Cumhuriyet’in Politik-Teolojisi: Türkiye’de Kurucu İdeolojinin Sivil Din İhdası Kitabı Üzerine Bir İnceleme

Bu inceleme, Gülbeyaz Karakuş’un akademik disiplinler arası bir bakış açısıyla kaleme aldığı, doktora tezinden kitaplaştırılan "Cumhuriyet’in Politik-Teolojisi: Türkiye’de Kurucu İdeolojinin Sivil Din İhdası" adlı eserini ele almaktadır. Kitap, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu ideolojisi olan Kemalizm'i, Carl Schmitt ve Rousseau gibi düşünürlerin kavramları ışığında politik-teolojik bir okumaya tabi tutar. Karakuş’un temel tezi, modernleşme sürecinde seküleşmenin siyaseti dinden tamamen arındırmadığı; aksine, 1924 sonrası süreçte kamusal alandan tasfiye edilen İslam'ın yerine Türklüğü kutsallaştıran, lider kültünü ve ritüelleri merkeze alan bir 'Sivil Din' inşa edildiğidir. Üç ana bölümden oluşan eserin içeriğini (Politik-Teolojik Yaklaşımlar, Modern Ulus İnşası ve Sivil Din) detaylıca özetleyen bu değerlendirme, aynı zamanda kitabın temel teorik kavramlaştırmasını sorgulayan özgün bir çalışmadır. İnceleme, Karakuş'un "politik teoloji" kavramına çizdiği çerçeveyi ele alarak, "dinin siyasallaşması" ile "siyasetin dinileşmesi" boyutlarını tek bir tanım altında toplamasının Carl Schmitt'in orijinal teorisinden ayrıldığı ve anlam karışıklığına yol açabileceği noktaları tartışmaktadır. Bu yönüyle inceleme, Karakuş’un modernleşme mücadelesi veren bir devletin İslamiyet’ten sivil dine geçiş tecrübesini okuma biçimi olarak sunduğu esere eleştirel bir katkı sağlamaktadır.

This review examines Gülbeyaz Karakuş’s work, "The Political-Theology of the Republic: The Founding Ideology's Creation of Civil Religion in Turkey", which was adapted from her doctoral thesis and written from an interdisciplinary academic perspective. The book subjects Kemalism, the founding ideology of the Republic of Turkey, to a political-theological reading through the lens of thinkers such as Carl Schmitt and Rousseau. Karakuş's core thesis is that secularization during the modernization process did not entirely purge politics of religion; instead, it led to the construction of a 'Civil Religion' centered on the sanctification of 'Turkishness,' the cult of the leader, and rituals, replacing Islam gradually eliminated from the public sphere after 1924. This review, which thoroughly summarizes the content of the work's three main sections (Political-Theological Approaches, Modern Nation-Building, and Civil Religion), is also an original study that questions the book's fundamental theoretical conceptualization. The review critically analyzes Karakuş's definition of "political theology," discussing points where her unification of the "politicization of religion" and the "sacralization of politics" under a single definition deviates from Carl Schmitt's original theory and could potentially cause conceptual ambiguity. In this respect, the review provides a critical contribution to the work, which Karakuş presents as a reading of a modernizing state's transition experience from Islam to civil religion.