Araştırma Makalesi

Din Sosyolojisinde Dijitalleşme Teorileri ve Yaklaşımlar

Cilt: 5 Sayı: 2 30 Aralık 2022
PDF İndir
EN TR

Din Sosyolojisinde Dijitalleşme Teorileri ve Yaklaşımlar

Öz

Dijitalleşme ve din ilişkisi, çeşitli disiplinler altında çok boyutlu bir biçimde işlenmektedir. Dijitalleşme-din etkileşimine ilişkin ortaya konan teorik perspektiflerin alanda dağınık olarak yer alması, araştırmacıların kendi sahaları kapsamındaki verilere ulaşmasını zorlaştırmaktadır. Söz konusu zorluğu aşma amacını taşıyan bu çalışma; din sosyolojisi literatüründe yer alan dijitalleşme teorilerini alanda konumlandırmaya ve dijitalleşme-din sahasının sınırlarını belirginleştirmeye çalışmaktadır. Ancak teorilerin genel bir panoramasını sunan bu çalışma, dijitalleşme-din sahasına ilişkin tüm teorik perspektifleri kapsamamaktadır. Güncel gelişmeler ışığında dijitalleşme-din teorilerini temel dört teori ve daha küçük kapsamlı dört yaklaşım olarak sınıflayan bu çalışma; konuyu teorilerin başlıca temsilcileri ve temel argümanları çerçevesinde, dökümantasyon yöntemiyle incelemiştir. Bunlardan ilki, medya ortamının sosyal yapı üzerindeki belirleyiciliğini ön plana çıkaran “medya ekolojisi teorisi”; ikincisi, medyayı sosyal kurumlar için bir fırsat olarak değerlendiren “medyalaşma teorisi”; üçüncüsü, dijitalleşme sürecinin sosyal yapı üzerindeki makro, mezo ve mikro düzeydeki dönüştürücü etkilerine odaklanan “medyatikleşme teorisi”; dördüncüsü ise, konuya ilişkin daha önce ifade edilen teorileri sentezleyen “müzakere teorisi”dir. Bu teorileri, alanda yer edinmiş ana teoriler olarak konumlandırmak mümkündür. Öte yandan bunların dışında “çevrimiçi din”, “oyun”, “siyaset ve hukuk” ve “benlik sunumu” gibi kavramlar üzerinden din fenomenini okuyan daha küçük ölçekli yaklaşımlar da bulunmaktadır. Sonuç olarak medya ve din ilişkisini makro düzlemde inceleyen teorilerin, bu ilişkiyi olumlayanlar ve olumsuzlayanlar olarak temelde iki eğilime sahip olduğunu; mikro düzlemde inceleyen teorilerin ise özne, bağlam ve etkileşim kavramları çerçevesinde daha spesifik analizlere yöneldiğini söylemek mümkündür. Söz konusu teorik perspektiflerin, gerek bağımsız gerekse birbirleriyle ilişkili olan yönlerini ortaya koyan bu çalışmanın, dijitalleşme-din sahasının sınırlarını belirginleştirmesi açısından alana katkı sağlaması umulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Al-Azami (auth.), S. (2016). Religion in the media: A linguistic analysis (1. baskı). London: Palgrave Macmillan UK.
  2. Altun, F. (2006). Kutsal medya, kutsal çağ: McLuhan düşüncesini anlamaya katkı. Divan İlmi Araştırmalar Dergisi, 21(2), 63-88.
  3. Berger, P. L. (2015). Kutsal şemsiye: Dinin sosyolojik teorisinin ana unsurları (5. Baskı; A. Coşkun, Çev.). İstanbul: Rağbet Yayınları.
  4. Berger, P. L., & Luckmann, T. (1991). The social construction of reality (7. Baskı). London: Penguin Books.
  5. Billig, M. (1995). Banal nationalism. London: Sage.
  6. Bunt, G. R. (2000). Virtually Islamic: Computer-mediated communication and cyber Islamic environments. Cardiff: University of Wales Press.
  7. Bunt, G. R. (2003). Islam in the digital age: E-jihad, online fatwas and cyber Islamic environments. London: Pluto Press.
  8. Callaway, K. (2010). Wii are inspirited: The transformation of home video consoles (and us). C. Detweiler (Ed.), Halos and avatars playing video games with God (ss. 75-88). Lousville: Westminster John Knox Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji , Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

13 Ekim 2022

Kabul Tarihi

6 Aralık 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 5 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Çiçek, F. (2022). Din Sosyolojisinde Dijitalleşme Teorileri ve Yaklaşımlar. Journal of Media and Religion Studies, 5(2), 455-480. https://doi.org/10.47951/mediad.1188722

Cited By

Creative Commons License MEDYA VE DİN ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (MEDİAD) - JOURNAL OF MEDIA AND RELIGION STUDIES

Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International