TÜRKİYE VE DİĞER ÜLKELERİN MATEMATİK ÖĞRETİM PROGRAMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ: LİSANSÜSTÜ TEZLERE DAYALI BİR İNCELEME

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 1 - 17, 31.12.2025

Kübra Kinasakal , Lutfi İncikabı

Öz

Bu araştırmanın amacı, karşılaştırmalı eğitim kapsamında Türkiye ve diğer ülkelerin matematik öğretim programlarını lisansüstü tezler aracılığıyla incelemektir. Doküman analizi yöntemiyle yürütülen çalışmada, belirlenen kriterlere uygun 16 tez (12 yüksek lisans, 4 doktora) tematik analizle değerlendirilmiştir. Bulgular, matematik öğretim programlarıyla ilgili karşılaştırmalarda en sık incelenen temaların matematiksel beceriler ve teknoloji kullanımı olduğunu göstermektedir. Türkiye’nin en çok Singapur ve Kanada ile karşılaştırıldığı belirlenmiştir. Matematiksel beceriler temasında ilişkilendirme, problem çözme ve akıl yürütme öne çıkarken; teknoloji kullanımında, teknolojiye vurgu yeterli görülmüş ancak aktif kullanım olanaklarının sınırlı olduğu saptanmıştır. Ayrıca Türkiye programları, zihinden işlem, analitik ve eleştirel düşünme becerilerinde yeterli; ancak cebirin günlük yaşamda kullanımı ve finansal kavramlara yer verme konularında yetersiz bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Matematik öğretim programları , Karşılaştırmalı eğitim , Lisansüstü tez çalışmaları

Etik Beyan

Bu araştırmada kullanılan veriler, kamuya açık olarak erişilebilen lisansüstü tezlerden elde edilmiştir. Çalışmada herhangi bir deneysel uygulama yapılmamış, kişisel veri toplanmamış ve katılımcılarla doğrudan etkileşime girilmemiştir. Bu nedenle, araştırma etik kurul onayı gerektirmemekte ve herhangi bir etik ihlal içermemektedir.

A Comparative Analysis of Mathematics Curricula in Turkey and Other Countries: A Review Based on Graduate Theses

Öz

The aim of this study is to examine the mathematics curricula of Turkey and other countries within the scope of comparative education through an analysis of graduate theses. The study was conducted using the document analysis method, and 16 theses (12 master’s and 4 doctoral) meeting the specified criteria were evaluated through thematic analysis. The findings reveal that the most frequently investigated themes in comparative studies of mathematics curricula are mathematical skills and technology integration. Turkey is most commonly compared with Singapore and Canada. Within the theme of mathematical skills, the studies predominantly focus on connection-making, problem-solving, and reasoning skills. Regarding technology integration, while the emphasis on technology in the Turkish curriculum was found to be adequate, the opportunities for active use were reported to be limited. Furthermore, the Turkish mathematics curriculum was found to be sufficient in terms of mental computation, analytical thinking, and critical thinking skills, but insufficient regarding the use of algebra in real-life contexts and the inclusion of financial concepts.

Anahtar Kelimeler

Mathematics teaching programs , comparative education , graduate studies

Etik Beyan

The data used in this study were obtained from publicly accessible graduate theses. No experimental procedures were conducted, no personal data were collected, and there was no direct interaction with human participants. Therefore, this research does not require ethical approval and does not involve any ethical concerns.

Kaynakça

• Amet, E. I. (2021). Türkiye ve Yunanistan ortaokul matematik öğretim programlarının karşılaştırılması. Doktora Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Bursa.
• Anılan, H., & Sarıer, Y. (2008). Altıncı sınıf matematik öğretmenlerinin matematik dersi öğretim programlarının uygulanabilirliğine ilişkin görüşleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (16), 128-141.
• Aygün, A. (2021). Türkiye’de 2005-2018 yılları arasında ilkokul programlarına yönelik yapılan bilimsel araştırmaların tematik analizi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
• Bal, P. (2008). Yeni ilköğretim matematik öğretim programının öğretmen görüşleri açısından değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(1), 53-68.
• Baş, M. (2017). 2009 ve 2015 ilkokul matematik dersi öğretim programları ile ilkokul matematik dersi öğretim programı karşılaştırması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 1219-1258.
• Braun, V., & Clarke, V. (2019). Psikolojide tematik analizin kullanımı. Journal of Qualitative Research in Education, 7(2), 873-898. doi: 10.14689/issn.2148 2624.1.7c.2s.17m
• Çalık, M., & Sözbilir, M. (2014). Parameters of content analysis. Egitim ve Bilim, 39(174), 33-38.
• Çavuşoğlu, G. (2010). Türkiye ve Bulgaristan eğitim sistemlerinin karşılaştırılması ve 9. sınıf matematik programlarının öğretmen görüşleri açısından incelenmesi. Doktora Tezi, Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı, Balıkesir.
• Çetinbağ, A. (2019). Türkiye ve Kanada ilkokul matematik öğretim programlarının program ögeleri bağlamında karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
• Çiltaş, A & Yılmaz, K. (2013). İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının teoremlerin ifadeleri için kurmuş oldukları matematiksel modeller. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 107-114.
• Çoban, A. (2011). Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere ve Türkiye ilköğretim matematik programlarının karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Manisa.
• Çubukçu, Z., Yılmaz, B. Y., & İnci, T. (2016). Karşılaştırmalı eğitim programları araştırma eğilimlerinin belirlenmesi-bir içerik analizi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 5(1), 446-468.
• Danişman, Ş., & Karadağ, E. (2015). Öğrenme alanları ve kazanımlar 2005 ve 2013 eğitim sınıf öğretim programlarının karşılaştırılması. Türk Bilgisayar ve Matematik Eğitimi Dergisi (TURCOMAT), 6(3), 380-398.
• Demir, G. & Akar Vural R. (2017). Ortaöğretim matematik programının hedeflediği matematiksel yeterlilik ve becerilerinin kazandırılma sürecinin öğretmen görüşleri temelinde incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(1), 118-139.
• Erbilge, A.E. (2019). Türkiye, Kanada ve Hong Kong’un ortaokul matematik öğretim programlarının karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Erdoğan, F., Hamurcu, H., & Yeşiloğlu, A. (2016). Türkiye, Singapur TIMSS 2011 sonuçlarının matematik programı açısından değerlendirilmesi. Cumhuriyet International Journal of Education, 5, 31-43.
• Erdoğan, İ. (2003). Çağdaş Eğitim Sistemleri. İstanbul: Sistem Yayıncılık
• Ergün, M. (1985). Karşılaştırmalı eğitim. Malatya: İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Bölümü: http://www. egitim. aku. edu. tr/kegitim. pdf adresinden, 8, 2018.
• Ersoy, Y. (2003). Teknoloji destekli matematik eğitimi: gelişmeler, politikalar ve stratejiler. İlköğretim Online, 2(1), 18-27.
• Galo, E. (2008). Türkiye ve Kosova ilköğretim matematik programlarının karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Gökkurt, B., Soylu, Y. & Demir, Ö. (2015). Ortaokul matematik öğretmenlerinin kesirlerin öğretimine yönelik görüşlerinin incelenmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 9(2), 230-251.
• Güzel, İ. (2010). Türkiye, Almanya, Kanada ortaöğretim matematik öğretim programlarının karşılaştırmalı değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak.
• Güzel, İ., Karataş, İ., & Çetinkaya, B. (2010). Ortaöğretim matematik öğretim programlarının karşılaştırılması: Türkiye, Almanya ve Kanada. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 1(3), 309-325.
• İlhan, A., & Aslaner, R. (2019). 2005’ten 2018’e ortaokul matematik dersi öğretim programlarının değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46, 394-415.
• Karakuş, F. (2010). Ortaöğretim matematik dersi öğretim programında yer alan alternatif ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarına yönelik öğretmen görüşleri. Türk eğitim bilimleri dergisi, 8(2), 457-488.
• Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 62-80.
• Kaytan, E. (2007). Türkiye, Singapur ve İngiltere İlköğretim Matematik Öğretim Programlarının Karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Ma, X. (1997). Reciprocal relationships between attitude toward mathematics and achievement in mathematics. The Journal of Educational Research, 90(4), 221-229.
• Miles, M.B. & Huberman, M. (1994) Qualitative data analysis: An expanded sourcebook, Thousand Oaks, CA: Sage.
• Noah, H.J. & Eckstein, M. (1985). Dependency theory in comparative education: The new simplicitude. UNESCO, Prospects XV:2.
• Öner, M. (2019). Kanada (Alberta) ve Türkiye Matematik Programlarının ve Ders Kitaplarının Ortaokul Sekizinci Sınıf Doğrusal Denklemler ve Grafikleri Ünitesi Bağlamında Karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Van.
• Özkale, A. (2018). Finansal okuryazarlık ve matematiksel okuryazarlık perspektifinde Türkiye ve Kanada (Ontario) öğretim programlarının incelenmesi ve bir model önerisi. Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Eskişehir.
• Özkan, A.E. (2006). Türkiye, Belçika (Flaman) ve Singapur Matematik Öğretim Programları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Çalışma. Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.
• Öztürk, E. (2020). Türkiye ve Kanada Ortaöğretim Matematik Öğretim Programlarının Program Ögeleri Açısından Karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Yeditepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Peker, M. & Mirasyedioğlu, Ş. (2003). Lise 2. Sınıf öğrencilerinin matematik dersine yönelik tutumları ve başarıları arasındaki ilişki. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(14), 157-166.
• Serçe, F. (2020). Türkiye, Estonya, Kanada ve Singapur Ortaöğretim Matematik Öğretim Programlarının Karşılaştırmalı İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Düzce.
• Severin, E. & Capota, C. (2011). The use of technology in education: Lessons from South Korea. Washington: Inter-American Development Bank.
• Sevimli, E., & Kul, Ü. (2015). Matematik ders kitaplarının içeriklerinin teknolojiye uygunluk açısından değerlendirilmesi: ortaokul örneği. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 9 (1), 308-331.
• Tavşanlı, Ö. F., & Kaldırım, A. (2020). Türkiye'de süreç temelli yazma yaklaşımı: Bir tematik analiz çalışması. Cumhuriyet International Journal of Education, 9(1), 108-138. http://dx.doi.org/10.30703/cije.543600
• Tekgöz, M. (2017). Almanya Baden-Württemberg eyaleti ilkokul eğitim programı ile türkiye ilkokul eğitim programının karşılaştırmalı eğitim analizi. Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Adana.
• Tezcan, Ş. (2016). Cebir öğrenme alanı bağlamında Türkiye, Singapur ve ABD (Wisconsin Eyaleti) 5-8. sınıflar matematik öğretim programlarının karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep. Ültay, N., & Çalık, M. (2012). A thematic review of studies into the effectiveness of context-based chemistry curricula. Journal of Science Education and Technology, 21(6), 686-701. Yenilmez, K., & Sölpük, N. (2014). Matematik dersi öğretim programı ile ilgili tezlerin incelenmesi (2004-2013). Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi 3(2), 33-42. Yıldırım, A., & Simsek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seckin. Yücel, Z. & Koç, M. (2011). The relationship between the prediction level of elementary school students’ math achievement by their math attitudes and gender. Elementary Education Online, 10(1), 133-143.