Dijital Platformlarda Değişen İnançlar: Tanrısız Ütopya Binnur Duman Akademi Örneği

Öz

Teknolojik gelişmeler ile kitle iletişim araçlarının hayatımıza girmesi din alanının da dijital platformlarda görünürlüğünün artmasına neden olmuştur. Dijitalleşme sürecinin dini algı ve pratikleri etkilemesi ile birlikte inanç olgusunun değişimi, manevi arayışların yoğunlaşmasını beraberinde getirmiştir. Bu arayışlar, kurumsallaşmış dinlerden uzak doğu dinlerine, geleneksel tarikatlardan modern cemaat yapılarına kadar neredeyse tüm inanç sistemlerine dijital dünyada temsil imkânı sunmaktadır. Dijital dünya paganizm, Hinduizm, ezoterizm, mistisizm, okültizm gibi kurumsallaşmış dinlerin dışındaki alternatif oluşumlar yeni inanç biçimlerine kapı aralamakta ve spiritüel deneyimler sunmaktadır. Sosyal ağlardaki reels ve canlı IGVT videolarında önerilen kanallar sayesinde bireyler, esnek ve çok yönlü spiritüel deneyimlere kolayca erişim imkânı bulmaktadır. Bu çalışmada sosyal medya uygulaması Instagramda yer alan Binnur Duman Akademi adlı spiritüel grubun 545 gönderi ve 813 bin takipçiye ulaşan hesabında psişik ameliyat, öze dönüş, inziva kampı gibi uygulamaları ele alınmaktadır. Nitel araştırma tekniklerinden içerik analizi uygulanan çalışma Ocak 2023 - Mart 2024 tarihleri arasında yayımlanan 545 gönderi arasında yer alan 15 IGTV video içeriği ile sınırlandırılmıştır. IGVT videolarında spiritüel deneyimlerin dini pratik ve manevi arayışlar üzerindeki etkisi değerlendirilmiş, New age akımları içerisinde yer alan grubun Instagram iletilerindeki ritüellerin sosyal ağlarda nasıl tanıtıldığı ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Medya
• Değişen İnançlar
• New Age
• Tanrısız Ütopya
• Binnur Duman Akademi

Shifting Beliefs on Digital Platforms: The Case of the ‘Godless Utopia’ of Binnur Duman Academy

Abstract

Technological developments and the introduction of mass media into our lives have led to an increase in the visibility of religion on digital platforms. With the digitalization process affecting religious perceptions and practices, the change in the phenomenon of belief has brought about an intensification of spiritual searches. These searches offer almost all belief systems, from institutionalized religions to far eastern religions, from traditional sects to modern community structures, the opportunity to be represented in the digital world. Alternative formations outside of institutionalized religions such as paganism, Hinduism, esotericism, mysticism and occultism open the door to new forms of belief and offer spiritual experiences. Thanks to the channels recommended in reels and live IGVT videos on social networks, individuals have easy access to flexible and versatile spiritual experiences. In this study, the practices such as psychic surgery, return to self, and retreat camp are discussed in the account of the spiritual group named Binnur Duman Academy on the social media application Instagram, which has 545 posts and 813 thousand followers. The study, which applied content analysis, one of the qualitative research techniques, was limited to 15 IGTV video content among 545 posts published between January 2023 and March 2024. The impact of spiritual experiences on religious practice and spiritual quests in IGTV videos was evaluated, and it was analyzed how the rituals in the Instagram posts of the group within the new age movements were recognized on social networks.

Keywords

• Binnur Duman Academy
• Shifting Beliefs
• Godless Utopia
• New Age
• Social Media

Kaynakça

1. Akgül, M. (2008). Medya ve din: Radyo iletişimi ve Gözyaşı FM örneği. Türk-İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 6, 39-86.
2. Alain, T. (2000). Modernliğin eleştirisi. (Çev. H. Tufan). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
3. Amarasingam, A. (2009). New age spirituality, quantum mysticism and self-psychology: Changing ourselves from the inside out. Mental Health, Religion & Culture, 12(3), 277-287.
4. Arıcı, H. Y. (2021a). Modern şifacilik yönelimleri. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 19, 291-324.
5. Arıcı, H. Y. (2021b). Modern şifacılık yönelimlerinden enerji şifacılığı uygulamaları. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 11, 233-267.
6. Arslan, M. (2006). Değişim sürecinde yeni dindarlık formları: “Yeni Çağ” inanışları örneği. Değerler Eğitimi Dergisi, 4(11), 9-25.
7. Arslan, M. (2009). Post modern dünyada sekülarizm dinin sonundan kutsalın dönüşümüne. Eskiyeni, 13, 100-106.
8. Arslan, M. (2010). Seküler toplumlarda kutsal arayışları geç modern dönemde büyü-din ilişkisinin sosyolojik analizi. İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1(1), 195-210.

9. Arslan, M. (2016). Kitle iletişim araçları, medya ve din ilişkisi üzerine. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 5-25.
10. Bahadur, M. ve Çapcıoğlu, İ. (2021a). Dijitalleşen dünyada anlam arayışı: Altın çağ şifa teknikleri örneği. Turkish Academic Research Review, 6(4), 147-177.
11. Bahadur, M. ve Çapcıoğlu, İ. (2021b). Yeni dini hareketlerde çevrimiçi ve çevrimdişi yönelimler: Sahaja Yoga örneği. İslami Araştırmalar, 32(2), 372-86.
12. Beck, U. (2011). Risk toplumu başka bir modernliğe doğru. İstanbul: İthaki Yayınları.
13. Berg, B. L., and Lune, H. (2019). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (Asım Arı, Çev.). Konya: Eğitim Kitabevi.
14. Binnur Duman. [@binnur_duman]. (2023a, December 26). Psychic surgery study and seven generation genealogy study, [Igvt Video]. https://www.instagram.com/p/C1UiXLzNZBo/
15. Binnur Duman. [@binnur_duman]. (2023b, March 24). Cancellation of contracts, healing the past and breaking vows, [Igvt Video]. Instagram. https://www.instagram.com/reel/CqI1vWovJOM/
16. Binnur Duman. [@binnur_duman]. (2023c, June 15). You are ready to embark on a journey of finding yourself, from yourself to yourself, [Igvtvideo]. Instagram. https://www.instagram.com/reel/CthIOyhN0cs/
17. Binnur Duman. [@binnur_duman]. (2023d, June 15). Seven generations of genealogy and purification work from roots, [Igvt Video]. https://www.instagram.com/reel/CyywdA7rtLw/
18. Binnur Duman. [@binnur_duman]. (2023e, July 30). Actually there is healing power in everyone. Only connecting to the source in the right way, revealing the true essence within allows both yourself and others to heal, [Igvt Video]. Instagram. www.instagram.com/p/CvVL9OGJKpO/
19. Binnur Duman. [@binnur_duman]. (2023f, October 24). Seven generations of genealogy and purification work from roots, [IgvtVideo]. https://www.instagram.com/p/CyywdA7rtLw/
20. Binnur Duman. [@binnur duman]. (2023g, December 1). Have you lost your way, [Igvt Video]. Instagram.https://www.instagram.com/reel/C0UNB5ztvdJ/
21. Binnur Duman. [@binnur_duman]. (2023h, October 24). Only you candiscover your destiny yourself, [Igvt Video]. https://www.instagram.com/p/CyywdA7rtLw/
22. Binnur Duman. [@binnur_duman]. (2023i, July 30). Actually there is healing power in everyone. Only connecting to the source in the right way, revealing the true essence within allows both yourself and others to heal, [Igvt Video]. Instagram. https://www.instagram.com/reel/CvVL9OGJKpO/
23. Binnur Duman. [@binnur_duman]. (2023j, November 21). Return to self and retreat camp, [Igvt Video]. Instagram. https://www.instagram.com/p/Cz6McxrNqPG/
24. Binnur Duman. [@binnur_duman]. (2023k, November 1). Return to self and purification camp, [Igvt Video]. Instagram. https://www.instagram.com/p/CzGYybxL8ny/
25. Binnur Duman. [@binnur duman]. (2023l, November 28). Isn't it time to wake up from sleep and flap your wings to freedom? Then wake up, [Igvt Video]. Instagram.https://www.instagram.com/p/C0MaRaONfL-/
26. Binnur Duman. [@binnur duman]. (2024, February 11). Cancellation of Contracts, healing the past and breaking vows, [Igvt Video]. Instagram.https://www.instagram.com/p/C3OFdc-ravY/
27. Bozkurt, S. (2022). Geçmişten günümüze new age hareketine genel bir bakış. İlahiyat: Akademik Araştırmalar Yıllığı 5, 93-118.
28. Bölükbaşı, A. (2012). Yeni çağın yeni dinî formlari karşısında İslâmcılık. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, 24, 35-55.
29. Brennan, B. A. (2010). Işığın elleri / İnsan enerji alanı üstünde şifacılık rehberi (Aylin Çevik, Çev.). Meta Basım Yayın.
30. Campbell, H. (2005). Spiritualising the internet. Uncovering discourses and narratives of religious internet usage. Online -Heidelberg Journal of Religions on the Internet. 1(1),1-26.
31. Cerrah, L. (2019). Medya ve din. İlahiyat Alanında Araştırma ve Değerlendirmeler, 51-61.
32. Chryssides, G. D. (2007). Defining the new age. Hand Book of New Age. (Ed. Daren Kemp, James R. Lewis. 5-24. Leiden & Boston: Brill.
33. Çuhadar, M. (2021). Postmodernizm, dijitalleşme ve hibrit dindarlık. Tevilat, 2(1), 67-88.
34. Dağ, A. (2021). Dijitalleşme-yapay zekâ-transhümanizm bağlamında din ve dindara dair. Yapay Zeka, Transhümanizm ve Din. (Ed. Muhammed Kızılgeçit-Muhammet Yeşilyurt-Recep Ertugay-Murat Çinici), 105-147. Ankara: TDV Yayıncılık.
35. Davie, G. (1990). “An Ordinary God”: The paradox of religion in contemporary Britain. The British Journal of Sociology, 41(3), 395-421. https://doi.org/10.2307/590965
36. Davie, G. (2016). Religion in Britain: A persistent paradox. Religion, State and Society, 44(2), 185-186.
37. Dawson, L. L. (2004). Religion and the quest for virtual community. Religion Online: Finding Faith on the Internet (Ed. Douglas E. Cowan-Lorne Dawson). 83-84. London: Routledge.
38. Dereli, M. D. (2019). Dinî kimliklerin siber uzamda akışkanlaşması. İnsan ve Toplum, 9(1), 85-115.
39. Dereli, M. D. (2020). Sanala veda: Sosyal medya ve dönüşen dindarlık. Nobel Akademik Yayıncılık.
40. Develi, H. (2019). Modern toplumda batıl inançlar ve new age akımı. (Yüksek Lisans Tezi). Sakarya: Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji Anabilim Dalı.
41. Doğan, E. (2020). Türkiye’de new age hareketi: Şifacı grupların sosyo-ekonomik ve kültürel tabanı üzerine sosyolojik bir inceleme. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı.
42. Duman, B. (2024). Rezonans: Kader cesurları sever. İstanbul: Destek Yayınları.
43. Erten, R. (2020). Yahudilik’te ve Yahudi kültüründe şifa anlayışı. Kalemname, 5(10), 292-320.
44. Gündüz, Ş. (2010). Dinsel söylemin medyatikleşmesi ya da medya vaizleri. Eskiyeni, 17, 46-9.
45. Gürbüz, G. ve Aygül, H. H. (2021). Arayıştan uyanışa, şifadan estetiğe yeni çağ inançları. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 23(43), 19-51.
46. Haberli, M. (2013). Dini tecrübe aracı olarak sanal ritüeller. Akademik Araştırmalar Dergisi 57, 17-36.
47. Haberli, M. (2014). Sanal din: Tarihsel, kuramsal ve pratik boyutlarıyla internet ve din. İstanbul: Açılım Kitap.
48. Hanegraaff, W. J. (1997). New age religion and western culture: Esotericism in the mirror of secular thought. State University of New York Press.
49. Hervieu-Leger, D. (2000). Religion as a chain of memory (1st edition). Polity.
50. Işıklı, Ş. ve Gökbayrak, H. (2021). Dijital ^din teorisi: Dijital din geleneksel dine karşı. Yapay Zeka, Tranhümanizm, Din. (Ed.Muhammed Özdemir). 105-145. Ankara: Türkiye Cumhuriyeti Diyanet İşleri Başkanlığı.
51. Kurt, A. ve Demiryürek, A. S. (2021). Dindar bireylerin sosyal medyada yeni çağ spiritüelliğine katılımı üzerine nitel bir araştırma. Dijital Dünyada Din ve Medya. (Ed. Mahmut Samar, A. Mekin Kandemir).187-197. İstanbul: Hikmetevi Yayınları.
52. Karaarslan, F. (2015). Post seküler din halleri: Dinin dijitalleşmesi. Dijitalleşen Din Medya ve Din 2. (Ed. M. Çamdereli, B. Önay Doğan ve N. Kocabay Şener). 13-44. İstanbul: Köprü Kitap.
53. Karaosmanoğlu, K. (2009). Bir komplo söyleminden parçalar: Komplo zihniyeti, Sıradan Faşizm ve New Age. Kültür ve İletişim 12/1, 95-126.
54. Kaya, M., Aydın, C. (2013). Yeni çağ inanışları ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 35(35), 5-19.
55. Küçükkural, Ö., Cengiz, K. ve Gür, H. (2021). Türkiye’de spiritüel arayışlar: Deizm, yoga, Budizm, meditasyon, reiki vb. İstanbul: İletişim Yayınları.
56. Levin, J. (2022). New age healing: Origins, definitions, and implications for religion and medicine. Religions, 13(9), 2-19.
57. Narcıkara, E. B. (2018). Spiritüelite (ruhsallık) ve iş ortamında anlam arayışı. Alanya Akademik Bakış, 2(1), 11-25.
58. Mirza, G. A. (2018). Yeni dinselleşme eğilimleri ve maneviyat arayışları. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
59. Okutan, B. B. (2017). Duygusal sefaletin düşünümsel göstergeleri “Aile” örneği. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 3(1), 17-38.
60. Oyman, N. (2016). Sosyal medya dindarlığı. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 28, 125-167.
61. Özkan, A. R. (2006). Kıyamet tarikatları / yeni dini hareketler. İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
62. Pearson, J. (2002). Belief beyond boundaries: Wicca, celtic spirituality and the new age. (Religion Today-Tradition, Modernity & Change). London: Ashgate Publishing.
63. Rorty, R. and Vattimo, G. (2009). Dinin geleceği. (Çev. Rahmi G. Öğdül), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
64. Sevinç, B. (2014). Türkiye’de dinî rekabet ve spritüel özün seküler form üzerinden mücadelesi: Shaja yoga örneği. Karadeniz Teknik Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (KTUİFD), 1(1), 105-158.
65. Pınarbaşı, G. (2021). Spiritüel ağ sosyal medya ve yön değiştiren inançlar. İstanbul: Okur Akademi.
66. Stef, A. and Dick H. (2006). Beyond the spiritual supermarket the social and public significance of new age spirituality. 21.
67. Şahin, İ. (2019). Ritüelden inanca sembolik bir yapılanma: Online Alevi topluluklar. Medya ve Din Araştırmaları Dergisi, 2(1), 7-28.
68. Türk, G. D. ve Demirci, E. (2016). Sanal cemaatlerde emoji kullanma. 1st International Scientific Researches Congress Humanity and Social Sciences, MADRID.
69. Ulu, M. ve Osmanoğlu, C. (2023). İlahiyat Fakültesi öğrencilerinde hayatın anlamı ve yeni çağ inançları üzerine bir araştırma. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, 60, 82-96.
70. Uysal, E. (2015). 20. yüzyıl new age akımı üzerine karşılaştırmalı bir analiz. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Adana.
71. Veer van Der, P. (2009). Spirituality in modern society. Social Research: An International Quarterly, 76(4), 1097-1120.
72. Yıldız, M., ve Meçin, M. (2013). Dinlerde iç yolculuklar riyazetin kökenine dair. Tarih Okulu Dergisi 7(17), 221-251.
73. Yitik, A. İ. (2018). Yeni dini hareketler ve misyonerlik: Türkiye örneği. Problemler, Nedenleri ve Niçinleriyle Yeni Dini Hareketler Meydan Okumalar ve Yanıtlar, (ed. Süleyman Turan, F.Sancar). 243-258. İstanbul: Metamorfoz Yayıncılık.