Obuanın Yapısı, Doğuşu ve Klasik Batı Müziğindeki Evreleri

Öz

Bu araştırma, senfoni orkestralarında parlak tınısı ile ayırt edici bir konuma sahip olan obuanın, yaklaşık dört asırlık tarihsel gelişimini ve teknik ve yapısal evrimini incelemektedir. Kökeni Antik Yunan’ın çift kamışlı çalgısı aulosa ve 13. yüzyıl shawm örneklerine dayanan çalgının, 1650’li yıllardan itibaren geçirdiği yapısal dönüşümler ile 17. yüzyılın deneysel yapım aşamaları betimsel yöntemle analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında; obuanın mekanik ve fiziksel parçaları, kamış yapım teknolojisindeki değişimler ve çalgının tuş sistemlerinin gelişimi ele alınırken; aynı zamanda obua ailesinin diğer üyeleri olan İngiliz kornosu (cor anglais) ve oboe d’amore gibi çalgıların evrimsel süreçleri de tanımlanmıştır. Araştırmanın temel amacı, icracıların çalgının teknik sınırlarını ve tarihsel gelişimini derinlemesine kavrayarak, ses kalitesi ve icra pratiğinde bilimsel temellere dayalı, bilinçli bir yaklaşım sergilemelerine katkı sağlamaktır. Yapılan araştırmalar sonucunda, bu evrimsel süreç içerisinde çalgının akustik tınısının Barok dönemden günümüze dek nasıl geliştirildiği ve mekanik sistemlerdeki her yeniliğin orkestra içindeki dengeyi nasıl etkilediği ortaya konulmuştur. İncelenen tarihsel veriler, günümüz obua icrasının estetik temellerinin geçmişteki yapısal deneylere dayandığını ve çalgıdaki teknik kapasitenin bu tarihsel mirasın anlaşılmasıyla mümkün olacağını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, obuanın yapısal gelişimini akademik bir kronoloji ile sunarak müzikoloji literatürüne kapsamlı bir kaynak sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Obua
• Üflemeli çalgılar
• Kamış
• Aulos
• Orkestra.

The Structure, Origins, and Historical Phases of the Oboe in Classical Western Music

Öz

This research examines the historical development and technical-structural evolution of the oboe, an instrument holding a distinctive position in symphony orchestras with its brilliant timbre, over approximately four centuries. Tracing its origins to the Ancient Greek aulos and 13th-century shawm specimens, the study employs a descriptive methodology to analyze the structural transformations since the 1650s and the experimental manufacturing phases of the 17th century. The scope encompasses the oboe's mechanical components, advancements in reed-making technology, and the development of key systems, alongside the evolutionary processes of the English horn (cor anglais) and oboe d’amore. The primary objective is to contribute to performers' scientifically grounded approach to sound quality and practice by providing a profound understanding of the instrument's historical progression. The findings reveal how the acoustic timbre has been refined since the Baroque period and how mechanical innovations have influenced orchestral balance. The data demonstrates that contemporary performance aesthetics are rooted in past structural experiments. Consequently, the study provides a comprehensive resource for musicology literature by presenting the oboe's structural development within an academic chronology.

Anahtar Kelimeler

• Oboe
• woodwind instruments
• reed
• aulos
• orchestra

Kaynakça

1. Ammer, C. (2004). The facts on file dictionary of music (4. Baskı). Kongre Kütüphanesi.
2. Anderson, W. D. (1994) Music and musıcıans in ancient Greece (1. Baskı). Cornell Üniversitesi Yayınevi.
3. Baines, A. (1991). Woodwind instruments and their history (1. Baskı). Dover Yayınevi,
4. Bate P. (1975) The oboe: An outline of its history, development and construction (3. Baskı). Mihigan Üniversitesi Benn Yayıncılık.
5. Burgess, G. (1994). On writing a history of the oboe in the 19th Century, FoMRHI Quarterly Yayıncılık.
6. Burgess, G. ve Haynes, B. (2004). The oboe (1. Baskı). Yale Üniversitesi Yayınevi.
7. Çancı, M. ve Tan, Z. (2023). Robert Schumann’ın Op.94 obua ve piyano için yazdığı üç romansın incelenmesi, Premium e-Journal of Social Sciences Dergisi, 7 (27). 88-97. https://doi.org/10.37242/pejoss.4364,
8. Finkelman, M. (2020). 300 years of music for the lower oboes, 1660s – 1960s: A bibliography and discography [Obua ailesinin tarihleri ve edebiyatları üzerine bir inceleme]. Finkelman Yayınları.

9. Galpin, F. W. (1911). Old English instruments of music, their history and character (1. Baskı). Legare Sokak Basımevi.
10. Goossens, L. ve Roxburg, E. (1980). The oboe, (3. Baskı). Kahn & Averill Yayınevi.
11. Goossens, L. ve Roxburgh, E. (1977). Oboe, (1. Baskı). Kaliforniya Üniversitesi Schirmer Yayınevi,
12. Hamilton, S. (2024). The oboe family including historical and world instruments, Dr. Sarah Hamilton Web Sitesi, 11 Kasım 2024 tarihinde https://sites.google.com/fredonia.edu/fredoniaoboe/the-oboe-family-including-historical-and-world-instruments adresinden erişilmiştir.
13. Haynes, B. (2007). The eloquent oboe: A history of the hautboy from 1640-1760 (1. Baskı). Oxford Üniversitesi Yayınevi,
14. Holliger, H. (1972). Pro musica nova: Studies for playing contemporary music for oboe / Studien zum Spielen neuer Musik für Oboe. Breitkopf & Härtel Yayıncılık.
15. Holman, P. (2012). Terpsichore at 400: Michael Praetorius as a collector of dances. Viola da Gamba Derneği Dergisi, 6(13), 34–51.
16. Kaitlyn. (2020). All the instruments in the oboe family-musette, Northwoods Oboe Blog Web Sitesi, 10 Kasım 2024 tarihinde https://northwoodsoboe.com/all-the-instruments-in-the-oboe-family/#:~:text=Musette,rare%20member%20of%20the%20family adresinden erişilmiştir.
17. Lagbayi, K. (2024). Oboe and history behind the double reed instrument, Phamox Media, Phamox Music Web Sitesi, 27 Ekim 2024 tarihinde https://phamoxmusic.com/oboe/ adresinden erişilmiştir.
18. Leon, G. ve Roxburg E. (1980). The oboe, (3. Baskı). Kahn & Averill Yayın evi.
19. Medinareeds (2019). The history of the oboe. Medinareeds Web Sitesi, 05 Eylül 2024 tarihinde https://medinareeds.es/en/the-history-of-the-oboe/ adresinden erişilmiştir.
20. Mirafuentes, Z. (2001). Historical oboes 2: Development of the French simple system oboe 1800-1840, The Double Reed Dergisi, 24 (1), 17-30.
21. Murray, L. B. (2002). The nıneteenth century oboe concertıno: An qvervıew of Its structure wıth two performance guıdes [Yayımlanmamış doktora tezi]. Kuzey Teksas Üniversitesi Müzik Sanatları.
22. Sachs, C. (1940). History of musical instruments (1. Baskı). (2006), Dover Yayınevi.
23. Say, A. (2022). Müzik sözlüğü (1. Baskı). Islak Yayınları.
24. Schiltz, G. (2000). Let’s play Englishhorn (1. Baskı). Fox Products Corporatıon Müzik Aletleri Satış Mağazası Yayınevi.
25. Spitzer, J., & Zaslaw, N. (2004). The birth of the orchestra: History of an institution, 1650-1815. Oxford Üniversitesi Yayınevi.
26. Stephans, P. O. (1955). A history of the oboe from antiquity to 1750 [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kuzey Teksas Eyalet Koleji.
27. Tobutt, J. (2023). The impact of the British oboist Léon Goossens: A breath in time, (1. Baskı). Cambridge Scholars Yayınları,
28. Viyana Senfoni Kütüphanesi (2022). English horn’s history, tenor oboes in the 18th century, the English horn in the orchestra, Viyana Senfoni Kütüphanesi Web Sitesi, 11 Kasım 2024 tarihinde https://www.vsl.co.at/academy/woodwinds/english-horn adresinden erişilmiştir.
29. Viyana Senfoni Kütüphanesi (2024). Instrumentology- oboe history, Viyana Senfoni Kütüphanesi Web Sitesi, 01 Ekim 2024 tarihinde https://www.vsl.info/en/academy/woodwinds/oboe#history adresinden erişilmiştir.
30. Viyana Senfoni Kütüphanesi (2024). Instrumentology-oboe, Viyana Senfoni Kütüphanesi Web Sitesi, 15 Ağustos 2024 tarihinde https://www.vsl.co.at/de/academy/woodwinds/oboe, adresinden erişilmiştir.
31. Warner, T. E. (1967). An annotated bibliography of woodwind instruction books, 1600-1830 (1. Baskı). Bilgi Koordinatörleri Yayınevi.
32. Waterhouse, W. (1993). The new Langwill index: A dictionary of musical wind-instrument makers and inventors. Tony Bingham Yayınevi.
33. Görsel Kaynaklar
34. Görsel 1: Ankara Masası Gazete Yayıncılık (2024). Aulos nedir? Aulos nasıl çalınır? Antik Yunan zamanından aulos çalıcısına ait bir tasvir ile günümüz aulos sanatçısı Max Brumberg. Ankara Masası Gazetesi Web Sitesi. 20 Ağustos 2024 tarihinde https://www.ankaramasasi.com.tr/haber/2126830/aulos-nedir-aulos-nasil-calinir adresinden erişilmiştir.
35. Görsel 2: Abdel, A. (2017). Chigi vazosundaki piper’ın detayı, aulos çalan bir kavalcı asker. Wikimedia Commons Web Sitesi. 25 Ağustos 2024 tarihinde https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Detail_of_piper_from_the_Chigi_Vase.png adresinden erişilmiştir.
36. Görsel 3: Deknock, A. (t.y.). Hotteterre yapımı 17. yüzyıl sonu 18. yüzyıl başı barok obua. Brüksel Müzik Aletleri Müzesi Obua Koleksiyonu. 25 Eylül 2024 tarihinde https://brusselsmimoboecollection.kcb.be/instrument-checklist/hotteterre-debey/ adresinden erişilmiştir.
37. Görsel 4: Wien, K. R. (2024). Viyana obuaları, Karl Rado Wien Web Sitesi, 22 Eylül 2024 tarihinde https://www.wienerinstrumente.at/Wiener%20Oboe.html adresinden erişilmiştir.
38. Görsel 5: Tan, Z. (2024). Marigaux yapım konservatuar sistem profesyonel obua, Zerrin Tan Kişisel Arşivi (Fotoğraf: Zerrin Tan).
39. Görsel 6: Les instruments de l'orchestre (2024). Les boıs : Le cor anglaıs, Les instruments de l'orchestre Web Sitesi, 12 Kasım 2024 tarihinde http://instrumentsorchestre.free.fr/cor%20anglais.html adresinden erişilmiştir.
40. Görsel 7: Nyhus, O. (2024). Johann Gottfried Bauer 1719 yapım oboe d’amore, Scenkonstmuseet İsveç Sahne Sanatları Müzesi, Müzik Aletleri Müzeleri Web Sitesi, 13 Kasım 2024 tarihinde https://mimo-international.com/MIMO/doc/IFD/OAI_SMS_MM_POST_150 adresinden erişilmiştir.
41. Görsel 8: , Rigoutat (2024). Rigoutat yapım bas obua, Rigoutat Web Sitesi. 16 Kasım 2024 tarihinde https://www.rigoutat.com/en/instruments/bass-oboe/bass-oboe/ adresinden erişilmiştir.
42. Görsel 9: Wikipedia Commons Web Sitesi (2020). Wilhelm Heckel yapım hekelfon 16 Kasım 2024 tarihinde https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Heckelphon_Wilhelm_Heckel.jpg adresinden erişilmiştir.
43. Görsel 10: Ulusal Amerikan Tarihi Müzesi Koleksiyonları (2024). 19. yüzyıl ilk musette/piccolo obua, Amerikan Tarihi Müzesi Web Sitesi. 16 Kasım 2024 tarihinde https://americanhistory.si.edu/collections/object/nmah_605801 adresinden erişilmiştir.