalar Birliği. (2021). Bankacılık sektörü için sürdürülebilirlik kılavuzu. https://www.tbb.org.tr/pdf/ faaliyetler/116/792
56. Türkiye Halk Bankası A.Ş. (2018). Faaliyet raporu. https://www.halkbank.com.tr/content/dam/corporate-website/ tr/dokumanlar/yatirimci-iliskileri/faaliyet-raporlari/2018FaaliyetRaporu.pdf
57. Türkiye Halk Bankası A.Ş. (2019). Faaliyet raporu. https://www.halkbank.com.tr/content/dam/corporate-website/ tr/dokumanlar/yatirimci-iliskileri/faaliyet-raporlari/2019FaaliyetRaporu.pdf
58. Türkiye Halk Bankası A.Ş. (2020). Faaliyet raporu. https://www.halkbank.com.tr/content/dam/corporate-website/ tr/dokumanlar/yatirimci-iliskileri/faaliyet-raporlari/2020-faaliyet-raporu.pdf
59. Türkiye Halk Bankası A.Ş. (2021). Faaliyet raporu. https://www.halkbank.com.tr/content/dam/corporate-website/ tr/dokumanlar/yatirimci-iliskileri/faaliyet-raporlari/2021faaliyetraporu.pdf
60. Türkiye Halk Bankası A.Ş. (2022). Faaliyet raporu. https://www.halkbank.com.tr/content/dam/corporate-website/ tr/dokumanlar/yatirimci-iliskileri/faaliyet-raporlari/2022-yili-entegre-faaliyet-raporu.pdf
61. Türkiye Halk Bankası A.Ş. (2023). Faaliyet raporu. https://www.halkbank.com.tr/content/dam/corporate-website/ tr/dokumanlar/yatirimci-iliskileri/faaliyet-raporlari/2023-entegre-faaliyet-raporu.pdf
62. Türkiye Halk Bankası A.Ş. (2024). Faaliyet raporu. https://www.halkbank.com.tr/content/dam/corporate-website/ tr/dokumanlar/yatirimci-iliskileri/faaliyet-raporlari/2024-Entegre-Faaliyet-Raporu.pdf
63. Türkiye İş Bankası A.Ş. (2018). Entegre ve sürdürülebilirlik raporu. https://www.isbank.com.tr/contentmanage-ment/IsbankSurdurulebilirlik/pdf/2018EntegreRapor.pdf
64. Türkiye İş Bankası A.Ş. (2019). Entegre ve sürdürülebilirlik raporu. https://www.isbank.com.tr/contentmanage-ment/IsbankSurdurulebilirlik/pdf/2019EntegreRaporu.pdf
65. Türkiye İş Bankası A.Ş. (2020). Entegre ve sürdürülebilirlik raporu. https://www.isbank.com.tr/contentmanage-ment/IsbankSurdurulebilirlik/pdf/2020EntegreRaporu.pdf
66. Türkiye İş Bankası A.Ş. (2021). Entegre ve sürdürülebilirlik raporu. https://www.isbank.com.tr/contentmanage¬ment/IsbankSurdurulebilirlik/pdf/EFR2021.pdf
67. Türkiye İş Bankası A.Ş. (2022).. Entegre ve sürdürülebilirlik raporu https://www.isbank.com.tr/contentmanage¬ment/IsbankSurdurulebilirlik/pdf/EFR2022.pdf
68. Türkiye İş Bankası A.Ş. (2023). Entegre ve sürdürülebilirlik raporu. https://www.isbank.com.tr/contentmanage¬ment/IsbankSurdurulebilirlik/pdf/EFR2023.pdf
69. Türkiye İş Bankası A.Ş. (2024). Entegre ve sürdürülebilirlik raporu. https://www.isbank.com.tr/contentmanage¬ment/IsbankSurdurulebilirlik/pdf/EFR2024.pdf
70. Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. (2018). Faaliyet raporu. https://www.vakifbank.com.tr/documents/bankamiz/ yatirimci-iliskileri/Entegre%20Faaliyet%20Raporlar%C4%B1/vb-2018-faaliyet-rapor.pdf
71. Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. (2019). Faaliyet raporu. https://www.vakifbank.com.tr/documents/bankamiz/ya¬tirimci-iliskileri/Entegre%20Faaliyet%20Raporlar%C4%B1/vb-2019-entegre-faaliyet-rapor.pdf
72. Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. (2020). Entegre faaliyet raporu. https://www.vakifbank.com.tr/documents/ban¬kamiz/yatirimci-iliskileri/Entegre%20Faaliyet%20Raporlar%C4%B1/vb-2020-entegre-faaliyet-rapor.pdf
73. Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. (2021). Entegre faaliyet raporu. https://www.vakifbank.com.tr/documents/ban¬kamiz/yatirimci-iliskileri/Entegre%20Faaliyet%20Raporlar%C4%B1/vb-2021-entegre-faaliyet-rapor.pdf
74. Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. (2022). Entegre faaliyet raporu. https://www.vakifbank.com.tr/documents/ban¬kamiz/yatirimci-iliskileri/2022_entegre_faaliyet_raporu.pdf
75. Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. (2023). Entegre faaliyet raporu. https://www.vakifbank.com.tr/documents/ban¬kamiz/yatirimci-iliskileri/Entegre%20Faaliyet%20Raporlar%C4%B1/2023_entegre_faaliyet_raporu.pdf
76. Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. (2024). Entegre faaliyet raporu. https://www.vakifbank.com.tr/documents/ban¬kamiz/yatirimci-iliskileri/Entegre%20Faaliyet%20Raporlar%C4%B1/2024-entegre-faaliye-raporu.pdf
77. Ünal, S., & Yüksel, R. (2017). Finansal performans ve hisse senedi getirisi ilişkisi: BİST sürdürülebilirlik endek¬sindeki bankalar üzerine bir inceleme. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, ICMEB17 Özel Sayısı. , 264-270.
78. Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (2018). Faaliyet raporu. https://www.yapikrediinvestorrelations.com/tr/images/pdf/ faaliyet-raporlari/2018/yk_faaliyet_raporu_2018.pdf
79. Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (2019). Faaliyet raporu. https://www.yapikrediinvestorrelations.com/tr/images/pdf/ faaliyet-raporlari/2020/yapi_kredi_2020_entegre_faaliyet_raporu.pdf?v4
80. Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (2020). Entegre faaliyet raporu. https://www.yapikrediinvestorrelations.com/tr/ima¬ges/pdf/faaliyet-raporlari/2020/yapi_kredi_2020_entegre_faaliyet_raporu.pdf?v4
81. Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (2021). Entegre faaliyet raporu. https://www.yapikrediinvestorrelations.com/tr/ima¬ges/pdf/faaliyet-raporlari/2021/yapi_kredi_efr21tr.pdf
82. Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (2022). Faaliyet raporu. https://www.yapikrediinvestorrelations.com/tr/images/pdf/ faaliyet-raporlari/2022/yk22_faaliyet_tr-web-final-c.pdf
83. Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (2023). Faaliyet raporu. https://www.yapikrediinvestorrelations.com/tr/images/pdf/ faaliyet-raporlari/2023/yk_faaliyet_raporu_2023.pdf
84. Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (2024). Faaliyet raporu. https://www.yapikrediinvestorrelations.com/tr/images/pdf/ faaliyet-raporlari/2024/yk_faaliyet_raporu_2024.pdf
85. Yıldırım, H., & Yaman, B. O. (2023). Türk bankacılık sektöründe 2018–2022 dönemi sürdürülebilirlik perfor¬manslarının entropi, TOPSIS ve ARAS yöntemleri ile analizi. Ardahan Üniversitesi İİBF Dergisi, 5(1), 39–48.
86. Yücedağ Erdinç, N., Yeryakmaz, S., & Alibay, M. (2025). Sürdürülebilir raporlaması: BİST mali endeks üzerine bir inceleme. Bankacılık ve Finansal Araştırmalar Dergisi, 12(1), 62–96.