Infinite Dissatisfaction: A Lacanian Perspective on the Film L’Eclisse

Öz

This study examines Michelangelo Antonioni’s L’Eclisse (1962) within the framework of Jacques Lacan’s psychoanalytic theory. The film’s depiction of the modern individual’s crisis of subjectivity is analyzed through the main character, Vittoria. Lacan’s Real, Imaginary, and Symbolic orders, along with the Mirror Stage, the Name-of-the-Father, and the object petit a, serve as the theoretical foundation. Methodologically, a qualitative film analysis was applied, and following Seymour Chatman’s narrative model based on the distinction between story and discourse, the film was examined at both the content level (characters, plot, setting) and the discourse level (camera work, framing, spatial composition, silence). The analysis demonstrates that Antonioni’s narrative strategies of absence highlight the characters’ attempts to conform to the symbolic order and the structural lack they experience. The study aims to provide a theoretical contribution to the relationship between cinematic narrative and unconscious processes by integrating Lacanian psychoanalysis with narrative theory. Keywords: Lacan, Cinema and Psychoanalysis, Narrative Analysis, Lack, L’Eclisse.

Anahtar Kelimeler

• Lacan
• Cinema and Psychoanalysis
• Narrative Analysis
• Lack
• L’Eclisse

Sonsuz Tatminsizlik: L’Eclisse Filmine Lacanyen Bir Bakış

Öz

Bu çalışma, Michelangelo Antonioni’nin L’Eclisse (1962) filmini Jacques Lacan’ın psikanalitik kuramı çerçevesinde incelemektedir. Filmde modern bireyin özneleşme krizi, ana karakter Vittoria üzerinden analiz edilmiştir. Lacan’ın Gerçek, İmgesel ve Simgesel düzenleri ile Ayna Evresi, Babanın Adı ve arzu nesnesi (objet petit a) kavramları kuramsal temel olarak kullanılmıştır. Metodolojik olarak niteliksel film çözümlemesi uygulanmış ve Seymour Chatman’ın öykü ve söylem ayrımına dayanan anlatı modeli doğrultusunda film hem içerik (karakterler, olay örgüsü, mekân) hem de söylem (kamera, kadraj, mekânsal kompozisyon, sessizlik) düzeyinde incelenmiştir. Analiz, Antonioni’nin anlatısal boşluk stratejilerinin, karakterlerin simgesel düzene uyum çabası ve deneyimledikleri yapısal eksikliği görünür kıldığını göstermektedir. Çalışma, Lacanyen psikanaliz ile anlatı kuramını birleştirerek sinematik anlatı ile bilinçdışı süreçler arasındaki ilişkiye kuramsal katkı sunmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Lacan, Sinema ve Psikanaliz, Anlatı Analizi, Eksiklik, L’Eclisse.

Anahtar Kelimeler

• Lacan
• Sinema ve Psikanaliz
• Anlatı Analizi
• Eksiklik
• L’Eclisse

Kaynakça

1. Antonioni, M. (Yönetmen). (1962). L'Eclisse [Film]. Interopa Film; Cineriz; Paris Film.
2. Aydoğ, S. (2020). Lacanyen yaklaşımda cinsiyetlenme ve histeri nevrozu. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 7(1), 20-40. https://doi.org/10.31682/ayna.659658
3. Beyazperde. (t.y.). Batan Güneş (L'Eclisse). https://www.beyazperde.com/filmler/film-33488/ adresinden 25 Şubat 2025 tarihinde erişildi.
4. Bowie, M. (2007). Lacan (V. Pekel Şener, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
5. Buchanan, I. (2010). A dictionary of critical theory. Oxford University Press.
6. Chatman, S. (1978). Story and discourse: Narrative structure in fiction and film. Cornell University Press.
7. Colman, F. (Ed.). (2009). Film, theory and philosophy: The key thinkers. McGill-Queen's University Press.
8. Ergül, H. (2002). Ötekinin söylemi ya da öznenin Lacancı algılanışında dil. Kültür ve İletişim, 5(1), 37-54. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kulturveiletisim/article/1144705

9. Ertan, E. L. (2023). Blow-Up: Modern sinema estetiğinde gerçeklik idesi. SineFilozofi Dergisi, 8(17), 30-52. https://doi.org/10.31122/sinefilozofi.1280275
10. Gabbard, G. O. ve Gabbard, K. (2014). Psikiyatri ve sinema (Y. Eradam ve H. Satılmışoğlu, Çev.). Okuyanus Yayınları.
11. Kült Filmler. (t.y.). L’Eclisse – Batan Güneş. https://kultfilmler.net/leclisse-batan-gunes-izle/ adresinden 11 Kasım 2025 tarihinde erişildi.
12. Lacan, J. (1998). The seminar of Jacques Lacan, Book XX: On feminine sexuality, the limits of love and knowledge (Encore, 1972–1973) (B. Fink, Çev.). W. W. Norton.
13. Lacan, J. (2013). Psikanalizin dört temel kavramı: Seminer 11. kitap (N. Erdem, Çev.). Metis Yayınları.
14. McGowan, T. (2007). The real gaze: Film theory after Lacan. State University of New York Press.
15. McGowan, T. ve Kunkle, S. (2014). Lacan ve çağdaş sinema (Y. Ertuğrul, Çev.). Say Yayınları.
16. Mencütekin, M. (2014). Lacan ve sinema sanatı. Arı Sanat Yayınları.
17. Metz, C. (1981). The imaginary signifier: Psychoanalysis and cinema. Macmillan.
18. Nacar, E. (2016). Bir deliliğe sığınma hikâyesi: Kızıl çöl. Sinecine: Sinema Araştırmaları Dergisi, 7(1), 83-101. https://doi.org/10.32001/sinecine.537120
19. Nasio, J.-D. (2007). Jacques Lacan’ın kuramı üzerine beş ders (M. Erşen ve Ö. Erşen, Çev.). İmge Kitabevi. Özçınar Eşli, M. ve Önal, H. (2011). İmgenin şairi. Mungam.
20. Özden, Z. (2014). Film eleştirisi: Film eleştirisinde temel yaklaşımlar ve tür filmi eleştirisi. İmge Kitabevi.
21. Pope, R. (2010). Affects of the gaze: Post-oedipal desire and the traversal of fantasy in Blade Runner. Camera Obscura, 25(1), 68-95. https://doi.org/10.1215/02705346-2009-015
22. Rigel, N., Batuş, G., Yücedoğan, G. ve Çoban, B. (Ed.). (2005). Kadife karanlık: 21. yüzyıl iletişim çağını aydınlatan kuramcılar (2. baskı). Su Yayınevi.
23. Sekmen, M. (2022). Babanın adını reddetme temelinde The Piano filmine Lacancı bakış. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (26), 551-563. https://doi.org/10.29000/rumelide.1076378
24. Tura, S. M. (2010). Freud'dan Lacan'a psikanaliz (4. baskı). Kanat Kitap.
25. Tuzgöl, K. (2018). Lacanyen psikanalitik kuram ve öznenin konumu. Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi, 1(1), 41-53. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bpd/article/372896
26. Vighi, F. (2009). Sexual difference in European cinema. Palgrave Macmillan.
27. Wright, E. (1999). Speaking desires can be dangerous. Polity Press.
28. Yaka, A. İ. (2021). Obsesyonel yapıda baba işlevinin Lacanyen açıdan incelenmesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 8(2), 199-220. https://doi.org/10.31682/ayna.815903