New Media and Religious Representations: A Study of the TikTok Application

Öz

New media technologies and applications are increasingly gaining a significant place in our lives. The content produced within these applications is quite diverse. These topics are presented in a concise, engaging, and sometimes humorous way. The aim of this study is to conceptually address how the public image of religion is affected by new media technologies and to understand how religious representations and authority are affected by the digitalization process by examining religious content and content creators on the TikTok application. This research, conducted using a qualitative research method, employed a digital ethnography design. Publicly accessible content creators and religious content, selected through a purposeful sampling method, were examined, and the data were analyzed based on the established themes. The analyses revealed that TikTok successfully applied the interactive nature of new media to religious content. Another important finding of the research is that this application also plays a significant role in the transformation of public representations of religion and religious authority.

Anahtar Kelimeler

• Digitalization
• Religion
• Religious Content
• Social Media
• TikTok

Yeni Medya ve Dini Temsiller: TikTok Uygulaması Üzerine Bir İnceleme

Öz

Yeni medya teknolojileri, her geçen gün hayatımızda daha önemli bir yer edinmektedir. Birbirlerine benzeyen ancak her birinin farklı bir özellikle ön plana çıktığı birçok uygulama artık hayatlarımızın önemli bir parçası olmuş durumdadır. Bu uygulamalar içerisinde üretilen içerikler kişisel gelişimden siyasete sanattan spora geniş bir konu yelpazesini kapsamaktadır. Üretilen içeriklerde ele alınan konular kısa, dikkat çekici ve zaman zaman da komedi unsurlarıyla birleştirilerek insanlara sunulmaktadır. Uygulamaların kullanıcı sayıları arttıkça içeriklerin konu çeşitliliği de zamanla artmış ve böylece dini içerikler de birçok farklı uygulamada üretilmeye başlanmıştır. Bu çalışmanın amacı dinin kamusal alandaki görünümlerinin yeni medya teknolojilerinden nasıl etkilendiğini kavramsal boyutta ele almak ve TikTok uygulamasındaki dini içerikleri ve içerik üreticilerini inceleyerek dini temsillerin ve otoritenin dijitalleşme sürecinden nasıl etkilendiğini anlamaktır. Nitel araştırma yöntemiyle yapılan bu araştırmada dijital etnografi deseni kullanılmıştır. Amaçlı örneklem doğrultusunda belirlenen herkesin ulaşabileceği kamuya açık içerik üreticileri ve dini içerikler incelenmiş ve oluşturulan temalar ışığında veriler analiz edilmiştir. Yapılan analizler neticesinde TikTok uygulamasının, yeni medyanın karşılıklı etkileşimi ön plana çıkartan özelliğini dini içeriklere uyguladığı tespit edilmiştir. Ayrıca bu uygulamanın dinin kamusal alandaki temsillerinin ve dini otoritenin değişiminde de önemli rol oynadığı araştırmanın bir diğer önemli sonucudur.

Anahtar Kelimeler

• Din
• Dijitalleşme
• Dini İçerik
• Sosyal Medya
• TikTok

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı beyan ederim

Kaynakça

1. Abdullah Yuyucu [@abdullahyuyucu]. (t.y.). Gönderiler [TikTok profili]. TikTok. Geliş tarihi 28 Ağustos 2025, gönderen https://www.tiktok.com/@abdullahyuyucu
2. Akçakaya, E. (2021). Sosyal medya vaizleri (Twitter örneği) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi], Yalova Üniversitesi.
3. Aslıhan [@karaca_aslihan]. (t.y.). Gönderiler [TikTok profili]. TikTok. Geliş tarihi 28 Ağustos 2025, gönderen https://www.tiktok.com/@__karaca_aslihan__
4. Aydoğan, F., & Kırık, A. M. (2012). Alternatif medya olarak yeni medya. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 18, 58–69.
5. Ayşegül Korkusuz [@aysegulkorkusuz]. (t.y.). Gönderiler [TikTok profili]. TikTok. Geliş tarihi 28 Ağustos 2025, gönderen https://www.tiktok.com/@aysegulkorkusuz
6. Baldini, M. (2000). İletişim tarihi (G. Batuş, Çev.). Siyasal Kitabevi.
7. Barker, E. (2005). Crossing the boundary: New challenges to religious authority and control as a consequence of access to the Internet. İçinde M. T. Højsgaard & M. Warburg (Ed.), Religion and cyberspace (ss. xx–xx). Routledge.
8. Bilgici, C. (2023). Yapay zekâ ve algoritmik kültür bağlamında sosyal medya deneyiminin geleceği üzerine bir değerlendirme. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 7(3), 216–237.

9. Bora, N. (2023). Din eğitiminin referans noktası olarak sosyal medya vaizliği: İstanbul örneği [Yayımlanmamış Doktora Tezi], Marmara Üniversitesi.
10. Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: Thematic analysis and code development. SAGE.
11. Boyd, D. (2014). It’s complicated: The social lives of networked teens. Yale University Press.
12. Bozdag, E. (2013). Bias in algorithmic filtering and personalization. Ethics and Information Technology, 15(3), 209–227. https://doi.org/10.1007/s10676-013-9321-6
13. Bunt, G. R. (2018). Hashtag Islam: How cyber-Islamic environments are transforming religious authority. University of North Carolina Press.
14. Campbell, H. A., & Altenhofen, B. (2016). Methodological challenges, innovations and growing pains in digital religion research. İçinde S. Cheruvallil-Contractor & S. Shakkour (Ed.), Digital methodologies in the sociology of religion. Bloomsbury Academic.
15. Dereli, M. D. (2019). Dinî kimliklerin siber uzamda akışkanlaşması. İnsan ve Toplum, 9(1), 85–116.
16. Dereli, M. D. (2020). Sanala veda: Sosyal medya ve dönüşen dindarlık. Nobel Yayınları.
17. Geray, H. (2003). İletişim ve teknoloji: Uluslararası birikim düzeninde yeni medya politikaları. Ütopya Yayınevi.
18. Habermas, J. (1997). Kamusallığın yapısal dönüşümü. İletişim Yayınları.
19. Hafız Vaiz [@hafizvaiz]. (t.y.). Gönderiler [TikTok profili]. TikTok. Geliş tarihi 28 Ağustos 2025, gönderen https://www.tiktok.com/@hafizvaiz
20. Halil İbrahim Çakı [@halil_adigeforever]. (t.y.). Gönderiler [TikTok profili]. TikTok. Geliş tarihi 28 Ağustos 2025, gönderen https://www.tiktok.com/@halil_adigeforever
21. Hasan Alkan [@hasanalkanhoca]. (t.y.). Gönderiler [TikTok profili]. TikTok. Geliş tarihi 28 Ağustos 2025, gönderen https://www.tiktok.com/@hasanalkanhoca
22. Haviland, W. A., Prins, H. E. L., Walrath, D., & McBride, B. (2017). Kültürel antropoloji (İ. D. E. Sarıoğlu, Çev.). Kaknüs Yayınları.
23. Hayata Gülümse [@hasanhocaa]. (t.y.). Gönderiler [TikTok profili]. TikTok. Geliş tarihi 28 Ağustos 2025, gönderen https://www.tiktok.com/@hasanhocaa
24. Helland, C. (2005). Online religion as lived religion: Methodological issues in the study of religious participation on the Internet. Heidelberg Journal of Religions on the Internet, 1(1), 1–16. https://doi.org/10.11588/rel.2005.1.380
25. Hjarvard, S. (2013). The mediatization of culture and society. Routledge.
26. Huseyincevikresmi [@huseyincevikresmi]. (t.y.). Gönderiler [TikTok profili]. TikTok. Geliş tarihi 28 Ağustos 2025, gönderen https://www.tiktok.com/@huseyincevikresmi
27. Jenkins, H. (2006). Convergence culture: Where old and new media collide. NYU Press.
28. Jordan, J. M. (2024). The rise of the algorithms: How YouTube and TikTok conquered the world. Penn State University Press.
29. Kayseri, Z. (2019). Sosyal medya vaizliği: Amerika ve Türkiye örneği [Yayımlanmamış Doktora Tezi], Marmara Üniversitesi.
30. Koenig, A. (2020). The algorithms know me and I know them: Using student journals to uncover algorithmic literacy awareness. Computers and Composition, 58, 1–14. https://doi.org/10.1016/j.compcom.2020.102611
31. Kutlu, M. (2024). Online religion in Turkey: Moral phenomenons of social media YouTube preachers. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 3(1), 116–131.
32. Maffesoli, M. (1996). The time of the tribes: The decline of individualism in mass society. SAGE.
33. Marshack, A. (2023). Buz çağı insanının sanatı ve simgeleri (B. Ersöz, Çev.). İçinde D. Crowley & P. Heyer (Ed.), İletişim tarihi: Taş devri sembollerinden sosyal medyaya (ss. 22–34). Siyasal Kitabevi.
34. Marwick, A. E. (2015). Instafame: Luxury selfies in the attention economy. Public Culture, 27(1), 137–160. https://doi.org/10.1215/08992363-2798379
35. Mehmet Emin Kutluay [@mehmeteminkutluayhoca]. (t.y.). Gönderiler [TikTok profili]. TikTok. Geliş tarihi 28 Ağustos 2025, gönderen https://www.tiktok.com/@mehmeteminkutluayhoca
36. Morley, D. (1994). Between the public and the private: The domestic uses of information and communications technologies. İçinde J. Cruz & J. M. Lewis (Ed.), Viewing, reading, listening: Audiences and cultural reception (ss. 101–121). Avalon Publishing.
37. Okumuş, E. (2017). Gösterişçi dindarlık. Ark Kitapları.
38. Pink, S., Horst, H., Postill, J., Hjorth, L., Lewis, T., & Tacchi, J. (2016). Digital ethnography: Principles and practice. SAGE Publications.
39. Raya, M. K. F. (2025). Digital Islam: New space for authority and religious commodification among Islamic preachers in contemporary Indonesia. Contemporary Islam, 19(1), 161–194. https://doi.org/10.1007/s11562-024-00570-z
40. Rozi, F., & Azhar. (2024). Retorika dakwah Ustad Syukri Albani di media sosial TikTok. Reslaj: Religion Education Social Laa Roiba Journal, 6(5), 3174–3183. https://doi.org/10.47467/reslaj.v6i5.2453
41. Seyyid Muhammed Bütün [@seyyid_muhammed_mardini]. (t.y.). Gönderiler [Instagram profili]. Instagram. Geliş tarihi 28 Ağustos 2025, gönderen https://www.instagram.com/seyyid_muhammed_mardini/
42. Striphas, T. (2015). Algorithmic culture. European Journal of Cultural Studies, 18(4–5), 395–412. https://doi.org/10.1177/1367549415577392
43. Şahin, M., & Yurdakul, H. (2017). Medyanın evrimleşmesi, öğrenme bağlamları ve aktörleri. Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 2(3), 42–56.
44. Şimşek, İ. (2023, 31 Ocak). Medya vaizliği, sanal din ve yeni cemaatler. Perspektif, 318, 36–39. https://perspektif.eu/2023/01/31/medya-vaizligi-sanal-din-ve-yeni-cemaatler/
45. Tezcan Tüysüz [@tezcantysz_]. (t.y.). Gönderiler [TikTok profili]. TikTok. Geliş tarihi 28 Ağustos 2025, gönderen https://www.tiktok.com/@tezcantysz_
46. Trittin-Ulbrich, H., Scherer, A. G., Munro, I., & Whelan, G. (2021). Exploring the dark and unexpected sides of digitalization: Toward a critical agenda. Organization, 28(1), 8–25. https://doi.org/10.1177/1350508420968184
47. Yurdakul, H. (2016). Medya ve siyaset perspektifinden kamuoyu. Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 1(2), 81–90.