Accounting and Financial Reporting in Social Assistance and Solidarity Foundations (SYDV) in Accordance with Non-Profit Organizations Financial Reporting Standard (NPO-FRS)

Öz

This study comparatively examines the accounting and financial reporting approaches applied in SASFs within the frameworks of the UCA and the Financial Reporting Standard for Non-Profit Organisations (NPFRS). The accounting treatment of central budget allocations to SASFs is analysed under both frameworks using a case study approach. The findings indicate that, under UCA-based practices, appropriations recorded in account 602 Other Revenues at the time of receipt may create technical period-end differences, while accumulating unused resources in account 590 Net Period Result renders the restricted/unrestricted distinction invisible. Under the NPFRS framework, revenue items are presented separately as restricted and unrestricted in the Income and Expenditure Statement. Unconditional contributions are recognised upon receipt as Government Assistance revenue. Conditional contributions are recorded as Deferred Revenue (a liability) upon receipt in account 480 until conditions are fulfilled; once conditions are met, the amount is transferred to the restricted column of the Income and Expenditure Statement as Government Assistance revenue, the period surplus remains zero as revenue equals expenditure, and the unrealised portion continues to be carried as a liability in account 480. Unused restricted resources are tracked as movements in restricted and unrestricted net assets in the Statement of Changes in Net Assets. Note disclosures are also required under this framework, including grouping of restricted contributions by nature and purpose and disclosure of reclassifications from restricted to unrestricted net assets. These features enable financial statements to more closely reflect the economic substance of public resources managed by SASFs and to provide more informative accountability to financial statement users.

Anahtar Kelimeler

• Social Assistance and Solidarity Foundations
• Restricted Net Assets
• NPFRS
• Uniform Chart of Accounts
• Income and Expenditure Statement
• Statement of Changes in Net Assets
• Non-Profit Organisations

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV)’nda Kâr Amacı Gütmeyen İşletmelere Yönelik Finansal Raporlama Standardı (KAGİ FRS)’ye Göre Muhasebe ve Finansal Raporlama

Öz

Bu çalışma, SYDV’lerde uygulanan muhasebe ve finansal raporlama yaklaşımlarını Tekdüzen Hesap Planı (THP) ile Kâr Amacı Gütmeyen Kuruluşlar Finansal Raporlama Standardı (KAGİ FRS) çerçevesinde karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırmada, SYDV’lere merkezi bütçeden tahsis edilen kamu kaynaklarının muhasebeleştirilmesi her iki yaklaşım kapsamında örnek olay yöntemiyle ele alınmıştır. Bulgular, THP’ye dayalı uygulamalarda ödeneklerin tahsil anında 602 Diğer Gelirler hesabına kaydedilmesinin dönem sonu sonuçlarında teknik nitelikli farklılıklar oluşturabildiğini; kullanılmayan kaynakların 590 Dönem Net Karı hesabında biriktirilmesinin ise kısıtlı/kısıtsız ayrımını görünmez kıldığını ortaya koymaktadır. KAGİ FRS yaklaşımı, Gelir ve Gider Tablosu’nda gelir kalemlerini kısıtlı ve kısıtsız olarak ayrı sütunlarda sunmaktadır. Bu çerçevede şartsız katkılar tahsil anında Devlet Yardımları geliri olarak tanınmakta; şartlı katkılar ise tahsil anında 480 Ertelenmiş Gelirler hesabında yükümlülük olarak kaydedilmektedir. Şartın gerçekleşmesiyle bu tutar Gelir ve Gider Tablosu’nun kısıtlı sütununa Devlet Yardımları Geliri (Kısıtlı) olarak alınmakta, gelir ve gider eşit olduğundan dönem fazlası sıfır kalmakta ve gerçekleşmeyen kısım 480'de yükümlülük olarak izlenmektedir. Kullanılmayan kısıtlı kaynaklar ise Net Varlık Değişim Tablosu’nda kısıtlı/kısıtsız net varlık hareketleri biçiminde raporlanmaktadır. Bu çerçevede dipnot yükümlülükleri de önem kazanmakta; kısıtlı katkıların nitelik ve amaca göre gruplandırılması ile kısıtlıdan kısıtsıza transfer bilgilerinin açıklanması zorunlu kılınmaktadır. Bu düzenlemeler, SYDV’lerin yönetimindeki kamu kaynaklarının ekonomik özüyle raporlanmasına ve finansal tablolar kullanıcılarına daha açıklayıcı hesap verebilirlik bilgisi sunulmasına katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları
• Kısıtlı Net Varlıklar
• KAGİ FRS
• THP
• Gelir ve Gider Tablosu
• Net Varlık Değişim Tablosu
• Kâr Amacı Gütmeyen Kuruluşlar

Kaynakça

1. 3294 Sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu. 29/05/1986 Sayılı ve 19134 Sayılı Resmi Gazete. google scholar
2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (t.y.). Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları. https://www.aile.gov.tr/sygm/genel-mudurluk/sosyal-yardimlasma-ve-dayanisma-vakiflari/. (Erişim Tarihi: 04.11.2025). google scholar
3. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2023). Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları hakkında genel bilgiler. https://www.aile.gov.tr. (Erişim Tarihi: 04.11.2025). google scholar
4. Akdoğan, N., & N. Tenker. (2018). Muhasebe Sistemi Uygulamaları (16. bs.). Gazi Kitabevi. google scholar
5. Akan, R. (2015). Türkiye'de Seçim Dönemlerinde Sosyal Yardımlar: Sosyal Yardımlaşma Ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Üzerinden Bir Değerlendirme. Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir. google scholar
6. Altunkara, Ö. (2012). Türkiye’de Vakıfların Vergi Ve Muhasebe Uygulamaları Açısından Değerlendirilmesi. İstanbul Aydın Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul. google scholar
7. Anthony, R. N. (1984). Management Control in Nonprofit Organizations. Irwin. ISBN: 0-256-02326-3 google scholar
8. Atasever, E.&İştar Işıklı, E. (2024). “Kadın Yoksulluğuyla Mücadelede Sosyal Yardımların Rolü: Düzce Sosyal Yardımlaşma Ve Dayanışma Vakfı Üzerine Bir Araştırma”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (61), 91-106. google scholar

9. Buğra, A.& Ç. Keyder. (2003). New Poverty and the Changing Welfare Regime of Turkey. Ankara: UNDP. https://files.acquia.undp.org/public/migration/tr/UNDP-TR-new_poverty.pdf. (Erişim Tarihi:12.12.2024). google scholar
10. Charity Commission for England and Wales. (2019). Charities SORP (FRS 102): Accounting and reporting by charities. https://www.gov.uk/government/publications/charities-sorp-frs-102. (Erişim Tarihi:20.01.2026). google scholar
11. CPA Canada. (2018). Accounting standards for not-for-profit organizations. Chartered Professional Accountants of Canada. https://www.cpacanada.ca. (Erişim Tarihi: 12.01.2026). google scholar
12. Çaha, Ö. (2012). Sivil Toplum ve Devlet. Ankara:Orion Kitabevi. google scholar
13. Duran, S. (2024). Türkiye’de Sosyal Yardım Uygulamaları: Ermenek Sosyal Yardımlaşma Ve Dayanışma Vakfı Örneği Üzerinden Genel Bir Bakış. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. google scholar
14. Esping-Andersen, G. (1990). The Three Worlds of Welfare Capitalism. Princeton University Press. https://lanekenworthy.net/wp-content/uploads/2017/03/reading-espingandersen1990pp9to78.pdf. (Erişim Tarihi:12.01.2026). google scholar
15. European Commission. (2020). Study on non-profit organisations and foundations in the European Union. Publications Office of the European Union. https://op.europa.eu. (Erişim Tarihi: 20.01.2026). google scholar
16. Financial Accounting Standards Board. (2020). Not-for-profit entities (Topic 958): Presentation of financial statements. FASB Accounting Standards Codification. https://asc.fasb.org. (Erişim Tarihi: 20.01.2026). google scholar
17. Galip, Y. (2023). Kâr Amacı Gütmeyen İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardı (KAGİ FRS) Çalışmalarına Kavramsal Bir Bakış. Muhasebe ve Denetime Bakış, 23(70), 271-288. https://doi.org/10.55322/mdbakis.1260124. google scholar
18. Güneş, A. (2020). Türkiye’de Sosyal Devlet Anlayışı ve Sosyal Yardımların Rolü. Ankara: Siyasal Kitabevi. google scholar
19. Haberal, Z. (2024). Kâr Amacı Gütmeyen Kuruluşlar İçin Finansal ve Finansal Olmayan Raporlama. İşletme Araştırmaları Dergisi, 16(2), 947–967. https://doi.org/10.20491/isarder.2024.1835. google scholar
20. IFR4NPO. (2024). INPAG Exposure Draft 3, including INPAG Practice Guide 1: Supplementary Statements. IFR4NPO. https://www.ifr4npo.org/ed3/. (Erişim Tarihi:11.12.2025). google scholar
21. IFR4NPO. (2025). Advisors To The Development Process. https://www.ifr4npo.org/inpag/. (Erişim Tarihi:11.12.2025). google scholar
22. IFR4NPO. (2021). Consultation Paper: Advancing İnternational Financial Reporting For Non-Profit Organisations. https://www.ifr4npo.org. (Erişim Tarihi:11.12.2025). google scholar
23. IFR4NPO. (2024). International Non-Profit Accounting Standard (INPAS): Overview and Donor Reporting Guidance. https://www.ifr4npo.org. (Erişim Tarihi:11.12.2025). google scholar
24. IFR4NPO. (2025). Project Update and Governance Structure for the International Non-Profit Accounting Standard. https://www.ifr4npo.org. (Erişim Tarihi: 11.12.2025). google scholar
25. Keating, E. K.& Frumkin, P. (2003). Reengineering Nonprofit Financial Accountability. Public Administration Review, 63(1), 3–15. https://doi.org/10.1111/1540-6210.00260. google scholar
26. Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK). (2026). Kâr Amacı Gütmeyen Kuruluşlar İçin Finansal Raporlama Standardı (KAGİ FRS) Taslak Metin. https://kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/Diger/KAGI%CC%87%20FRS%20taslak%20metni%2011.09.2025.pdf. (Erişim Tarihi: 15.01.2026). google scholar
27. Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK). (2025). KAGİ FRS Duyurusu (Duyuru No. 54). https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/Diger/Duyuru%20-%2054.pdf. (Erişim Tarihi: 12.12.2025). google scholar
28. Laughlin, R. (1990). A Model of Financial Accountability and The Church of England. Financial Accountability & Management, 6(2), 93–114. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1468-0408.1990.tb00427.x. (Erişim Tarihi: 12.12.2024). google scholar
29. Miller, P. & Power, M. (2013). Accounting, Organizing and Economizing. Accounting, Organizations and Society, 38(6–7), 557–576. https://doi.org/10.1080/19416520.2013.783668. google scholar
30. Modell, S. (2015). Making Institutional Accounting Research Critical: Dead End or New Beginning?. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 28(5), 773-808. DOI:10.1108/AAAJ-09-2013-1457. google scholar
31. Özdoğrular. (2025). Kâr Amacı Gütmeyen Kuruluşlar için Finansal Raporlama Standardı (KAGİ FRS). https://www.ozdogrular.com.tr/v1/%C3%B6nemli-bilgiler/item/16652-k%C3%A2r-amac%C4%B1-g%C3%BCtmeyen-kurulu%C5%9Flar-i%C3%A7in-finansal-raporlama- standard%C4%B1-kagi%CC%87-frs. google scholar
32. Public Oversight, Accounting and Auditing Standards Authority [POAASA]. (2025). Kamu Yararına Faaliyet Gösteren Kuruluşlar İçin Finansal Raporlama Standardı Taslağı [Draft financial reporting standard for non-profit organizations]. https://www.stgm.org.tr/en/draft-standard-financial-reporting-non-profit-organizations-open-public-consultation. (Erişim Tarihi:01.12.2025) google scholar
33. Roberts, J. (1991). The Possibilities of Accountability. Accounting, Organizations and Society, 16(4), 355–368. https://doi.org/10.1016/0361- 3682(91)90027-C. google scholar
34. Sevilengül, O. (2020). Genel Muhasebe (19. bs.). Ankara: Gazi Kitabevi. google scholar
35. Sosyal Hizmetler Kanunu (2828 sayılı Kanun). 27/05/1983 tarihli ve 18059 sayılı Resmi Gazete. google scholar
36. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu. 16/06/2006 tarih ve 16200 (5510 sayılı) Resmi Gazete. google scholar
37. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Resmi Senedi. 17/07/1986 tarihli ve 19167 Sayılı Resmi Gazete. google scholar
38. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları’nın Başvuru İnceleme, Değerlendirme, Dağıtım ve Teslim Usul ve Esasları, 19/04/2006 tarihli ve 2006/2 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu Kararı. google scholar
39. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik. 21.08.2005 tarihli ve 25913 Sayılı Resmi Gazete. google scholar
40. STGM. (2025). Draft Standard on Financial Reporting for Non-Profit Organizations Open for Public Consultation. https://www.stgm.org.tr/en/draft-standard-financial-reporting-non-profit-organizations-open-public-consultation?. (Erişim Tarihi:25.11.2025). google scholar
41. T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. (2012). 2012 Yılı Faaliyet Raporu. https://www.aile.gov.tr/media/127904/aspb_−2012-yili-faaliyet- raporu.pdf. (Erişim Tarihi: 22.11.2025) google scholar
42. T.C. Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü, Strateji Geliştirme Müdürlüğü. (2008). 2008 Yılı Faaliyet Raporu. Ankara. http://www.sosyalyardimlar.gov.tr/upload/sosyalyardimlar.gov.tr/mce/2008-2010/birimler/strateji/2008_sydgm_f.pdf. (Erişim Tarihi: 28.11.2025). google scholar
43. T.C. Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü. (2008). Stratejik Plan 2009-2013. http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/ACO5g+SYDGM_09-13_SP.pdf. (Erişim Tarihi: 24.11.2025). google scholar
44. T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü. (2020). Vakıflar Yönetmeliği. Resmî Gazete. https://www.resmigazete.gov.tr. (Erişim Tarihi:11.11.2025). google scholar
45. Tamçiftçi, N. G. & Murat, G. (2025). Draft Standard on Financial Reporting for Non-Profit Organizations Released for Public Consultation. https://www.turkishlawblog.com/blog/draft-standard-on-financial-reporting-for-non-profit-organizations-released-for-public- consultation. (Erişim Tarihi: 02.12.2025). google scholar
46. Thornton, P. H., Ocasio, W.& Lounsbury, M. (2015). The Institutional Logics Perspective. Oxford University Press. https://doi.org/10.1002/9781118900772.etrds0187. google scholar
47. Türk, M. (2022). Sosyal Hizmet Kurumlarında Muhasebe Sisteminin Organizasyonu. Turkish Studies-Economics Finance Politics, 17(4), 1149-1173. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.62031. google scholar
48. United Nations. Peace, Dignity And Equality On A Healthy Planet. https://www.un.org/en/global-isues/ending-poverty. (Erişim Tarihi:01.11.2025) google scholar
49. XRB (External Reporting Board). (2019). Public benefit entity accounting standards framework. New Zealand External Reporting Board. https://www.xrb.govt.nz. (Erişim Tarihi:12.12.2025) google scholar
50. Yalçın, E. (2012). Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarında Vergi ve Muhasebe Uygulamaları. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. https://www.aile.tr/uploads/sygm/uploads/pages/kitaplar/sosyal-yardimlasma-ve-dayanisma-vakiflarinda-vergi-ve- muhasebe-uygulamalari.pdf. (Erişim Tarihi: 02.01.2026). google scholar
51. Yay, S. (2014). Tarihsel Süreçte Türkiye’de Sosyal Devlet. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum Eğitim Bilimleri ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(9), 147-162. google scholar
52. https://ifr4npo.org/. (Erişim Tarihi: 11.12.2025). google scholar