Araştırma Makalesi

Dijital Göçmenlerin Sosyal Medyada Haber Tüketim Alışkanlıkları ve Sahte Haberle Mücadele Stratejileri: Kırgızistan Örneği

Sayı: 20 30 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Dijital Göçmenlerin Sosyal Medyada Haber Tüketim Alışkanlıkları ve Sahte Haberle Mücadele Stratejileri: Kırgızistan Örneği

Öz

Bu çalışma; Kırgızistan’daki dijital göçmenlerin sosyal medyada haber okuma, paylaşma pratiklerine ve sahte haberleri tespit etme yöntemlerine odaklanmakta, medya okuryazarlığının önemini vurgulamayı hedeflemektedir. Kırgızistan’da sahte haber konusunda yapılan akademik araştırmaların sayısı son dönemde artmakta, buna rağmen dijital göçmenlerle ilgili analizler henüz yetersiz kalmaktadır. Bu durum çalışmanın önemini artırmakta ve çalışma sürekli gelişen dijital medya literatürüne katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Çalışmada nicel ve nitel verilerin yer aldığı karma yöntem uygulanmıştır. Bu kapsamda araştırmada Kırgızistan’da yaşayan ve 1995 öncesi doğmuş 128 dijital göçmene kapalı-uçlu olarak hazırlanan ve çevrimiçi olarak dağıtılan anket soruları yöneltilmekte, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak dijital göçmenleri temsil eden 12 katılımcıyla görüşme gerçekleştirilmiştir. Elde edilen nicel veriler PSPP istatistik programıyla, nitel veriler ise MAXQDA nitel veri analiz programına aktarılarak tematik analiz yöntemi ile yorumlanmıştır. Araştırma bulguları sosyal medyanın Kırgızistan’daki dijital göçmenler açısından bilgiye erişim sağlayan temel haber kaynağı olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak bu durumun bilgi güvenliği, doğruluk konusunda çeşitli sorunları da beraberinde getirdiği görülmektedir. Katılımcıların teknolojik alt yapıya erişiminin yüksek olmasına rağmen medya okuryazarlık bağlamında yetersiz kaldıkları tespit edilmiştir. Ayrıca kişisel deneyimlerine dayalı olarak doğrulama yöntemlerini geliştirdikleri dikkat çekici olmakla birlikte katılımcıların resmi doğrulama platformlarıyla ilgili yeterince bilgi sahibi olmadıkları gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Kocaeli Üniversitesi Rektörlüğü Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulunun 22/04/2025 tarih ve 2025/05 no’lu toplantısında alınan 21 sıra sayılı kararı ile Etik izni alınmıştır.

Kaynakça

  1. Abdou, D., and Jasimuddin, S. M. (2020). The use of the UTAUT model in the adoption of e- learning technologies An empirical study in France based banks. Journal of Global Information Management, 28(4), 38–51.
  2. Al-Rawi, A., Inoyatova, T., Turdubaeva, E., and Papoutsaki, E. (2023). Mapping social media in Kyrgyzstan. In E. Turdubaeva and E. Papoutsaki (Eds), Mapping the media and communication landscape of Central Asia: An anthology of emerging and contemporary issues (p. 287). Lexington Books.
  3. Allcott, H., and Gentzkow, M. (2017). Social media and fake news in the 2016 election. Journal of Economic Perspectives, 31 (2), 211-36.
  4. Azattyk. (2025) Azattyk. (2025). Jalgan Jalaa , Mazaktoo üçün ayıp: Talaştuu Mıyzam kanday işteyt? https://www.azattyk.org/a/33309194.html adresinden 14.03.2025 tarihinde alınmıştır.
  5. Baki, A. ve Gökçek, T. (2012). Karma yöntem araştrrmalarına genel bir bakış. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 11 (42), 1-021.
  6. Baptista, J. P., and Gradim, A. (2020). Understanding fake news consumption: a review. Social Sciences, 9(10), 185.
  7. Benkler, Y., R. Faris, H. Roberts and Zuckerman, E. (2017). Study: Breitbart-led right-wing media ecosystem altered broader media agend. Columbia Journalism Review.
  8. Berger, J., Milkman, KL. (2011). What makes online content viral? emotion and virality. Journal of Marketing Research Article Postprint 5,1-47.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dilbilim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

11 Eylül 2025

Kabul Tarihi

30 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 20

Kaynak Göster

APA
Pazarbaşı, B., & Kachybekova, F. (2025). Dijital Göçmenlerin Sosyal Medyada Haber Tüketim Alışkanlıkları ve Sahte Haberle Mücadele Stratejileri: Kırgızistan Örneği. Mecmua, 20, 52-84. https://doi.org/10.32579/mecmua.1782174
AMA
1.Pazarbaşı B, Kachybekova F. Dijital Göçmenlerin Sosyal Medyada Haber Tüketim Alışkanlıkları ve Sahte Haberle Mücadele Stratejileri: Kırgızistan Örneği. Mecmua. 2025;(20):52-84. doi:10.32579/mecmua.1782174
Chicago
Pazarbaşı, Betül, ve Farida Kachybekova. 2025. “Dijital Göçmenlerin Sosyal Medyada Haber Tüketim Alışkanlıkları ve Sahte Haberle Mücadele Stratejileri: Kırgızistan Örneği”. Mecmua, sy 20: 52-84. https://doi.org/10.32579/mecmua.1782174.
EndNote
Pazarbaşı B, Kachybekova F (01 Eylül 2025) Dijital Göçmenlerin Sosyal Medyada Haber Tüketim Alışkanlıkları ve Sahte Haberle Mücadele Stratejileri: Kırgızistan Örneği. Mecmua 20 52–84.
IEEE
[1]B. Pazarbaşı ve F. Kachybekova, “Dijital Göçmenlerin Sosyal Medyada Haber Tüketim Alışkanlıkları ve Sahte Haberle Mücadele Stratejileri: Kırgızistan Örneği”, Mecmua, sy 20, ss. 52–84, Eyl. 2025, doi: 10.32579/mecmua.1782174.
ISNAD
Pazarbaşı, Betül - Kachybekova, Farida. “Dijital Göçmenlerin Sosyal Medyada Haber Tüketim Alışkanlıkları ve Sahte Haberle Mücadele Stratejileri: Kırgızistan Örneği”. Mecmua. 20 (01 Eylül 2025): 52-84. https://doi.org/10.32579/mecmua.1782174.
JAMA
1.Pazarbaşı B, Kachybekova F. Dijital Göçmenlerin Sosyal Medyada Haber Tüketim Alışkanlıkları ve Sahte Haberle Mücadele Stratejileri: Kırgızistan Örneği. Mecmua. 2025;:52–84.
MLA
Pazarbaşı, Betül, ve Farida Kachybekova. “Dijital Göçmenlerin Sosyal Medyada Haber Tüketim Alışkanlıkları ve Sahte Haberle Mücadele Stratejileri: Kırgızistan Örneği”. Mecmua, sy 20, Eylül 2025, ss. 52-84, doi:10.32579/mecmua.1782174.
Vancouver
1.Betül Pazarbaşı, Farida Kachybekova. Dijital Göçmenlerin Sosyal Medyada Haber Tüketim Alışkanlıkları ve Sahte Haberle Mücadele Stratejileri: Kırgızistan Örneği. Mecmua. 01 Eylül 2025;(20):52-84. doi:10.32579/mecmua.1782174

Mecmua, açık erişimli, akademik ve hakemli bir dergidir. Dergide yayımlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansı ile lisanslanmaktadır. Dergi, bilimsel araştırmaların kamuya ücretsiz sunulmasının bilginin küresel dolaşımını güçlendireceği ilkesini benimsemekte olup bu doğrultuda tüm içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır.

 download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW5kaXIucG5nIiwicGF0aCI6Ijc2ZGYvNDQyYS9iNzYyLzY5Y2Q2N2ZhNmFiNzMyLjY1ODAwMzc4LnBuZyIsImV4cCI6MTc3NTA3Mjc3OCwibm9uY2UiOiJhNjliYzI3OTMxZDgwNWYzOGZiZWUwMjZkYmE4Y2MwYyJ9.K16Krw6-VIe0A1wUKif3bdARkIySBS3HZXkW42Z_MOU download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6IjFmMzIvYzBlYS84ZjkwLzY5ZTc1ZGI5NTk4Yjk2LjI3NTc3NzEyLnBuZyIsImV4cCI6MTc3Njc3NDA4OSwibm9uY2UiOiJhODBjZjY0ZGJkY2YwYTI5NGNkNjVhMTUwMGFmYmFjOCJ9.pUAR9F54X716JMKdqwl8OdwUjjjVjsAUnk9xw0qAz78download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiT3BlbiBBxLFyZTMucG5nIiwicGF0aCI6ImNiNmYvMTU1MS9hN2U4LzY5ZTI0NGVkMjEwMDgxLjIxMTQ2NjM4LnBuZyIsImV4cCI6MTc3NjQ0MDA2MSwibm9uY2UiOiJkYTU3MmFlOTMzM2RiZTQwNmI0NWQ4MmE4ZDEyN2UwZiJ9.OWPKt_6pmUmc4gXx52tdeWdksn39RoYEmNHNjF3tIjM download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiasSxc2MgMi5wbmciLCJwYXRoIjoiODk2My9jMTE3L2IwZmMvNjllMjQ1NzQ0YWI2YjkuNTEwOTI5NjYucG5nIiwiZXhwIjoxNzc2NDQwMTk2LCJub25jZSI6IjQwMDY3YTgxZTdjYjIwZWRkYzlkYTc1M2M2ZWQyNzExIn0.xVflaT3rHElT5nqbmcEgL7p5DxLkkgEdfjPk0ZWDvWM