ANAYASA MAHKEMESİ UYGULAMASINDA MASUMİYET KARİNESİ
Öz
Ceza yargılamasının amacı maddi gerçeğin adil yargılanma hakkına
uygun yol ve yöntemlerle bulunmasıdır. Bu bağlamda, adli makamlar
ceza yargılamasında maddi gerçeği araştırırken adil yargılanma hakkının
sanıklara tanıdığı güvencelerle sınırlandırılmaktadır. Bu güvencelerden
biri de masumiyet karinesidir. Temel insan hakları arasında gösterilen ve
adil yargılanma hakkının özünü oluşturan masumiyet karinesi, birçok
uluslararası belgede düzenlenmiştir.
Bu karine, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil
yargılanma hakkının bir unsuru olmakla beraber suçluluğu hükmen sabit
oluncaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağına dair Anayasa’nın 38.
maddesinin dördüncü fıkrasında ayrıca düzenlenmiştir.
Masumiyet karinesi, sadece hâkim veya mahkeme kararlarıyla değil,
kamu gücü kullanan diğer yetkililer/kurumlar tarafından da ihlal edilebilir.
Öte yandan, devlet görevlilerinin açıklamaları veya kışkırtmalarına
dayanan basın ve yayın organlarındaki yazılar veya bazı küçük düşürücü
ifadeler nedeniyle masumiyet karinesinin ihlali söz konusu olabilir.
Bu makalede, masumiyet karinesi Anayasa Mahkemesi içtihatları
ışığında ele alınıp incelenecektir.Ceza yargılamasının amacı maddi gerçeğin adil yargılanma hakkına
uygun yol ve yöntemlerle bulunmasıdır. Bu bağlamda, adli makamlar
ceza yargılamasında maddi gerçeği araştırırken adil yargılanma hakkının
sanıklara tanıdığı güvencelerle sınırlandırılmaktadır. Bu güvencelerden
biri de masumiyet karinesidir. Temel insan hakları arasında gösterilen ve
adil yargılanma hakkının özünü oluşturan masumiyet karinesi, birçok
uluslararası belgede düzenlenmiştir.
Bu karine, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil
yargılanma hakkının bir unsuru olmakla beraber suçluluğu hükmen sabit
oluncaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağına dair Anayasa’nın 38.
maddesinin dördüncü fıkrasında ayrıca düzenlenmiştir.
Masumiyet karinesi, sadece hâkim veya mahkeme kararlarıyla değil,
kamu gücü kullanan diğer yetkililer/kurumlar tarafından da ihlal edilebilir.
Öte yandan, devlet görevlilerinin açıklamaları veya kışkırtmalarına
dayanan basın ve yayın organlarındaki yazılar veya bazı küçük düşürücü
ifadeler nedeniyle masumiyet karinesinin ihlali söz konusu olabilir.
Bu makalede, masumiyet karinesi Anayasa Mahkemesi içtihatları
ışığında ele alınıp incelenecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- DOĞAN Koray, “Ceza Muhakemesinde Hüküm”, Ceza Hukuku Dergisi, Yıl: 3, Sayı: 7, 2008.
- DÖNMEZER Sulhi, “Suçsuzluk Karinesi Üzerine Düşünceler” Prof. Dr. Nurullah Kunter’e Armağan, İstanbul 1998.
- HAFIZOĞULLARI Zeki, “5237 S. Türk Ceza Kanununda Davanın ve Cezanın Düşürülmesi”, Ankara Barosu Dergisi, Sayı: 2006/3, (Düşme).
- FEYZİOĞLU Metin, “Suçsuzluk karinesi: Kavram Hakkında Genel Bilgiler ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi”, AÜHFD, Yıl: 1999, Cilt: 48, Sayı:1-4, (Suçsuzluk Karinesi).
- HARRİS David/O’BOYLE Michael/BATES Ed/BUCKLEY Carla, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Hukuku, Avrupa Konseyi 2013.
- İNCEOĞLU Sibel, Adil Yargılanma Hakkı ve Yargı Etiği, Avrupa Konseyi, Ankara 2007.
- KIRMIZIGUL Hüsamettin, Uygulama ve Teoride Disiplin Suç ve Cezaları ve Denetim Yolları, Kazancı Kitap ve Ticaret A.Ş., İstanbul 1998.
- MUSACCHIO Vincenzo: “La presunzione din on colpevolezzacomevalorefondamentale del sistemapenaleeuropeo”, Rivistapenale, Yıl: 2009, Sayı: 5.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
16 Haziran 2017
Gönderilme Tarihi
20 Haziran 2017
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 0 Sayı: 9