Müslüman Olmayanların İslam Algısı ve İslamofobi ile İhtidanın Sarmal Yapısında Medyanın Rolü

Öz

İnsan ve toplumlar kendilerinden olmayanı “öteki” olarak niteleyip ona yönelik farklı algı ve tutumlar geliştirme eğilimindedir. Müslüman olmayanlar için de İslam ve Müslümanlar “öteki”ni oluşturmaktadır. Tarih boyunca gayrimüslimlerin İslam ve Müslümanlara dair algı ve tutumları çeşitli sosyal, kültürel, siyasi ve ekonomik nedenlere bağlı olarak farklılık göstermiştir. Bu süreçte olumsuz tutumlar İslam ve Müslüman karşıtlığı şeklinde ortaya çıkarken olumlu tutumlar İslam ve Müslümanlara saygı duyma ve kimi zaman bu dine yönelerek ihtida etme şeklinde ortaya çıkmaktadır. İslam karşıtlığı ile İslam’a yönelme iki zıt kutup gibi görünse de çoğunlukla bu ikisinin bir arada var olduğu ve birbiri ile doğru orantı içinde bulunduğu sosyolojik bir gerçekliktir. Makale, Müslüman olmayanların İslam’a yönelik algı ve tutumlarını tarihi akış içerisinde ele almakta, İslamofobi ile ihtidanın kesişim noktalarını incelemekte ve bu noktalarda medyanın rolüne odaklanmaktadır. Yorumlayıcı bir yaklaşımla ele alınan makalede İslam’a yönelik algı ve tutumların tarihi arka planı için literatür incelemesi yapılmış, yakın dönemdeki İslamofobi ve ihtida verileri içinse sistematik literatür taraması yapılarak veriye dayalı alan araştırmaları esas alınmıştır. Makalede İslam ve Müslümanlara yönelik tutumların hangi şartlarda ve toplumun hangi katmanında ortaya çıktığı tespit edildikten sonra son yıllarda hem İslamofobi hem de ihtida oranlarındaki artışa ilişkin veriler sunulmuş ve bu ikisinin arka planına dair çıkarımlara yer verilmiştir. Sonuçta, sosyal hayat ve medyada İslamofobi’nin artmasının İslam ve Müslümanları tüm insanların gündemine taşıdığı, bunun neticesinde bazılarının İslam’ı araştırdığı, bunlardan bir kısmının da Müslüman olduğu ve sonrasında İslamofobi’ye maruz kaldığına ilişkin tespitler yapılmıştır. Makalede İslam’a yönelik iki zıt tutumun bir arada var olmasında medyanın ne denli önemli bir rol oynadığı ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• İslam algısı
• İslamofobi
• İhtida
• Din Değiştirme
• Müslümanlara Yönelik Tutum

The Role of Media in the Non-Muslim Perception of Islam and the Circular Interaction between Islamophobia and Conversion to Islam

Öz

Individuals and societies tend to label those who does not belong to their groups as "the other," and develop different perceptions and attitudes towards them. For non-Muslims, Islam and Muslims constitute the "other." Throughout history, the perceptions and attitudes of non-Muslims towards Islam and Muslims have varied due to various social, cultural, political, and economic reasons. In this process, negative attitudes manifest as Islamophobia and anti-Muslim sentiment, while positive attitudes manifest as respect for Islam and Muslims, and ultimately, conversion to Islam (ihtida) in some cases. Although Islamophobia and conversion to Islam seem like two opposing poles, it is a sociological reality that these two often coexist and are directly proportional to each other. This article examines the perceptions and attitudes of non-Muslims towards Islam within a historical context, explores the intersections of Islamophobia and conversion, and focuses on the role of the media in these intersections. Adopting an interpretive approach, the article includes a literature review for the historical background of perceptions and attitudes towards Islam, and a systematic literature search depending on data-based research for recent studies on Islamophobia and conversion. The article identifies in which layers of society and under what conditions positive and negative attitudes towards Islam and Muslims emerge. Then, it presents data on the increase in both Islamophobia and conversion to Islam rates in recent years and discusses about the background of these two phenomena. Ultimately, the article concludes that the rise of Islamophobia in social life and the media has brought Islam and Muslims to the forefront of public discourse, leading some to research Islam, some to convert to Islam, and Muslim converts subsequently face with Islamophobia. The article highlights the significant role of the media in the coexistence of these two opposing attitudes towards Islam.

Anahtar Kelimeler

• Perception of Islam
• Islamophobia
• Conversion to Islam
• Religious Switching
• Attitudes towards Muslims

Kaynakça

1. Adubato, S. G. (2026). What the left & right don’t get about Islam. Cracks in Postmodernity. https://cracksinpomo.substack.com/p/what-the-left-and-right-dont-get
2. Allen, C. (2026). Everyday experiences of Islamophobia in university spaces: A qualitative study in the United Kingdom. Education, Citizenship and Social Justice, 20(1), 168–180.
3. Aydın, F. (2011). Batı İslam algısının arkeolojisi. Eski Yeni Yayınları.
4. Bayraklı, E., & Farid, H. (2025). European Islamophobia report 2024. Leopold Weiss Institute. https://islamophobiareport.com/islamophobiareport-2024.pdf
5. Bayraklı, E., & Güngörmez, O. (2022). Giriş: Türkiye’de İslamofobi. İçinde E. Bayraklı & O. Güngörmez (Ed.), Türkiye’de İslamofobi (ss. 15–38). Vadi Yayınları.
6. CAIR [Council on American-Islamic Relations]. (2025). Fatal: The resurgence of anti-Muslim hate: 2024 civil rights report. CAIR California. https://ca.cair.com/publications/2024-civil-rights-report/
7. Cakirtekin, I. (2026). Nearly half of UK news articles about Muslims contain bias: Report. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/en/europe/nearly-half-of-uk-news-articles-about-muslims-contain-bias-report/3856077
8. Carr, J., & Khandoker, N. (2026). ‘Their mind is made up to attack you’: Anti-Muslim racism and the systemic function of microaggressions. Journal of Ethnic and Migration Studies, 52(3), 592–611.

9. Demirci, Z. (2024). İngiltere’de 7 Ekim’den sonra Müslüman karşıtı nefret vakaları 3 kattan fazla arttı. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ingilterede-7-ekimden-sonra-musluman-karsiti-nefret-vakalari-3-kattan-fazla-artti/3145440
10. Demopoulos, A. (2026). Young Americans are picking up the Qur’an ‘to understand the resilience of Muslim Palestinians’. The Guardian. https://www.theguardian.com/books/2023/nov/20/palestine-quran-islam-americans-tiktok
11. Gökçe, O., & Brüsemeister, T. (2025). The image of Islam in German media. SDE Akademi Dergisi, 5(3), 335–371.
12. Gökçe, O., & Gökçe, G. (2024). Batı dünyasının İslam ve Müslüman algısı. Çizgi Kitabevi.
13. Hıdır, Ö. (2022). İslamofobi 2.0: Yeni nesil İslamofobi ile yeni nesil mücadele. İnsan Yayınları.
14. Huxtable Mohr, S. (2024). Islamophobia and conversion: The role anti-racism plays in White converts’ experience of Islam post-9/11. Islamophobia Studies Journal, 8(2), 217–234.
15. ISPU [Institute for Social Policy and Understanding]. (2022). 10 areas of need in American Muslim communities, identified through existing ISPU research. Institute for Social Policy & Understanding. https://ispu.org/reports-and-analysis/10-needs/
16. Kalın, İ. (2003). Batı’daki İslam algısının tarihine giriş. Divan İlmi Araştırmalar, 15(2), 1–51.
17. Knott, K. (2017). Islam: Conversion. Centre for Research and Evidence on Security Threats. https://crestresearch.ac.uk/resources/islam-conversion/
18. Köse, A. (2000). İhtida. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 21, ss. 554–558).
19. Kumar, D. (2016). İslamofobi: İmparatorluğun siyaseti (I. Alatlı, Çev.). Pınar Yayınları.
20. Kutlutürk, C. (2019). Hint düşüncesinde İslam algısı. Dergâh Yayınları.
21. Lahmar, F. (2018). Muslim converts: A lens to focus on integration complexities. Bridge Institute. https://elmi.hbku.edu.qa/en/publications/muslim-converts-a-lens-to-focus-on-integration-complexities/
22. Littlewood, C., & Mohiuddin-Agir, R. (2025). The changing landscape of faith in Britain: Rebirth, renewal and reimagining. The Institute for the Impact of Faith in Life. https://iifl.org.uk/wp-content/uploads/2025/12/Report-The-Changing-Landscape-of-Faith-in-Britain.pdf
23. López, F. B. (2011). Towards a definition of Islamophobia: Approximations of the early twentieth century. Ethnic and Racial Studies, 34(4), 556–573.
24. Mabvurira, M. V., & Adam, Y. (2023). Islamophobia and the challenge of being Muslim in institutions of higher learning in Zimbabwe. e-Bangi: Journal of Social Sciences & Humanities, 20(2), 1–8.
25. Matsumoto, T. (2006). Images of Islam among high school students in Japan and proposals for correction of student misperceptions: From a questionnaire survey in Tokyo and Kanagawa Prefectures. Annals of Japan Association for Middle East Studies, 22(1), 193–214.
26. MCB [Muslim Council of Britain]. (2025). British Muslims in numbers: Census report summary 2025. Muslim Council of Britain. https://mcb.org.uk/wp-content/uploads/2025/03/Census-Report-Summary-2025-.pdf
27. Okai, H. (2020). Analysis on non-Muslim residents’ perceptions of Islam and Muslims in one local Japanese community. Kyoai Gakuen University Journal, (20), 99–119.
28. Pew Research Center. (2011). The future of the global Muslim population: Projections for 2010–2030. Pew Research Center. https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/
29. Pew Research Center. (2015). The future of world religions: Population growth projections, 2010–2050. Pew Research Center. https://www.pewresearch.org/religion/2015/04/02/religious-projections-2010-2050/
30. Pew Research Center. (2017). The changing global religious landscape. Pew Research Center. https://www.pewresearch.org/religion/2017/04/05/the-changing-global-religious-landscape/
31. Pew Research Center. (2025, 26 Mart). Religious switching in 36 countries: Many leave their childhood religions. Pew Research Center. https://www.pewresearch.org/religion/2025/03/26/around-the-world-many-people-are-leaving-their-childhood-religions/
32. Pouraskari, N., Dika, S., & Frankovich, J. (2023). Experiences of belonging and Islamophobia among hijabi Muslim college students in the United States. College Student Affairs Journal, 41(2), 1–15.
33. Richter, C., & Paasch-Colberg, S. (2023). Media representations of Islam in Germany: A comparative content analysis of German newspapers over time. Social Sciences & Humanities Open, (8), 1–10.
34. Roy, J. (2023). On TikTok, an unlikely call to Islam emerges. New Lines Magazine. https://newlinesmag.com/reportage/on-tiktok-an-unlikely-call-to-islam-emerges/
35. Saeed, A. (2007). Media, racism and Islamophobia: The representation of Islam and Muslims in the media. Sociology Compass, 1(2), 443–462.
36. SESRIC [Statistical, Economic and Social Research and Training Centre for Islamic Countries]. (2019). Global Muslim diaspora: Final report. OIC–Organization of Islamic Cooperation SESRIC. https://www.sesric.org/publications-detail.php?id=477
37. Sevinç, K. (2019). Batı’da İslamofobi ve psikolojik temelleri. Emin Yayınları.
38. Somuncu, B. (2024). Legitimizing mediated Islamophobic actions: Example “X”. Medya ve Din Araştırmaları Dergisi, 7(1), 29–46.
39. World Religion Database. (2026). The World Religion Database. Institute on Culture, Religion, and World Affairs, Boston University. https://www.worldreligiondatabase.org/
40. Yaqeen Institute for Islamic Research. (2022). Becoming Muslim: The lives of American converts to Islam. Yaqeen Institute for Islamic Research. https://yaqeeninstitute.org/read/data/reports/becoming-muslim-lives-of-american-converts-to-islam
41. Yıldız, A. (2022). Bir araştırma metodolojisi olarak sistematik literatür taramasına genel bakış. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 367–386.
42. YTB [Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı]. (2024). Yurt dışındaki Türk varlığını hedef alan saldırılar 2023. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. https://nesam.blob.core.windows.net/nefretsuclari/PageModule/dc051cf5-bbbc-4a1f-b3a7-fc2dabd35a76.pdf
43. Yücel, B. (2004). Oryantalizmin kısa tarihi. Küre Yayınları.
44. ZARA [Civil Courage & Anti-Racism-Work]. (2024). Racism report 2023: Analysis of racist attacks and structures in Austria. ZARA Civil Courage & Anti-Racism-Work. https://assets.zara.or.at/media/rassismusreport/ZARA_RacismReport_2023_EN_compressed.pdf
45. Zebiri, K. (2011). Orientalist themes in contemporary British Islamophobia. İçinde J. L. Esposito & İ. Kalın (Ed.), Islamophobia: The Challenge of Pluralism in the 21st Century (ss. 173–190). Oxford University Press.
46. Zeyrek, M. (2023). Almanya’da 7 Ekim’den bu yana yaklaşık 40 camiye saldırı yapıldı. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/almanyada-7-ekimden-bu-yana-yaklasik-40-camiye-saldiri-yapildi/3046096