SİGORTA ŞİRKETLERİNİN FİNANSAL PERFORMANSININ DUPONT ANALİZİ YÖNTEMİYLE İNCELENMESİ

Öz

Bu çalışma, Borsa İstanbul'da işlem gören sigorta şirketlerinin özsermaye kârlılığını DuPont analizi yöntemiyle incelemeyi ve kârlılıkta gözlemlenen farklılıkların temel belirleyicilerini karşılaştırılabilir bir analitik zeminde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, şirketlerin faaliyet gösterdikleri temel branşlar doğrultusunda söz konusu farklılıklar analiz edilmiş; pandemi dönemi ile pandemi sonrası toparlanma sürecinde ortaya çıkan konjonktürel etkiler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Araştırma örneklemini sigorta sektöründe faaliyet gösteren altı şirket oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular, sektör genelinde performansın şirketler arasında farklılıklar gösterdiğine ve kârlılık dinamiklerinin hem branş yapısı hem de incelenen döneme özgü koşullar tarafından şekillendirildiğine işaret etmektedir. Hayat/emeklilik branşında faaliyet gösteren AGESA ve ANHYT, dönem boyunca görece istikrarlı ve yüksek bir performans profili sergilemiştir. Hayat dışı branşta faaliyet gösteren AKGRT, ANSGR, RAYSG ve TURSG ise pandemi dönemi ile toparlanma dönemlerinde belirgin biçimde farklılaşan, daha dalgalı bir performans profili ortaya koymuştur. Çalışmanın sınırlılıkları, örneklemin yalnızca altı şirketle sınırlı olması nedeniyle bulguların sektöre genellenebilirliğinin kısmen sınırlı kalması ve DuPont analizinin gözlemlenen ilişkilerin nedensellik bağlamında yorumlanmasına olanak tanımamasıdır.

Anahtar Kelimeler

• DuPont Analizi
• Sigorta Sektörü
• Finansal Performans
• Özsermaye Kârlılığı
• Finansal Kaldıraç

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kurum tarafından desteklenmemektedir.

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanması ve yayımlanması sürecinde araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulmuştur.

ANALYSIS OF INSURANCE COMPANIES FINANCIAL PERFORMANCE USING THE DuPont ANALYSIS METHOD

Öz

This study aims to examine the return on equity of insurance companies listed on Borsa Istanbul using the DuPont analysis method and to reveal the main determinants of differences observed in profitability on a comparable analytical basis. In this context, these differences are analyzed in line with the main business lines in which the companies operate, and the cyclical effects emerging during the pandemic period and the post-pandemic recovery process are evaluated comparatively. The research sample consists of six companies operating in the insurance sector. The findings indicate that performance across the sector differs among companies and that profitability dynamics are shaped by both the structural characteristics of business lines and the conditions specific to the period under review. AGESA and ANHYT, operating in the life/pension segment, exhibit a relatively stable and high performance profile throughout the period. In contrast, AKGRT, ANSGR, RAYSG, and TURSG, operating in the non-life segment, demonstrate a more fluctuating performance profile that varies markedly between the pandemic and recovery periods. The limitations of the study include the restricted generalizability of the findings due to the sample being limited to six companies and the inability of DuPont analysis to allow causal interpretation of the observed relationships.

Anahtar Kelimeler

• DuPont Analysis
• Insurance Sector
• Financial Performance
• Return on Equity
• Financial Leverage

Destekleyen Kurum

This study has not been supported by any institution.

Etik Beyan

This study was conducted and published in accordance with the principles of research and publication ethics.

Kaynakça

1. Akdoğan, N., & Tenker N. (2005). Finansal tablolar ve mali analiz teknikleri. Gazi Kitabevi.
2. Akdoğan, N., & Tenker N. (2005). Finansal tablolar ve mali analiz teknikleri. Gazi Kitabevi.
3. Akgüç, Ö. (2013). Finansal yönetim. Avcıol Basım Yayın.
4. Akgüç, Ö. (2013). Finansal yönetim. Avcıol Basım Yayın.
5. Arslan, E., & Bora, A. (2021). Türk bankacılık sektöründe mevduat bankalarının finansal performanslarının duPont sistemine göre incelenmesi: 2015-2019 Dönemi. OPUS International Journal of Society Researches, 18(43), 6356-6376.
6. Arslan, E., & Bora, A. (2021). Türk bankacılık sektöründe mevduat bankalarının finansal performanslarının duPont sistemine göre incelenmesi: 2015-2019 Dönemi. OPUS International Journal of Society Researches, 18(43), 6356-6376.
7. Aydın, N. Başar, M. & Coşkun, M. (2015). Finansal yönetim. Detay Yayıncılık.
8. Aydın, N. Başar, M. & Coşkun, M. (2015). Finansal yönetim. Detay Yayıncılık.

9. Bhagyalakshmi, K., & Saraswathi, S. (2019). A study on financial performance evaluation using DuPont analysis in select automobile companies. International Journal of Management, Technology and Engineering, 9(1), 354-362.
10. Bhagyalakshmi, K., & Saraswathi, S. (2019). A study on financial performance evaluation using DuPont analysis in select automobile companies. International Journal of Management, Technology and Engineering, 9(1), 354-362.
11. Başkaya, H., & Özdemir, A. (2024). Borsa İstanbul Sürdürebilirlik-25 endeksinde yer alan işletmelerin finansal oranlarının DuPont analizi ile incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 79-105.
12. Başkaya, H., & Özdemir, A. (2024). Borsa İstanbul Sürdürebilirlik-25 endeksinde yer alan işletmelerin finansal oranlarının DuPont analizi ile incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 79-105.
13. Bolat, İ. (2024). Bankalar ve sigorta şirketlerinin finansal performansının VZA ve Malmquist Verimlilik Endeksi ile belirlenmesi üzerine bir araştırma. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 629-649.
14. Bolat, İ. (2024). Bankalar ve sigorta şirketlerinin finansal performansının VZA ve Malmquist Verimlilik Endeksi ile belirlenmesi üzerine bir araştırma. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 629-649.
15. Ceylan, A., & Korkmaz T. (2017). İşletmelerde finansal yönetim. Ekin Basın Yayın Dağıtım.
16. Ceylan, A., & Korkmaz T. (2017). İşletmelerde finansal yönetim. Ekin Basın Yayın Dağıtım.
17. Çabuk, A. (1991). Finansal tablolar analizi. Uludağ Üniversitesi Basımevi.
18. Çabuk, A. (1991). Finansal tablolar analizi. Uludağ Üniversitesi Basımevi.
19. Çabuk, A., & Lazol, İ. (2016). Mali tablolar analizi. Ekin Yayınevi.
20. Çabuk, A., & Lazol, İ. (2016). Mali tablolar analizi. Ekin Yayınevi.
21. Dalkılıç, N., & Gülcemal, M. E. (2022). Hayat dışı sigorta şirketlerinin finansal performanslarının sınıflandırılması. The Journal of Social Science, 6(11), 95-106.
22. Dalkılıç, N., & Gülcemal, M. E. (2022). Hayat dışı sigorta şirketlerinin finansal performanslarının sınıflandırılması. The Journal of Social Science, 6(11), 95-106.
23. Davidson, W. (2020). Analysis of profitability using the DuPont analysis. Financial Statement Analysis, W. Davidson (Ed.) içinde.
24. Davidson, W. (2020). Analysis of profitability using the DuPont analysis. Financial Statement Analysis, W. Davidson (Ed.) içinde.
25. Elmas, B. (2016). Finansal tablolar analizi. Nobel Akademik Yayıncılık.
26. Elmas, B. (2016). Finansal tablolar analizi. Nobel Akademik Yayıncılık.
27. Coşkun Erdoğan, Y. (2022). Borsa İstanbul’da işlem gören Jantsa İşletmesi’nin finansal performanslarının DuPont analiz yöntemine göre incelenmesi: 2013-2021 dönemi. Euroasia Journal of Social Sciences & Humanities, 9(28), 9-24.
28. Coşkun Erdoğan, Y. (2022). Borsa İstanbul’da işlem gören Jantsa İşletmesi’nin finansal performanslarının DuPont analiz yöntemine göre incelenmesi: 2013-2021 dönemi. Euroasia Journal of Social Sciences & Humanities, 9(28), 9-24.
29. Coşkun Erdoğan, Y. (2023). Otomotiv sektöründe DuPont yöntemiyle finansal performans değerlendirmesi: BIST örneği. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 582-608.
30. Coşkun Erdoğan, Y. (2023). Otomotiv sektöründe DuPont yöntemiyle finansal performans değerlendirmesi: BIST örneği. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 582-608.
31. Guan, Z. (2023). Analysis of Pfizer profitability based on DuPont analysis method.
32. Guan, Z. (2023). Analysis of Pfizer profitability based on DuPont analysis method.
33. Gümüş, U., & Çıbık, E. (2018). Borsa’da işlem gören gayrimenkul yatırım ortaklığı işletmelerinin birleşik oran analizi (DuPont) yöntemiyle performansının ölçülmesi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 2178-2194.
34. Gümüş, U., & Çıbık, E. (2018). Borsa’da işlem gören gayrimenkul yatırım ortaklığı işletmelerinin birleşik oran analizi (DuPont) yöntemiyle performansının ölçülmesi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 2178-2194.
35. Hidayatulloh, G. T., Palupiningtyas, D., & Maryani, T. (2024). Dissecting ındonesian ınsurance profitability and efficiency: DuPont diagnostic tool. Kompak: Jurnal Ilmiah Komputerisasi Akuntansi, 17(2), 64-72.
36. Hidayatulloh, G. T., Palupiningtyas, D., & Maryani, T. (2024). Dissecting ındonesian ınsurance profitability and efficiency: DuPont diagnostic tool. Kompak: Jurnal Ilmiah Komputerisasi Akuntansi, 17(2), 64-72.
37. Işıkçelik, F., Özler, G., & Ağırbaş, İ. (2023). Hayat sigorta şirketlerinin finansal performans analizi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 397-426.
38. Işıkçelik, F., Özler, G., & Ağırbaş, İ. (2023). Hayat sigorta şirketlerinin finansal performans analizi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 397-426.
39. Işıkçelik, F., Durur, F., & Günaltay, M. M. (2021). Özel hastane finansal performansının DuPont finansal analiz yöntemiyle değerlendirilmesi. Alanya Akademik Bakış, 5(2), 773-791.
40. Işıkçelik, F., Durur, F., & Günaltay, M. M. (2021). Özel hastane finansal performansının DuPont finansal analiz yöntemiyle değerlendirilmesi. Alanya Akademik Bakış, 5(2), 773-791.
41. Kiptoo, I. K., Kariuki, S. N., & Ocharo, K. N. (2021). Risk management and financial performance of insurance firms in Kenya. Cogent Business & Management, 8(1), 1997246.
42. Kiptoo, I. K., Kariuki, S. N., & Ocharo, K. N. (2021). Risk management and financial performance of insurance firms in Kenya. Cogent Business & Management, 8(1), 1997246.
43. Koç, S., Şenol, Z., & Çevik, M. (2018). Türkiye’de faaliyette bulunan sigorta şirketlerinin finansal performans analizi: 2006-2015. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 4(1), 25-38.
44. Koç, S., Şenol, Z., & Çevik, M. (2018). Türkiye’de faaliyette bulunan sigorta şirketlerinin finansal performans analizi: 2006-2015. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 4(1), 25-38.
45. Koç, F. Ö. (2024). BİST ulaştırma ve depolama firmalarının finansal performansının DuPont analizi yöntemiyle değerlendirilmesi. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 225-242.
46. Koç, F. Ö. (2024). BİST ulaştırma ve depolama firmalarının finansal performansının DuPont analizi yöntemiyle değerlendirilmesi. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 225-242.
47. Koşan, L., & Karadeniz, E. (2013). Türk imalat sektöründe küçük, orta ve büyük ölçekli işletmelerin finansal performansının DuPont analiz tekniğiyle incelenmesi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 45-62.
48. Koşan, L., & Karadeniz, E. (2013). Türk imalat sektöründe küçük, orta ve büyük ölçekli işletmelerin finansal performansının DuPont analiz tekniğiyle incelenmesi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 45-62.
49. Lízalová, L., & Kozáková P. (2013). Effect of the equıty multıplıer ındıcator ın companıes accordıng to sectors, Acta Unıversıtatıs Agrıculturae Et Sılvıculturae Mendelıanae Brunensıs. 61(2), 385- 392.
50. Lízalová, L., & Kozáková P. (2013). Effect of the equıty multıplıer ındıcator ın companıes accordıng to sectors, Acta Unıversıtatıs Agrıculturae Et Sılvıculturae Mendelıanae Brunensıs. 61(2), 385- 392.
51. Nuryatno, M., & Yulianti, Y. (2017). The ınfluence of leverage and diversification to financial performance of general insurance companiesn in indonesia 2010-2014. Media Riset Akuntansi, Auditing & Informasi, 17-30.
52. Nuryatno, M., & Yulianti, Y. (2017). The ınfluence of leverage and diversification to financial performance of general insurance companiesn in indonesia 2010-2014. Media Riset Akuntansi, Auditing & Informasi, 17-30.
53. Özçelik, M. (2024). Türkiye’de yenilenebilir ve geleneksel enerji şirketlerinin finansal performans karşılaştırması: DuPont analizi yaklaşımı. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 16(31), 345–359.
54. Özçelik, M. (2024). Türkiye’de yenilenebilir ve geleneksel enerji şirketlerinin finansal performans karşılaştırması: DuPont analizi yaklaşımı. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 16(31), 345–359.
55. Raza, S. A., Jawaid, S. T., & Adnan, M. (2013). A DuPont analysis on insurance sector of south Asian region.
56. Raza, S. A., Jawaid, S. T., & Adnan, M. (2013). A DuPont analysis on insurance sector of south Asian region.
57. Rooplata, P. (2016). DuPont analysis of nationalised banks in India. International Journal of Management, IT and Engineering, 6(12), 211-223.
58. Rooplata, P. (2016). DuPont analysis of nationalised banks in India. International Journal of Management, IT and Engineering, 6(12), 211-223.
59. Sheela, S. C., & Karthikeyan, K. (2012). Financial performance of pharmaceutical industry in India using DuPont analysis. European Journal of Business and Management, 4(14), 84-91.
60. Sheela, S. C., & Karthikeyan, K. (2012). Financial performance of pharmaceutical industry in India using DuPont analysis. European Journal of Business and Management, 4(14), 84-91.
61. Sunardi, N. (2018). Analisis DuPont system dengan time series approach (TSA) Dan Cross Sectional Approach (CSA) Dalam Penilaian Kinerja Keuangan Perusahaan. Jurnal Sekuritas, 1(4), 1.
62. Sunardi, N. (2018). Analisis DuPont system dengan time series approach (TSA) Dan Cross Sectional Approach (CSA) Dalam Penilaian Kinerja Keuangan Perusahaan. Jurnal Sekuritas, 1(4), 1.
63. Ulu, Ö., & Bozdemir, E. (2025). Türkiye’deki sigorta şirketlerinin karşılaştırmalı finansal analizi (2020-2024). Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Çalışmalar Dergisi, 6(1), 124-146.
64. Ulu, Ö., & Bozdemir, E. (2025). Türkiye’deki sigorta şirketlerinin karşılaştırmalı finansal analizi (2020-2024). Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Çalışmalar Dergisi, 6(1), 124-146.
65. Yavuz, H. (2025). Tarım alt sektörlerinin finansal performanslarının DuPont analiz tekniği ile değerlendirilmesi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 31(1), 133-148.
66. Yavuz, H. (2025). Tarım alt sektörlerinin finansal performanslarının DuPont analiz tekniği ile değerlendirilmesi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 31(1), 133-148.