İletişim Bilimleri Alanında Medya Okuryazarlığı Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi

The aim of this study is to make a meta-synthesis the postgraduate theses on media literacy in the field of communication sciences in YÖK Thesis Center. Theses published between 2008 and 2023 were analyzed in terms of their metadata (year, department, abstract texts, etc.) and original full texts (methodology, underlying theory, scale used). The metadata of 53 graduate theses were coded and the data obtained were subjected to content analysis, and percentage and frequency calculations were made. According to the results of the research, it was found that a total of 26 different universities contributed to the studies on media literacy and the most thesis studies were published in 2019. When the number of theses is ranked by department, it is seen that the highest number of theses are in the departments of radio, television and cinema, journalism and communication sciences. Qualitative method was mostly used in theses. Among the studies using ready-made scales, the most frequently used scale was the Media Literacy Level Determination Scale, while the most frequently used scale in doctoral dissertations was the New Media Literacy Scale. In addition, it was found that the most repeated words in all theses that were subjected to content analysis were news, media, children, traditional and cultural. It is aimed that the research will give an idea about the new studies to be conducted in the field of communication sciences on media literacy, which is becoming increasingly important.

Bu araştırmada, iletişim bilimleri alanında YÖK Tez Merkezi’nde yer alan medya okuryazarlığı üzerine yapılmış lisansüstü tezlerin meta-sentezlenmesinin yapılması amaçlanmıştır. 2008-2023 yılları arasında yayınlanmış olan tezlerin meta verileri (yıl, anabilim dalı, özet metinleri vd.) ve orijinal tam metinleri (çalışılan yöntem, dayandırılan kuram, kullanılan ölçek) noktasında incelenmiştir. 53 lisansüstü tezin meta verileri kodlanmış ve elde edilen veriler içerik analizi kullanılarak yüzde ve frekans hesaplamaları yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre medya okuryazarlığı üzerine toplam 26 farklı üniversitenin tezleriyle katkı sunduğu ve en çok tez çalışmasının 2019 yılında yayınlandığı belirlenmiştir. Anabilim dalına göre yapılan tez sayısı sıralandığında en çok tez çalışmasının radyo televizyon ve sinema, gazetecilik ve iletişim bilimleri anabilim dallarında olduğu görülmüştür. Tezlerde en sık nitel yöntem kullanılmıştır. Çalışmalarda en sık Medya Okuryazarlığı Düzey Belirleme Ölçeği kullanılmıştır, doktora tezlerinde ise en çok Yeni Medya Okuryazarlığı Ölçeği’nden faydalanılmıştır. Ayrıca içerik analizi uygulanan tüm tezlerde en çok haber, medya, çocuk, geleneksel ve kültürel kelimelerinin tekrar ettiği tespit edilmiştir. Araştırmanın medya okuryazarlığı üzerine iletişim bilimleri alanında yapılacak yeni çalışmalarda fikir vermesi hedeflenmiştir.