ORMAN YANGINLARININ YÖNETİMİNDE ENTEGRE MUHASEBE YAKLAŞIMI: FAALİYET TABANLI MALİYETLEME VE KARBON MUHASEBESİ ANALİZİ (MUĞLA ÖRNEĞİ)

Öz

İklim değişikliğinin etkileriyle birlikte orman yangınlarının sıklığı ve şiddeti son yıllarda önemli ölçüde artmış, bu durum orman ekosistemleri üzerinde ciddi çevresel ve ekonomik kayıplara yol açmıştır. Orman yangınları yalnızca doğrudan yangınla mücadele harcamalarıyla sınırlı kalmamakta; karbon stok kaybı, biyokütle azalması ve uzun vadeli karbon yutak kapasitesinin düşmesi gibi “görünmez” maliyetler doğurmaktadır. Bu çalışmanın amacı, orman yangınlarının hem finansal hem de çevresel etkilerini entegre bir muhasebe yaklaşımıyla analiz etmektir. Çalışmada, 2023 yılı Muğla Orman Bölge Müdürlüğü verileri kullanılarak yangınla mücadele harcamaları beş aşamalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (ABC) yöntemiyle değerlendirilmiş; yangınlar sonucu ortaya çıkan karbon stok kaybı ise karbon muhasebesi çerçevesinde parasal olarak hesaplanmıştır. Analiz sonuçları, 2023 yılında 405,21 hektarlık yanan alan sonucunda yaklaşık 74.356 ton CO2 eşdeğeri emisyonun atmosfere salındığını ve bunun 2023 ortalama karbon fiyatı üzerinden yaklaşık 92.945.000 TL (3.717.802 €) tutarında bir çevresel zarara karşılık geldiğini göstermektedir. ABC yöntemiyle hesaplanan doğrudan mücadele harcamalarının ise 333,9 Milyon TL düzeyinde gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bulgular, karbon kaybından kaynaklanan ekolojik zararın, doğrudan bütçe harcamalarının yaklaşık %28’ine tekabül ettiğini ve toplam ekonomik yükün 426.845.000 TL’ye ulaştığını ortaya koymaktadır. Çalışma, orman yangınlarının doğal sermaye kaybı boyutunu görünür kılarak, çevresel muhasebenin kamu mali yönetimine entegre edilmesi ve sürdürülebilir karbon yönetimi politikaları için özgün bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Orman Yangınları
• Karbon Muhasebesi
• Faaliyet Tabanlı Maliyetleme

AN INTEGRATIVE ACCOUNTING APPROACH IN FOREST FIRE MANAGEMENT: ACTIVİTY-BASED COSTING AND CARBON ACCOUNTING ANALYSIS (THE CASE OF MUGLA)

Öz

With the impact of climate change, the frequency and severity of forest fires have significantly increased in recent years, leading to severe environmental and economic losses in forest ecosystems. Forest fires are not limited to direct fire-fighting expenditures; they also incur “invisible” costs such as carbon stock loss, biomass reduction, and the decline of long-term carbon sink capacity. This study aims to analyze both the financial and environmental impacts of forest fires through an integrated accounting approach. Using 2023 data from the Muğla Regional Directorate of Forestry, fire-fighting expenditures were evaluated using a five-stage Activity-Based Costing (ABC) method, while the carbon stock loss was monetarily calculated within a carbon accounting framework. The analysis results indicate that the 405.21 hectares of burned area in 2023 resulted in approximately 74,356 tons of $CO_2$ equivalent emissions, corresponding to an environmental loss of approximately 92,945,000 TL (€3,717,802) based on 2023 average carbon prices. Direct suppression expenditures calculated via the ABC method were found to be 333.9 Million TL. The findings reveal that the ecological damage caused by carbon loss accounts for approximately 28% of direct budget expenditures, bringing the total economic burden to 426,845,000 TL. By highlighting the dimension of natural capital loss, this study provides an original framework for integrating environmental accounting into public financial management and sustainable carbon management policies.

Anahtar Kelimeler

• Forest Fires
• Carbon Accounting
• Activity-Based Costing

Kaynakça

1. Cooper, R., & Kaplan, R. S. (1991). The design of cost management systems: Text, cases, and readings. Prentice Hall.
2. Drury, C. (2013). Management and cost accounting (9th ed.). Cengage Learning.
3. European Commission. (2021). European Green Deal and Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM): Imp¬lementation roadmap. EU Publications.
4. European Environment Agency. (2023). EU Emissions Trading System (ETS) 2023 market report. European En¬vironment Agency.
5. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2020). Global forest resources assessment 2020: Main report. FAO.
6. Gray, R. (2006). Social, environmental and sustainability reporting and organisational value creation: Who¬se value? Whose creation? Accounting, Auditing & Accountability Journal, 19(6), 793–819. https://doi. org/10.1108/09513570610709872
7. Herbohn, K., & Herbohn, J. (2000). Accounting for forests: Issues and approaches. Australian Accounting Review, 10(22), 118–128. https://doi.org/10.1111/j.1835-2561.2000.tb00027.x
8. Intergovernmental Panel on Climate Change. (2019). 2019 refinement to the 2006 IPCC guidelines for national greenhouse gas inventories: Volume 4—Agriculture, forestry and other land use (AFOLU). IPCC.

9. Orman Genel Müdürlüğü. (2014). Orman yangınlarının önlenmesi ve söndürülmesinde uygulama esasları (285 sayılı Tebliğ). OGM Yayınları.
10. Orman Genel Müdürlüğü. (2024). 2023 yılı orman yangınları değerlendirme raporu: Muğla Orman Bölge Mü¬dürlüğü. OGM Yayınları.
11. Patil, P. J. (2017). Forest accounting: A theoretical perspective. International Journal of Accounting and Economi¬cs Studies, 5(1), 36–39. https://doi.org/10.14419/ijaes.v5i1.7274
12. Schaltegger, S., & Burritt, R. (2017). Contemporary environmental accounting: Issues, concepts and practice. Routledge.
13. Vargün, H., Gürkan, S., & Akbulut, H. (2016). Sürdürülebilir bir çevre için karbon muhasebesi ve faaliyet tabanlı maliyetleme sisteminin entegrasyonu. Mali Çözüm Dergisi, 26(126), 1–28.
14. Vincent, J. R., & Hartwick, J. M. (1998). Accounting for the benefits of forest resources: Concepts and experience. FAO Forestry Department.
15. World Bank. (2017). Forest accounting sourcebook: Policy applications and basic compilation. World Bank.
16. World Bank. (2023). State and trends of carbon pricing 2023. World Bank Group.