EGEMENLİK (HÂKİMİYET), HALK EGEMENLİĞİ VE MİLLİ EGEMENLİK TARTIŞMALARI VE EGEMENLİK ANLAYIŞINDA ESASLI DÖNÜŞÜM

Öz

Modern manada devletin ilk ortaya çıktığı dönemlerden bu günlere gelinceye
değin, egemenlik ve siyasi iktidar merkezi konuma sahip kavram olmuştur.
Egemenliğin dönem içerisinde İlahî temelli olanından beşeri temelli olanına
kadar çeşitli türleri ortaya çıkmıştır. Beşerî egemenlik teorileri içerisinde
öne çıkan iki tür mevcuttur; bunlar: halk egemenliği ve millî egemenlik teorileridir.
Bu iki egemenlik teorisinin, ilk ortaya çıktığı dönemlerle günümüzde
arz ettiği mana ve uygulamaların büyük ölçüde farklılık arz ettiği görülmektedir.
Özellikle son iki yüz yıl içerisinde ortaya çıkan, anayasacılık düşüncesi,
hukuk devleti, anayasal devlet, anayasal demokrasi, küreselleşme, insan
hakları vb. alanlardaki gelişmeler, bu iki beşeri egemenlik teorisinde önemli
dönüşümlerin yaşanması neticesini ortaya çıkarmıştır. Günümüz şartlarında
bir devletin hem sınırsız ve mutlak bir egemenliğe sahip olduğunu hem de
demokratik hukuk devleti olduğunu söyleyebilmek mümkün değildir. Artık
aynı zamanda hukuk devleti olan bir demokratik devlet, sınırlı bir devlettir;
azınlıkların hakları çoğunluk iradesi karşısında teminat altındadır.
Anahtar Kelimeler: Egemenlik, halk egemenliği, milli egemenlik, genel
irade, çoğunlukçu demokrasi, çoğunluk istibdadı.

Anahtar Kelimeler

• Egemenlik, halk egemenliği, milli egemenlik, genel irade, çoğunlukçu demokrasi, çoğunluk istibdadı

Kaynakça

1. - Adalet Bakanlığı Yayın İşleri Daire Başkanlığı, Avrupa Birliği Üyesi
2. Bazı Ülkelerin Anayasaları, Adalet Bakanlığı y., Ankara, 2011.
3. - AĞAOĞULLARI, Mehmet Ali, Ulus-Devlet ya da Halkın Egemenliği,
4. İmge Kitabevi, İstanbul,
5. -
6. - AĞAOĞULLARI Mehmet Ali, (ed.), Sokrates’ten Jakobenlere Batıda Siyasal
7. Düşünceler, İletişim y., İstanbul, 2011.
8. - AKAD, Mehmet & VURAL DİNÇKOL, Bihterin & BULUT, Nihat, Genel

9. Kamu Hukuku, 10. B., Der y., İstanbul, 2014.
10. - AKAL, Cemal Bali, Sivil Toplumun Tanrısı, 2. B., Engin y., İstanbul,
11. -
12. - AKDOĞAN, Can, “Uluslararası Hukukta Kuvvet Kullanma ve Birleşmiş
13. Milletler Barışı Koruma Harekâtları ile Egemenlik”, Askeri Adalet D.,
14. S. 117, Y. 31, Mayıs 2003.
15. - AKYILMAZ, Bahtiyar, “Milli Egemenlik Kavramının Gelişimi”, Gazi
16. Üniversitesi Hukuk Fakültesi D., C. 2, S. 1-2, Y. 1998.
17. - ALİEFENDİOĞLU, Yılmaz, “Temsili Demokrasinin ‘Seçim’ Ayağı”,
18. Türkiye Barolar Birliği D.,S. 60, Y. 2005.
19. - ARSEL, İlhan, Anayasa Hukukunun Umumî Esasları, I. Kitap, Güven
20. Matbaası, Ankara, 1975.
21. - ARSLAN, Zühtü, Anayasa Teorisi, Seçkin y., Ankara, 2005.
22. - ARSLAN, Zühtü, “Rousseau’nun Hayaletleri: Yeni Devlet Eski Söylem”,
23. Doğu – Batı D.,Y. 6, S. 21, Kasım Aralık Ocak 2002-03,
24. - AY, Mahmut, “Tanrı Tasavvurlarının Politik Tasarımlara Yansıması”,
25. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi D.,C. XLVI, S. 2, Y. 2005.
26. - BAŞGİL, Ali Fuat, Esas Teşkilât Hukuku, C. I, İstanbul, 1960.
27. - BAŞGİL, Ali Fuat, Türkiye’nin Siyasi Rejimi ve Anayasa Prensipleri, C. 1,
28. Fasikül 1, Baha Matbaası, İstanbul, 1957.
29. - “BM Antlaşması Doğrultusunda Devletler Arasında Dostça İlişkiler
30. ve İşbirliğine İlişkin Uluslararası Hukuk İlkeleri Konusundaki Bildirge ve
31. Eki (24 Ekim 1970)”, http://www.uhdigm.adalet.gov.tr/sozlesmeler/coktaraflisoz/
32. bm/bm_17.pdf, (ET.: 23.11.2014).
33. - BULUT, Nihat, Feodaliteden Küreselleşmeye Ekonomik iktidar Siyasal İktidar
34. İlişkisi, Seçkin y., Ankara, 2003. - BERİŞ, H. Emrah, “Egemenlik Kavramının Tarihsel Gelişimi ve Geleceği
35. Üzerine Bir Değerlendirme”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi
36. D, C. 63, S. 1, Y. 2008.
37. - CİN, Halil, Milli Hâkimiyet ve Atatürk, Konya, 1985.
38. - “Constitution of the Czech Republic”, http://www.psp.cz/cgi-bin/
39. eng/docs/laws/1993/1.html, (ET: 20.12.2014).
40. - “Constıtutıon Of Ireland”, http://www.irishstatutebook.ie/en/constitution/,(
41. ET: 20.12.2014).
42. - “Constıtutıon Of The Portuguese Republıc Seventh Revısıon [2005]”,
43. http://app.parlamento.pt/site_antigo/ingles/cons_leg/Constitution_VII_
44. revisao_definitive.pdf,(ET: 20.12.2014).
45. - “Constitution of Romania”, http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/
46. en/ro/ro021en.pdf,(ET: 20.12.2014).
47. - “Constitution of the Republic of Lithuania”, http://www3.lrs.lt/home/
48. Konstitucija/Constitution.htm,(ET: 20.12.2014).
49. - “Constitution Of The Republic Of Slovenia”, http://www.wipo.int/
50. edocs/lexdocs/laws/en/si/si032en.pdf,(ET: 20.12.2014).
51. - “Declaration on the Inadmissibility of Intervention in the Domestic
52. Affairs of Statesand the Protection of Their Independence and Sovereignty”,
53. http://www.un-documents.net/a20r2131.htm, (ET.: 23.11.2014).
54. - “Declaration on the In admissibility of Interventionand Interference
55. in the Internal Affairs of States”, http://www.un.org/documents/ga/res/36/
56. a36r103.htm, (ET.: 23.11.2014).
57. - DOEHRİNG, Karl, Genel Devlet Kuramı, (Çev.: Ahmet MUMCU), 3. B.,
58. Turhan Kitabevi, Ankara, 2002.
59. - ECKSTEİN, Harry, “Devlet ‘Bilimi’ Üzerine”, Devlet ve Hukuk Üzerine
60. Yazılar, (Çev.: Mehmet TURHAN), Gündoğan y., Ankara, 1996.
61. - ERDOĞAN, Mustafa, Anayasa Hukuku, 7. B., Orion y., Ankara, 2011.
62. - ERDOĞAN, Mustafa, “Egemenliğin Dünü-Bugünü”, Hukuk ve Adalet
63. D., Y. 2, S. 6–7, Ekim 2005.
64. - EREN, Abdurrahman & ALESKERLİ, Alesker, Yeni Anayasalar, TİKA
65. y., Ankara, 2005.
66. - EROĞUL, Cem, Anatüzeye Giriş(Anayasa Hukukuna Giriş), İmaj y., 6.
67. B., Ankara, 2000.
68. - EROĞUL, Cem, “Değişen Egemenlik Anlayışının Hak ve Özgürlük lerin Korunmasına
69. ve Anayasa Yargısına Etkileri”, Anayasa Yargısı, C. 20,
70. Y. 2003.
71. - GİRİTLİ, İsmet & SARMAŞIK, Jale, Anayasa Hukuku, 2. B., Beta y.,
72. İstanbul, 2001.
73. - GÖNENÇ, Levent, “Siyasi İktidar Kavramı Bağlamında Anayasa Çalışmaları
74. İçin Bir Kavramsal Çerçeve Önerisi”, Ankara Üniversitesi Hukuk
75. Fakültesi D.,C. 56, S. 1, Y. 2007.
76. - GÖZE, Ayferi, Siyasal Düşünceler ve Yönetimler,4. B., Beta y., İstanbul,
77. , s. 207-210
78. - GÖZLER, Kemal, Anayasa Hukukunun Genel Esasları, 2. B., Ekin Kitabevi
79. y., Bursa, 2011.
80. - GÜLSOY, Tevfik, “Milletin Temsili”, Kamu Hukuku Arşivi – KhukA., C.
81. , S. 2, Eylül 2006.
82. - GÜLSOY, Mehmet Tevfik, Özgürlüklerin Korunmasında Anayasa Yargısının
83. Yeri ve Meşruluğu, Yetkin y., Ankara, 2007.
84. - GÜVEYİ, Ümit, “Anayasa Yargısı ve Demokrasi İlişkisi”, Gazi Üniversitesi
85. Hukuk Fakültesi D.,C. XVI, Y. S. 3, 2012.
86. - HAKYEMEZ, Yusuf Şevki, Mutlak Monarşiden Günümüze Egemenlik
87. Kavramı, Seçkin y., Ankara, 2004.
88. - HAKYEMEZ, Yusuf Şevki, “Çoğunlukçu Demokrasi Anlayışı, Rousseau
89. ve Türk Anayasaları Üzerindeki Etkisi”, Ankara Üniversitesi Hukuk
90. Fakültesi D.,C. 52, S. 4,Y. 2003.
91. - HOBBES, Thomas, Leviathan, (Çev.: Semih LİM), 3. B., YKY, İstanbul,
92. -
93. - İNCEOĞLU, Sibel, “Türkiye: AB’nin Yetkileri Karşısında Nasıl Bir
94. Egemenlik Anlayışı”, Anayasa Yargısı, C. 22, Y. 2005.
95. - KABOĞLU, İbrahim Ö.,Anayasa Hukuku Dersleri, 9. B., Legal y., İstanbul,
96. -
97. - KAPANİ, Munci, Politika Bilimine Giriş, 4. B., Bilgi y., Ankara, 1988.
98. - KAPANİ, Münci, Kamu Hürriyetleri, Yetkin y., Ankara, 1993, s. 37-38.
99. - KIŞLALI, Ahmet Taner, Siyasal Sistemler (Siyasal Çatışma ve Uzlaşma),
100. İmge Kitabevi, Ankara, 2006.
101. - KUZU, Burhan, “Bugünkü Seçim Sistemimiz ve Bazı Öneriler”, Anayasa
102. Yargısı, , C. 16, Y. 1999. - “Luxembourg – Constitution”, http://www.servat.unibe.ch/icl/
103. lu00000_.html, (ET: 20.12.2014).
104. - MAYO, Henry B., Demokratik Teoriye Giriş, (Çev.: Emre KONGAR),
105. Türk Siyasi İlimler Derneği y., Ankara, 1964.
106. - OKANDAN, Recai Galip, Umumi Amme Hukuku, İÜ y., İstanbul, 1968.
107. - ÖĞÜT, Selman, “Egemen Eşitlik Prensibine Modern Uluslararası Hukuk
108. Açısından Bir İstisna Hali Olarak Yaklaşma”, MÜHF-HAD, C. 19, S.
109. , Y. 2013.
110. - ÖNCÜ, Mehmet, “Birleşmiş Milletler Barışı Koruma Operasyonlarının
111. Hukukî Temelleri”, Uluslararası Hukuk ve PolitikaD., C. 2, No. 6, Y. 2006.
112. - ÖZBUDUN, Ergun, Siyasal Partiler,Sevinç Matbaası, Ankara, 1979.
113. - ÖZBUDUN, Ergun, Türk Anayasa Hukuku, 13. B., Yetkin y., Ankara,
114. -
115. - ÖZÇELİK, Selçuk, Esas Teşkilat Hukuku Dersleri, İstanbul, 1982.
116. - ÖZER, Atilla, Anayasa Hukuku, 2. B., Turhan Kitabevi, Ankara, 2005.
117. - ÖZER, Atilla, “Ülkemizde Egemenlik ve Yargı Erkinin Avrupa İnsan
118. Hakları Mahkemesi Kararları Karşısındaki Durumu”, Anayasa Yargısı, C.
119. , Y. 2003.
120. - ÖZKUL, Fatih, “Ulusal İrade ve Hukuk Devleti”, Türkiye Barolar Birliği
121. D.,S. 94, Y. 2011.
122. - PAZARCI, Hüseyin, Uluslararası Hukuk, Turhan Kitabevi, 3. B., Ankara,
123. -
124. - ROUSSEAU, Jean Jacques, Toplum Sözleşmesi, (Çev.: Turhan ILGAZ),
125. Paragraf y., Ankara, 2005.
126. - SAĞLAM, Fazıl, Anayasa Hukuku Ders Notları, Yakın Doğu Üniversitesi
127. y., Lefkoşa, 2013.
128. - SANCAR, Mithat, “Şiddet, Şiddet Tekeli ve Demokratik Hukuk Devleti”,
129. Doğu-Batı D., Y. 4, S. 13, Ocak 2001.
130. - SARICA, Murat, Fransa ve İngiltere’de Emredici Vekâletten Yeni Temsil
131. Anlayışına Geçiş, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi y., İstanbul, 1969.
132. - SAYGILI, Abdurrahman, “Jean Bodın’in Egemenlik Anlayışı Çerçevesinde
133. Kralın İki Bedeni Kuramına Kısa Bir Bakış”, Ankara Üniversitesi
134. Hukuk Fakültesi D.,C. 63, S. 1, Y. 2014.
135. - TARHAN, Gülce, “Rousseau ve Sieyes’de Egemenlik Kuramı”, ET HOS: Felsefe ve Toplumsal Bilimlerde Diyaloglar, S. 2/4, Nisan 2009.
136. - TEZİÇ, Erdoğan, Anayasa Hukuku, 17. B., Beta y., İstanbul, 2014.
137. - “The Constitution of Finland”, http://yenianayasa.tbmm.gov.tr/docs/
138. Fin%20Anayasası-EN(11.6.1999).pdf, (ET.: 12.11.2014).
139. - “The Constitution of the Kingdom of Sweden”, http://www.parliament.
140. am/library/sahmanadrutyunner/Sweden.pdf, (ET: 18.12.2014).
141. - “The Constıtutıon Of The Republıc Of Poland Of 2nd APRIL,
142. ”, http://www.sejm.gov.pl/prawo/konst/angielski/kon1.htm, (ET:
143. 12.2014).
144. - “The Constıtutıon Of The Republıc Of Poland Of 2nd APRIL,
145. ”, http://www.sejm.gov.pl/prawo/konst/angielski/kon1.htm, (ET:
146. 12.2014).
147. - “The Constitution Of The Slovak Republic”, http://www.slovakia.
148. org/sk-constitution.htm, (ET: 20.12.2014).
149. - “The Fundamental Law Of Hungary (25 April 2011)”, http://www.
150. kormany.hu/download/e/02/00000/The%20New%20Fundamental%20
151. Law%20of%20Hungary.pdf, (ET: 20.12.2014);
152. - TUNÇ, Hasan, Türkiye’ye Komşu Devletlerin Anayasaları, Asil y., Ankara,
153. -
154. - TURHAN, Mehmet, “Değişen Egemenlik Anlayışının Hak ve Özgürlüklerin
155. Korunmasına Etkileri ve Türk Anayasa Mahkemesi”, Anayasa
156. Yargısı, C. 20, Y. 2003.
157. - USLU, Ferhat, “Anayasa Yargısının Meşruluğuna Bir İtiraz Olarak
158. Egemenlik”, Türkiye Barolar Birliği D.,S. 109, Y. 2013.
159. - YAYLA, Atilla, “Rousseau’nun Zihniyet Dünyası”, Zaman Gazetesi, 5
160. Ekim 2012.
161. - YAVUZ, K. Haluk, Türkiye’de Siyasal Sistem Arayışı ve Yürütmenin Güçlendirilmesi,
162. Seçkin y., Ankara, 2000.
163. - YILDIRIM, Murat, “Küreselleşme Sürecinde Egemenlik”, Cumhuriyet
164. Üniversitesi Sosyal Bilimler D., C. 28, No. 1, Mayıs 2004.
165. - YILMAZ, R. Ayhan, “Seçim Dönemlerinde Oy Verme Davranışını
166. Artırıcı İletişim Kampanyaları”, İletişim Fakültesi D.,http://www.journals.istanbul.
167. edu.tr/iuifd/article/viewFile/1019015546/1019014729, (ET.: 17.12.2014).
168. - YÜZBAŞIOĞLU, Nemci, “İnsan Haklarının Ulusal Düzeyde Korunması”,
169. İnsan Hakları, (Haz.: Korkut TANKUTER), YKY., İstanbul, 2000.