Türkiye’de Fundafobinin İslamofobi’ye Dönüşümü ve Medyanın Rolü

Öz

Batı dünyasında İslamofobi tarihsel teo-politik İslam karşıtlığı, yabancı düşmanlığı, ırkçılık ve radikalizm korkusu üzerinden geliştirilirken Türkiye’de ise basit bir kavram dönüşümüyle irtica ve şeriat korkusu aynı işlevi görmektedir. Bir nesilde kavramsal değişim olarak değerlendirilebilecek bu durum daha sonraki nesillerde zihinsel değişim ve dönüşüme yol açabilmektedir. Türkiye’de fundafobi ve bunun neticesinde yükselen bir İslamofobi’nin ve buna reaksiyon olarak oluşan laikofobinin varlığı bir realitedir. Medya da tüm organları ile bu karşılıklı çatışmayı beslemektedir. Ancak her iki tarafın da eylem ve söylemlerindeki aşırılıklar medyaya malze me oluşturmaktadır. Seküler laik Türkiye Cumhuriyeti’nde de yıllardır yükselen fundafobi ve gittikçe derinleşen bir İslamofobi’den söz edilmesine rağmen Batı kaynaklı fundafobi ve İslamofobi üzerine çok sayıda çalışmalar yapılırken Türkiye’de gelişen fundafobi ve İslamofobi üzerine fazla çalışma bulunmamaktadır. Kapsamlı literatür taraması üzerine yapılan bu çalışmada İslam dünyasının kendi içindeki fundafobiyi yeterince tartışmadığı için İslamofobi’ye nasıl dönüştüğüne dikkat çekilerek Türkiye’de İslamofobi’nin oluşum süreci ve medyanın rolü ele alınmaktadır. Müslüman toplumlarda da fundafobi gibi farklı kavramlar üzerinden İslamofobi’nin reaksiyoner olarak yükseldiği ve bunun toplumsal ayrışmaya zemin hazırladığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Fundafobi
• İslamofobi
• Laikofobi
• Sekülerizm
• Türkiye

Transformation of Fundaphobia into Islamophobia in Türkiye and The Role of the Media

Abstract

While Islamophobia in the Western world was developed through historical theo-political anti-Islamism, xenophobia, racism and fear of radicalism, in Turkey, the fear of reactionism and sharia serves the same function with a simple conceptual transformation. This situation, which can be considered as a conceptual change in one generation, can lead to mental change and transformation in subsequent generations. The existence of fundaphobia and a rising Islamophobia as a result of this and the secularophobia that occurs as a reaction to this is a reality in Turkey. The media feeds this mutual conflict with all its organs. However, the extremes in the actions and discourses of both sides provide material for the media. Although there has been talk of rising fundaphobia and a deepening Islamophobia in the secular Republic of Turkey for years, while there are many studies on Western-based fundaphobia and Islamophobia, there are not many studies on fundaphobia and Islamophobia developing in Turkey. In this study, which is based on a comprehensive literature review, the formation process of Islamophobia in Turkey and the role of the media are discussed, drawing attention to how the Islamic world turned into Islamophobia because it did not discuss fundaphobia within itself sufficiently. It is seen that Islamophobia rises reactively in Muslim societies through different concepts such as fundaphobia, and this paves the way for social separation.

Keywords

• Fundaphobia
• Islamophobia
• Laicophobia
• Secularism
• Türkiye

Kaynakça

1. Anand & Teny || wedding live || 26.09.2022 || Zoom digital cinemas. (2023, Eylül 12). YouTube. https://www.YouTube.com/watch?v=9F5QH8UH7Dw
2. Aniyamma thampikutty [Video]. (2023, Eylül 12). YouTube. https://www.YouTube.com/watch? v=B5IRgp7wb8Y
3. Arslan, C. (2018). Dijital yeniden üretim çağında sanat eseri: “Aura” kavramının dijital sanat bağlamında yeniden değerlendirilmesi. Art-Sanat Dergisi, 9, Article 9.
4. Ayak yıkama servisi: St. Ignatius Ortodoks Maha Cemaati, Kaipattur. (2023, Eylül 12). YouTube. https://www.YouTube.com/watch?v=Nbww7aQdjlI
5. Baavan. T. Koshy (51) | mannıl kaıppattoor | funeral service | 22.02.2022 | Zoom studio | 9447000889 [Video]. (2023, Eylül 12). YouTube. https://www.YouTube.com/watch?v=nmj-aNH2HZQ
6. Benjamin, W. (2007). Pasajlar (A. Cemal, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
7. Benjamin, W. (2012). Fotoğrafın kısa tarihi (O. Akınhay, Çev.). Agora Kitaplığı.
8. Berger, P. L., & Luckmann, T. (2018). Gerçekliğin sosyal inşası (V. S. Öğütle, Çev.). Atıf Yayınları.

9. Biernoff, S. (2002). Orta Çağ'da görme ve bedenle ilişki. Palgrave Macmillan.
10. Brenneman, B. (2009). Embodied forgiveness: Yoder and the (body) politics of footwashing. The Mennonite Quarterly Review, 83.
11. Campbell, R., Martin, C. R., & Fabos, B. (2014). Media & culture: Mass communication in a digital age. Bedford/St. Martin’s.
12. Carey, J. W. (2009). Communication as culture: Essays on media and society. Routledge.
13. Cohen, A. P. (2001). Symbolic construction of community. Routledge.
14. Collins, R. (2005). Interaction ritual chains. Princeton University Press.
15. Couldry, N. (2005). Media rituals: A critical approach. Routledge.
16. Debord, G. (1996). Gösteri toplumu (A. Ekmekçi & O. Taşkent, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
17. Deenamma skariah (78) funeral service | 10.08.20121 | Zoom cinimas [Video]. (2023, Eylül 12). YouTube. https://www.YouTube.com/watch?v=6Sql_ehEcmo
18. Demirci, K. (2013). Eski Mezopotamya dinlerine giriş: Tanrılar, ritüel, tapınak. Ayışığı Kitapları.
19. Deuze, M. (2006). Participation, remediation, bricolage: Considering principal components of a digital culture. 22(2), 63-75. https://doi.org/doi:10.1080/01972240600567170
20. Durkheim, E. (2005). Dini hayatın ilkel biçimleri (F. Aydın, Çev.). Ataç Yayınları.
21. Esgin, A. (2018). Gündelik hayat sosyolojisi: Tarihsel süreç ve temel ilkeler. Içinde A. Esgin & G. Çeğin (Ed.), Gündelik hayat sosyolojisi: Temalar, sorunsallar ve güzergâhlar (ss. 13-34). Phoenix.
22. George geevarghese (95) | funeral service | 07.12.2020| Zoom digital cinema [Video]. (2023, Eylül 12). YouTube. https://www.YouTube.com/watch?v=BgV-q2_8NgU
23. Gere, C. (2008). Digital culture. Reaktion Books.
24. Gürdal, N. (2015). Aura’nın yitiminden sonra sanat eseri. Yıldız Journal of Art and Design, 2(2), Article 2.
25. Hertz, R. (2004). Death and the right hand. Routledge.
26. Işın, E. (1995). İstanbul'da gündelik hayat. İletişim.
27. Jay, M. (2012). Deneyim şarkıları: Evrensel bir tema üzerine modern çeşitlemeler (B. E. Aksoy, Çev.). Metis.
28. Kılıç, S. N. (2012). Toplumsal ilişkiler alanı olarak sanal alem üzerine Schutz’cu bir çözümleme. 13(4), 139-150.
29. Kutsal Kitap Tevrat, Zebur, İncil. (2014). Kitabı Mukaddes. Şirketi – Yeni Yaşam Yayınları.
30. Lefebvre, H. (2016). Modern dünyada gündelik hayat (I. Gürbüz, Çev.). Metis.
31. Marshall, G. (1999). Sosyoloji sözlüğü (O. Akınhay & D. Kömürcü, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları.
32. Martin-Fugier, A. (2007). Burjuva özel hayatlarının ritüelleri. Içinde P. Aries & G. Duby (Ed.), & A. Berktay (Çev.), Özel Hayatın Tarihi 4: Fransız Devrimi’nden Büyük Savaş’a (ss. 205-277). Yapı Kredi Yayınları.
33. Peacock, J. L. (1979). Notes on a theory of the social evolution of ritual. Içinde L. Honko (Ed.), Science of Religion: Studies in Methodology (ss. 390-401). Mouton Publishers.
34. Rahardja, D. (2021). A review of the catholic theology on the eucharistic transubstantiation and the real presence doctrines – why they matter. International Journal of Humanities and Social Science, 8(4), 70-82. https://doi.org/10.14445/23942703/IJHSS-V8I4P111
35. Salamone, F. A. (Ed.). (2004). Encyclopedia of religious rites, rituals, and festivals. Routledge.
36. Sandywell, B. (2004). The myth of everyday life: Toward a heterology of the ordinary. Cultural Studies, 18(2-3), 160-180. https://doi.org/10.1080/0950238042000201464
37. Saramma joshua [84] funeral service \ live webcast on \ 06.02.2021\ Zoom cinemas [Video]. (2023, Eylül 12). YouTube. https://www.YouTube.com/watch?v=zNAMEEKrmC4
38. St: İgnatius Maha Edavaka Baselios Marthomma Mathews III Katolik Bava’ya hoş geldiniz. (2023, Eylül 12). YouTube. https://www.YouTube.com/watch?v=32hRZGBtICU
39. Sucu, S. A., & Gündüz, U. (2019). Kitlelerin yeni göç mekânları olarak sosyal medya ve sanal göç ilişkisi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(2), Article 2.
40. Swartz, M. J., & Jordan, D. K. (1976). Anthropology: Perspective on humanity. John Wiley & Sons.
41. The church and internet. (2002). Pontifical council for social communications. https://www.vatican. va/roman_curia/pontifical_councils/pccs/documents/rc_pc_pccs_doc_20020228_church-internet_en.html
42. van Dijk, J. (2012). The network society. Sage.
43. Wedding live Dr. Leya Sara Joji & Lino K Thomas || 22.01.2023 || Zoom digital cinemas [Video]. (2023, Eylül 12). YouTube. https://www.YouTube.com/watch?v=YI9jnyBsT0s
44. Wulf, C. (2009). Tarihsel kültürel antropoloji (Ö. D. Sarısoy, Çev.). Dipnot.
45. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
46. Zoom cinemas [YouTube Kanalı]. (2023, Eylül 12). YouTube. https://www.YouTube.com/channel/ UCiuORq_VMwmW2cYbxPydRvg