BİST 100 ŞİRKETLERİNDE ÖZSERMAYE KÂRLILIĞININ DUPONT BİLEŞENLERİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ: 2019–2024 DÖNEMİ PANEL VERİ BULGULARI

Öz

Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul (BİST) 100 endeksi kapsamında yer alan reel sektör şirketlerinde özsermaye kârlılığını (ROE) DuPont bileşenleri çerçevesinde incelemektir. Bu doğrultuda, 2019–2024 dönemine ait veriler kullanılarak gerçekleştirilen analizlerde, DuPont bileşenlerinin ROE’nin oluşumuna ilişkin görünümü panel veri bulguları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, net kâr marjının ROE ile hareketinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığını, aktif devir hızının ise pozitif yönlü ancak sınırlı bir birlikte değişim sergilediğini göstermektedir. Buna karşılık, özsermaye çarpanının ROE ile negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir birlikte değişim gösterdiği tespit edilmiştir. Bulgular, DuPont bileşenlerinin ROE içerisindeki göreli ağırlıklarının ve dönemsel davranışlarının örneklem kapsamında farklılaştığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• DuPont Analizi
• Özsermaye Kârlılığı
• Panel Veri Analizi
• BİST 100
• Finansal Performans

EXAMINATION OF RETURN ON EQUITY IN BIST 100 FIRMS WITHIN THE FRAMEWORK OF DUPONT COMPONENTS: PANEL DATA EVIDENCE FROM THE 2019–2024 PERIOD

Öz

The aim of this study is to examine return on equity (ROE) in non-financial companies included in the BIST 100 index within the framework of DuPont components. In this context, using data from the 2019–2024 period, the empirical findings are evaluated in terms of the overall behavior of DuPont components in the formation of ROE based on panel data analysis. The results indicate that the co-movement between net profit margin and ROE is not statistically significant, while asset turnover exhibits a positive but limited degree of co-movement. In contrast, the equity multiplier demonstrates a negative and statistically significant co-movement with ROE. The findings reveal that the relative contributions and temporal behavior of DuPont components within ROE vary across the sample.

Anahtar Kelimeler

• DuPont Analysis
• Return on Equity
• Panel Data Analysis
• BIST 100
• Financial Performance

Kaynakça

1. Açıkgöz, T., & Kılıç, G. (2021). Teknoloji firmalarının finansal performansının ve piyasa değerinin Dupont Analizi ile incelenmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (90), 209-226.
2. Açıkgöz, T., & Fidan, A. (2023). Türkiye’de ulaştırma firmalarının finansal performansı ve piyasa değerini incelemede panel Dupont regresyon yaklaşımı. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (97), 99-112.
3. Akyüz, F., Yeşil, T., & Kara, E. (2019). İşletmelerin Dupont karlılık analiziyle performansının belirlenmesi: Borsa İstanbul imalat sektörü örneği. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (83), 61-84.
4. Almazari, A. A. (2012). Financial performance analysis of the Jordanian Arab Bank by using the Dupont system of financial analysis. International Journal of Economics and Finance, 4(4), 86-94.
5. Amor-Tapia, B., & Tascon, M. T. (2014). Estimation of future levels and changes in profitability: The effect of the relative position of the firm in its industry and the operating-financing disaggregation: Revista de Contabilidad. Spanish Accounting Review, 17(1), 30-46.
6. Ardıç, M. (2019). Çay İşletmeleri Kurumu’nun (Çaykur) finansal performansının Dupont finansal analiz sistemi kullanılarak incelenmesi. Business & Management Studies: An International Journal, 7(1), 352-372.
7. Ari, H. O. (2023). DuPont modeli ile bir özel hastane grubunun ve Türkiye özel hastaneler sektörünün finansal performansının analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(1), 187-201. Aydın, N., Başar, M., & Coşkun, M. (2010). Finansal Yönetim. Detay Yayıncılık, Ankara. Basut, U., & Gümüş, U. T. (2025). BİST’te işlem gören otomotiv sektöründeki firmaların 2018–2023 yılları arasındaki Dupont Analizi. R&S-Research Studies Anatolia Journal, 8(3), 455-467.
8. Başkaya, H., & Özdemir, A. (2024). Borsa İstanbul Sürdürebilirlik-25 endeksinde yer alan işletmelerin finansal oranlarının Dupont Analizi ile incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 79-105.

9. Bauman, M. P. (2014). Forecasting operating profitability with DuPont Analysis: Further evidence. Review of Accounting and Finance, 13(2), 191-205.
10. Borsa İstanbul, (2026), https://www.borsaistanbul.com/endeks/xu100. Erişim tarihi: 02.02.2026.
11. Bunea, O. I., Corbos, R. A., & Popescu, R. I. (2019). Influence of some financial indicators on return on equity ratio in the Romanian energy sector-A competitive approach using a DuPont-Based Analysis. Energy, (189), 116251.
12. Burja, V., & Marginean, R. (2014). The study of factors that may influence the performance by the Dupont Analysis in the furniture industry. Procedia Economics and Finance, (16), 213-223.
13. Demirhan, D., & Sakin, A. (2021). Has Covid-19 pandemic affected firm profitability? Dynamic panel data analysis of BIST firms using Dupont identity components. PressAcademia Procedia, 14(1), 42-47.[Y1.1]
14. Erdoğan, Y. C. (2023). Otomotiv sektöründe Dupont yöntemiyle finansal performans değerlendirmesi: BIST örneği. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 582-608.
15. Ergün, H. O. (2026). Toptan ve perakende ticaret sektöründeki firmalarının finansal performansı: DuPont Analizi yaklaşımı. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 13(1), 1-27.
16. Ertürk, M. (2024). DuPont Analizi yöntemi ile finansal performansın değerlendirilmesi: BİST XTRZM endeksi örneği. Third Sector Social Economic Review, 59(4), 3073-3096.
17. Fairfield, P. M., & Yohn, T. L. (2001). Using asset turnover and profit margin to forecast changes in profitability. Review of Accounting Studies, 6(4), 371-385.
18. Gümüş, U., & Çıbık, E. (2018). Borsa’da işlem gören gayrimenkul yatırım ortaklığı işletmelerinin birleşik oran analizi (Dupont) yöntemiyle performansının ölçülmesi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 2178-2194.
19. Günay, E. & Timur, B., (2021). Dupont analiz yöntemi ile kârlılığı etkileyen faktörlerin ekonometrik analizi: Borsa İstanbul’da bir araştırma. Academic Social Resources Journal, 6.26 (2024): 1090-1099.
20. Hameed, T. M., & Bouabid, A. (2023). The impact of operational efficiency and offensive marketing strategy on banking profits using the Dupont Model. International Journal of Professional Business Review, 8(1), 15.
21. Işıkçelik, F., Durur, F., & Günaltay, M. M. (2021). Özel hastane finansal performansının DuPont finansal analiz yöntemiyle değerlendirilmesi. Alanya Akademik Bakış, 5(2), 773-791.
22. Jin, Y. (2017). DuPont Analysis, earnings persistence, and return on equity: Evidence from mandatory IFRS adoption in Canada. Accounting Perspectives, 16(3), 205-235.
23. Karaçadır, V. (2025). Covid-19 etkisiyle Türkiye sağlık hizmetleri sektöründeki karlılık değişimi: DuPont Analizi ile finansal performansın incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(2), 509-523.
24. Kesbiç, C. Y., & Taşdemir, B. M. (2019). Halka açıklık oranının finansal performans üzerindeki etkisi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 26(2), 689-703.
25. Koç, F. Ö. (2024). BİST ulaştırma ve depolama firmalarının finansal performansının DuPont Analizi yöntemiyle değerlendirilmesi. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 225-242.
26. Nissim, D., & Penman, S. H. (2001). Ratio analysis and equity valuation: From research to practice. Review of Accounting Studies, 6(1), 109-154.
27. Soliman, M. T. (2008). The use of DuPont Analysis by market participants. The Accounting Review, 83(3), 823-853.
28. Torres-Reyna, O. (2007). Panel data analysis fixed and random effects using Stata (v. 4.2). Data & Statistical Services, Princeton University, 112(1), 1-40.
29. Turner, J., Broom, K., Elliott, M., & Lee, J. F. (2015). A decomposition of hospital profitability: An application of DuPont Analysis to the US market. Health Services Research and Managerial Epidemiology, 2, 2333392815590397.