Denetçi Cinsiyetinin Denetim Görüşüne Olan Etkisi: Borsa İstanbul (BIST) İmalat Sektöründen Kanıtlar

Öz

Bu çalışmanın amacı bağımsız denetim raporunu imzalayan sorumlu ortak baş denetçinin cinsiyetinin denetim görüşüne olan etkisini hisse senetleri Borsa İstanbul (BIST)’da işlem gören ve imalat sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin verileri üzerinden araştırmaktır. Uygulanan testler sonucunda denetçi cinsiyeti ile denetim görüşü arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı sonucuna varılmıştır. Bunun yanında firma büyüklüğü, borçluluk oranı, kârlılık ve denetim firması büyüklüğü gibi değişkenlerin de denetim görüş türünü açıklamada anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Bağımsız Denetim Raporu
• Denetçi Cinsiyeti
• Denetim Görüşü

The Impact of Auditor Gender on Audit Opinion: Evidence from the Borsa Istanbul (BIST) Manufacturing Sector

Öz

The purpose of this study is to investigate the effect of the gender of the engagement partner signing the independent audit report on the audit opinion using data from companies whose shares are traded on Borsa Istanbul (BIST) and that operate in the manufacturing sector. As a result of the applied tests, it was concluded that there is no statistically significant relationship between auditor gender and audit opinion. In addition, it was determined that variables such as firm size, leverage ratio, profitability, and audit firm size do not have a significant effect on explaining the type of audit opinion.

Anahtar Kelimeler

• Audit Report
• Auditor Gender
• Audit Opinion

Kaynakça

1. Abdelfattah, T., Elmahgoub, M. ve Elamer, A.A. (2021). Female Audit Partners and Extended Audit Reporting: UK Evidence. Journal of Business Ethics, 174(1), 177-197. google scholar
2. Acar, M. (2022). Bağımsız Denetim Ücretlerini Etkileyen Faktörlere Yönelik Bir Araştırma: Şeffaflık Raporlarında Yer Alan Denetim Gelirleri Çerçevesinde BIST 100 Örneği. Sosyoekonomi, 30(51), 365-388. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2022.01.18. google scholar
3. Akçay, A. ve Bilen, A. (2018). Denetim Kalitesi ve Göstergeleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (40), 227-256. google scholar
4. Akdoğan, N. (2020). Borsa İstanbul BİST Şirketlerinin 2017 ve 2018 Yıllarındaki Denetim Görüşleri İle Bağımsız Denetçi Raporlarında Verilen Görüşün Dayanağının İncelenmesine Yönelik Bir Araştırma. Muhasebe ve Denetime Bakış, 19(59), 1-18. google scholar
5. Akdoğan, N., Güdü, E. S., Işık, A., Sevindik, İ., Şahin, D. ve Özkan, G. (2018). 2014-2016 Yılları Arasında BİST Şirketleri İle İlgili Denetim Görüşleri. Muhasebe ve Denetime Bakış, 18(54), 1-18. google scholar
6. Akdoğan, N. ve Kılıç, G. (2021). Borsa İstanbul (BİST) Şirketlerinin 2019 Yılındaki Denetim Görüşleri, Bağımsız Denetçi Raporlarında Verilen Görüşün Dayanağı ve Kilit Denetim Konularının İncelenmesine Yönelik Bir Araştırma. Muhasebe ve Denetime Bakış, 21(64), 1-18. google scholar
7. Alataş, A. (2024). Denetim Raporlarındaki Denetçi̇ Görüşlerinin Okunabilirliği Üzerine Bir İnceleme: Borsa İstanbul Yakın İzleme Pazarı Örneği. Muhasebe ve Denetime Bakış, 24(72), 171-196. https://doi.org/10.55322/mdbakis.1403575 google scholar
8. Alkaş, E. ve Keskin, D. A. (2022). Bağımsız Denetim Ücretlerine Etki Eden Finansal ve Beşerî Faktörlere İlişkin Sektör Etkisine Yönelik Bir Araştırma. Mali Çözüm Dergisi, 32(174), 39 - 54. google scholar

9. Ayanoğlu, Y. ve Dölen, T. (2020). Sınırlı Olumlu Görüş Verilen Denetim Raporlarının İçerik Analizi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(3), 703-720. google scholar
10. Bayo Flees, R.ve Mouselli, S. (2023). The İmpact of Qualified Audit Opinion on Stock Returns: An Empirical Study at Amman Stock Exchange. Journal of Financial Reporting and Accounting, 21(3), 633-653. google scholar
11. Breesch, D.ve Branson, J. (2009). The Effects of Auditor Gender on Audit Quality. IUP Journal of Accounting Research & Audit Practices, 8(3/4), 78-107. google scholar
12. Can, G. (2018). A Descriptive Research On Turkish Listed Manufacturing Companies’Independent Audit Characteristics. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 20(3), 650-678. https://doi.org/10.31460/mbdd.397173 google scholar
13. Cengiz, S., Dinç, Y. ve Güngör, S. (2017). Bağımsız Denetim Kalitesinin Finansal Performans Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Borsa İstanbul’da Bir Uygulama. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Social Sciences Institute, 9(19), 171-197. https://doi.org/10.20875/makusobed.323891. google scholar
14. Cengiz, S. ve Öksüz, S. (2023). Bağımsız Denetim Ücretlerinin Belirleyicileri Üzerine Bir Araştırma. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi (JEBPIR), 9(2), 190-204. google scholar
15. Chan, K.H., Luo, V.W. ve Mo, P.L.L.(2016). Determinants And Implications of Long Audit Reporting Lags: Evidence From China. Accounting and Business Research, 46(2), 145-166. google scholar
16. Coşkun, S. (2025). Denetçi Özelliklerinin Kilit Denetim Konuları Raporlaması Üzerine Etkisi: BİST 30 Şirketleri Üzerine Bir Araştırma. Mali Çözüm Dergisi, 35(189), 777-796. google scholar
17. Çetinoğlu, T., Önder, Ş. ve Hadi, S.R. (2023). Bağımsız Kalite Denetiminin Şirketlerin Finansal Performansı Üzerine Etkisi: Borsa İstanbul'da Bir Uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 26(2), 451-465. https://doi.org/10.29249/ selcuksbmyd.1339128. google scholar
18. DeAngelo, L.E. (1981). Auditor Size and Audit Quality. Journal of Accounting and Economics, 3(3),183-199. google scholar
19. Doğan, İ. ve Aytekin, S. (2025). Bağımsız Denetim Kalitesinin Pay Senedi Getirisine Etkisi: BİST Tüm Endeksi Üzerine Dinamik Panel Veri Analizi Uygulaması. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(3), 2173-2194. https://isarder.org/index.php/isarder/article/view/2002. google scholar
20. Dong, X.ve Jiang, Y.(2024). Does Enterprise Digital Transformation Affect Audit Opinion Type?-Based on Business Evidence of Chinese Listed Companies. Economics and Politics, 36(3), 1143-1163. google scholar
21. Eagly, A. H. (1987). Sex Differences in Social Behavior: A Social Role Interpretation. Lawrence Erlbaum Associates. Inc. google scholar Ebaya, A., Qin, X. ve Zalata, A.M. (2025). Females On Audit Teams and Reporting on İnternal Control: Evidence From A Supreme Audit İnstitution. Accounting Forum, 1-27. doi:10.1080/01559982.2025.2479491. google scholar
22. Ece, O. ve Çadırcı, B. D. (2022). Denetim Rapor Türlerinin Firma Değeri Üzerindeki Etkilerinin Analizi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (36), 131-150. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1128929. google scholar
23. Ertan, Y., Yücel, E. ve Saraç, M. (2013). Konsolide Finansal Tablo Düzenleme Yükümlülüğü Olan İşletmelerin Denetim Süresini Etkileyen Faktörler. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 9(19), 275-291. https://doi.org/10.11122/ijmeb.2013.9.19.414 google scholar
24. Farrugia, K.J. ve Baldacchino, P.J.(2005). Qualified Audit Opinions in Malt. Managerial Auditing Journal, 20(8), 823-843. google scholar
25. Gallizo, J.L. ve Saladrigues, R.(2016). An Analysis of Determinants of Going Concern Audit Opinion: Evidence From Spain Stock Exchange. Intangible Capital, 12(1), 1-16. google scholar
26. Geçici, E. (2025). Denetim Raporu Gecikmesi Üzerinde Denetçi Görüşünün, Denetçi ve Denetim Şirketi Değişiminin Etkisi: BIST’te Bir Uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (105), 75-96. https://doi.org/10.25095/mufad.1553042 google scholar
27. Geçici, E. (2024). Denetim Komitesi Özelliklerinin Denetim ve Denetim Dışı Ücretler Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği. Mali Çözüm Dergisi, 34(185), 1373-1402. google scholar
28. Golmohammadi Shuraki, M., Pourheidari, O. ve Azizkhani, M. (2021). Accounting Comparability, Financial Reporting Quality and Audit Opinions: Evidence From Iran. Asian Review of Accounting, 29(1), 42-60. google scholar
29. Gümrah, A. ve Tanç, A. (2022). Denetim Raporu Gecikmesini Etkileyen Faktörler: Türkiye’deki Finans Kuruluşları Üzerine Bir Araştırma. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 78-94. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1095980 google scholar
30. Güredin, E.(2008). Denetim ve Güvence Hizmetleri (13. Baskı). İstanbul. Türkiye: Arıkan Basım Yayım. google scholar
31. Hardies, K., Breesch, D. ve Branson, J. (2015). The Female Audit Fee Premium. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 34(4), pp 171–195. google scholar
32. Hossain, S., Monroe, G.S.ve Chapple, L.(2018). Does Auditor Gender Affect İssuing Going-Concern Decisions For Financially Distressed Clients? Accounting and Finance, 58(5), 1027-1061. google scholar
33. Huang, C., Mirza, S.S., Zhang, C.ve Miao, Y.(2025). Corporate Digital Transformation and Audit Signals: Building Trust in The Digital Age. Meditari Accountancy Research, 33(2), 553-587. google scholar
34. Ittonen, K. ve Peni, E. (2012). Auditor’s Gender and Audit Fees. International Journal of Auditing, 16, 1-18. DOI: 10.1111/j.1099-1123.2011.00438.x google scholar
35. Ittonen, K., Vähämaa, E. ve Vähämaa, S.(2013). Female Auditors and Accruals Quality. Accounting Horizons, 27(2), 205-228. google scholar
36. Karapınar, A. ve Dölen, T. (2020). Bağımsız Denetim Raporlarında Kilit Denetim Konusu Açıklamaları: Türkiye Örneği. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 22(4), 763-780. https://doi.org/10.31460/mbdd.781322. google scholar
37. Karjalainen, J., Niskanen, M. ve Niskanen, J. (2018). The Effect of Audit Partner Gender on Modified Audit Opinions. International Journal of Auditing, 22(3), 449-463. google scholar
38. Keskin, D. A., Tutar, S., Öktem, B. ve Akçay, B. (2020). Arı Okunabilirlik Endeksine Göre Cinsiyetin Kilit Denetim Konularının Okunabilirliği Üzerine Etkisi: Sektörel Bir İnceleme. Öneri Dergisi, 15(53), 209-228. https://doi.org/10.14783/maruoneri.676725 google scholar
39. Khlif, H. ve Achek, I. (2017). Gender in Accounting Research: A Review. Managerial Auditing Journal, 32(6), 627-655. DOI 10.1108/MAJ-02-2016-1319 google scholar
40. Kılıç, İ. (2023). Olumlu Dışında Görüş Bildirilen Denetim Raporlarındaki Görüşün Dayanağı Paragraflarının Okunabilirlik Düzeylerinin Araştırılması: BİST İmalat Sektöründe Bir Uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (99), 43-60. https://doi.org/10.25095/mufad. 1249541 google scholar
41. Kıymetli Şen, İ. ve Terzi, S. (2023). Denetçi Cinsiyeti ile Denetim Ücreti Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 129-140. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1133750 google scholar
42. Krishnan, J., Krishnan, J. ve Stephens, R.G.(1996). The Simultaneous Relation Between Auditor Switching and Audit Opinion: An Empirical Analysis. Accounting and Business Research, 26(3), 224-236. google scholar
43. Korkmaz, B. (2025). BDS701 Kapsamında Kilit Denetim Konuları: BİST100 Endeksinde İşlem Gören İşletmeler Üzerine Bir Araştırma. Muhasebe ve Denetime Bakış, 25(75), 27-48. https://doi.org/10.55322/mdbakis.1518914. google scholar
44. Nasution, D. ve Jonnergård, K.(2017). Do Auditor and CFO Gender Matter To Earnings Quality? Evidence From Sweden. Gender In Management, 32(5), 330-351. google scholar
45. Nekhili, M., Javed, F. ve Chtioui, T.(2018). Gender-Diverse Audit Partners and Audit Fee Premium: The Case Of Mandatory Joint Audit. International Journal of Auditing, 22(3), 486-502. google scholar
46. Nguyen, X.-H. ve Trinh, H.-T.(2020). Corporate Social Responsibility and The Non-Linear Effect on Audit Opinion For Energy Firms in Vietnam. Cogent Business and Management, 7(1), 1-15. google scholar
47. Niskanen, J., Karjalainen, J., Niskanen, M.ve Karjalainen, J., (2011). Auditor Gender and Corporate Earnings Management Behavior in Private Finnish Firms. Managerial Auditing Journal, 26(9), 778-793. google scholar
48. Ocak, M. (2016). Kâr Yönetimi, Bağımsız Denetim Görüşü ve Denetim Firması Değişimi Arasındaki İlişkiler: Borsa İstanbul İmalat Sektörüne Yönelik Bir Araştırma. İşletme ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(3), 89 - 110. google scholar
49. Önder, Ş. ve Çetinoğlu, T. (2024). İşletmelerin Denetim Komitesi Yapısının Kar Yönetimine Etkisi: BİST Metal Eşya Sektörü Üzerine Bir Uygulama. Anadolu Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(3), 245-266. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd. 1410088 google scholar
50. Özbey, S. ve Özsarı, Ç. (2020), Borsa İstanbul İmalat Sanayi İşletmelerinin Kârlılığa Etki Eden Faktörlerinin Regresyon İle İncelenmesi, Business & Management Studies: An International Journal (BMIJ), 8(1):541-574. http://dx.doi.org/10.15295/bmij.v8i1.1327 google scholar
51. Özçetin, N. (2024). Borsa İstanbul İşletmeleri İçin Sınırlı Olumlu Denetim Görüşlerinin Nedenlerine İlişkin Bir Değerlendirme. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (68), 81-90. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1430114. google scholar
52. Özveren, C. ve Türel, A. (2021). Türkiye’de Bağımsız Denetim Raporları: 2016-2020 Yılları Arası Bir İnceleme. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 429-441. https://doi.org/10.17218/ hititsbd.1017050. google scholar
53. Palmrose, Z.V. (1988). An Analysis of Auditor Litigation and Audit Service Quality. The Accounting Review, 63(1), 55-73. google scholar
54. Parlak, N. (2021). Bağımsız Denetçi Değişikliğinin Belirleyicileri: BİST Şirketleri Üzerine Bir Araştırma. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 4(9), 860–875. https://doi.org/10.26677/TR1010.2021.803. google scholar
55. Pham, D.H.(2022). Determinants of Going-Concern Audit Opinions: Evidence From Vietnam Stock Exchange-Listed Companies. Cogent Economics and Finance, 10(1), 1-13. google scholar
56. Sağım, K. ve Reis, Ş. G. (2020). Bağımsız Denetim Görüşünün Hisse Senedi Getirileri Üzerine Etkisi: Borsa İstanbul Uygulaması. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15(2), 649-662. https://doi.org/10.17153/oguiibf.514686. google scholar
57. Sakin, T. ve Kuzu Yıldırım, S. (2022). The Effect Of Key Audit Matters On Audit Report Lag And Determinants Of The Audit Report Lag: Turkish Evidence. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 549-566. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1168160 google scholar
58. Sönmez, A. R. ve Sarıçiçek, R. (2023). Bağımsız Denetim Kalitesi Finansal Performansı Etkiler mi? BİST Sınai Endeksi’nde Bir Uygulama. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 15(28), 248-263. https://doi.org/10.38155/ksbd.1198236 google scholar
59. Şengül Çelikay, D. (2022). Türkiye’deki Bağımsız Denetim Ücretlerine İlişkin İlk Bulgular: BİST-100 Şirketlerinde Bir Araştırma. Sayıştay Dergisi, 33(125), 227-255. https://doi.org/10.52836/sayistay.1115921 google scholar
60. Tanç, A. ve Çardak, D. (2021). Denetçi Cinsiyetinin Denetim Görüşü Üzerindeki Etkisi: BIST 100 Endeksinde Bir Araştırma. İşletme Akademisi Dergisi, 1(3), 206–216. https://isakder.org/index.php/isakder/article/view/17 google scholar
61. Tsunogaya, N., Kusano, M.ve Sakuma, Y.(2025). The Effect Of Female Lead Signing Partners On Modified Audit Opinions: Evidence From Japan. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 59, 1-16. google scholar
62. Türel, A. (2010). Timeliness Of Financial Reporting İn Emerging Capital Markets: Evidence From Turkey. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 39(2), 227-240. google scholar
63. Türel, A., Yılmaz, F. ve Özveren, C. (2022), Türkiye'de Bağımsız Denetim Ücretlerinin Analizi, Mali Çözüm Dergisi, 32(172), s.45-82. google scholar
64. Uslu, A. (2025). BIST Yakın İzleme Pazarındaki Tekstil Şirketlerinin Bağımsız Denetim Raporlarına Verilen Denetim Görüşleri ve Şirketlerin Sektörel Performanslarının TOPSIS Yöntemi ile Analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 16(4), 2671–2691. https://doi.org/ 10.20491/isarder.2024.1940 google scholar
65. Vichitsarawong, T. ve Pornupatham, S. (2015). Do Audit Opinions Reflect Earnings Persistence? Managerial Auditing Journal, 30(3), 244-276. google scholar
66. Yaşar, A. (2015). Olumsuz Denetim Görüşü ve Bağımsız Denetçi Değişikliği Arasındaki İlişki: Borsa İstanbul Sanayi Şirketleri Üzerine Bir Uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (65), 81-96. https://doi.org/10.25095/mufad.396517 google scholar
67. Yaşar, A. ve Çetin, E. (2023). BİST Şirketleri Bağımsız Denetim Raporlarının Sorumlu Denetçi Cinsiyeti Yönünden İncelenmesi. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 6(1), 84-94. https://doi.org/10.32951/mufider.1238998 google scholar
68. Yaylalı, İ. (2024). Sürekli Denetim, Bağımsız Denetim Ve Hile Denetimi Etkinliği: Denetçi Görüşüne Etkisi. Denetişim, (29), 80-96. https://doi.org/10.58348/denetisim.1357220. google scholar
69. Yıldız, E. ve Atış, C. (2022). Türkiye’de Faaliyet Gösteren Bağımsız Denetim Şirketlerinin Denetim Kalitesi Göstergelerine Uyumu Üzerine Bir Araştırma. Muhasebe ve Denetime Bakış, 21(65), 157-178. google scholar
70. Yıldız, F. ve Kılıçaslan, İ. (2024). The Effect Of Independent Audıt Quality On Company Profıtability: BIST 100 Technology Sector Example. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 1-13. google scholar
71. Wang, L., Dai, Y., Zhang, Y. ve Ding, Y.(2020). Auditor Gender and Stock Price Crash Risk: Evidence From China. Applied Economics, 52(55), 5995-6008. google scholar
72. Zortuk, M., Koç, E., ve Bayrak, S. (2014). Hanehalkları Satın Alma Kriterlerinin Analizi: Multinominal Lojistik Regresyon Yaklaşımı. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 163-17. google scholar
73. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu google scholar
74. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, Bağımsız Denetim Yönetmeliği google scholar
75. BDS 200 Bağımsız Denetçinin Genel Amaçları ve Bağımsız Denetimin Bağımsız Denetim Standartlarına Uygun Olarak Yürütülmesi google scholar
76. BDS 700 Finansal Tablolara İlişkin Görüş Oluşturma ve Raporlama google scholar
77. BDS 705 Bağımsız Denetçi Raporunda Olumlu Görüş Dışında Bir Görüş Verilmesi google scholar