İlkokul Öğrencilerinin İmgeleminde Göç ve Göçmen Çocuklar

Öz

Bu araştırma, göç olgusunun ilkokul öğrencilerinin zihinlerinde nasıl şekillendiğini ve göçmen çocuk kavramının resimler aracılığıyla nasıl dışa vurulduğunu incelemektedir. Araştırmada nitel metodoloji içinde yer alan olgu bilim deseni kullanılmıştır. Araştırma kapsamında, Düzce merkezde en çok göçmen öğrenci bulunduran bir ilkokul seçilmiştir. Araştırmanın verileri, 4. sınıf öğrencilerinin göç ve göçmen çocuk kavramları ile ilgili çizdikleri resimlerden elde edilmiştir. Toplanan veriler, içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çizilen resimler belirli temalara ve kategorilere göre sınıflandırılmış, öne çıkan imgeler kodlanmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, göçün nedenleri teması altında savaş ve şiddet, doğal afetler ve ekonomik nedenler olmak üzere üç ana kategori belirlenmiştir. Savaş ve şiddet kategorisinde tanklar, silahlar, bombalar, savaşan askerler, yıkılan şehirler ve hayatını kaybetmiş insanlar gibi kodlar öne çıkmaktadır. Doğal afetler kategorisinde sel, deprem, kuraklık ve yangın gibi kodlar yer almaktadır. Ekonomik nedenler kategorisinde ise yoksulluk kodu belirleyici olmuştur. Göçmen yetişkinlerin ve çocukların tasviri teması altında iki ana kategori oluşturulmuştur: olumsuz duygusal ve psikolojik etkiler ile olumlu duygusal ve psikolojik etkiler. Olumsuz duygusal ve psikolojik etkiler kategorisinde üzüntü ve mutsuzluk, kaygı ve çaresizlik kodları öne çıkmaktadır. Olumlu duygusal ve psikolojik etkiler kategorisinde ise umut ve mutluluk kodları yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Göç
• Göçmen
• Çocuk Resimleri

Migration and Migrant Children in the Imagination of Primary School Students

Öz

This research examines how the phenomenon of migration is shaped in the minds of primary school students and how the concept of migrant children is expressed through pictures. In the research, the phenomenology design within the qualitative methodology was used. Within the scope of the research, a primary school with the highest number of immigrant students in the centre of Düzce was selected. The data of the study were obtained from the pictures drawn by 4th grade students about the concepts of migration and migrant children. The collected data were analysed by content analysis method. The drawings were classified according to certain themes and categories, and the prominent images were coded. According to the findings of the study, three main categories were identified under the theme of reasons for migration: war and violence, natural disaster and economic reasons. In the category of war and violence, codes such as tanks, guns, bombs, soldiers fighting, destroyed cities and people who lost their lives stand out. The category of natural disasters includes codes such as flood, earthquake, drought, and fire. In the category of economic reasons, the code of poverty was determinant. Under the theme of depiction of migrant adults and children, two main categories were formed: negative emotional and psychological effects and positive emotional and psychological effects. In the category of negative emotional and psychological effects, the codes of sadness and unhappiness, anxiety and helplessness stand out. In the category of positive emotional and psychological effects, the codes of hope and happiness were found.

Anahtar Kelimeler

• Migration
• Migrants
• Children's Pictures

Kaynakça

1. Ada, Ş. & Akan, D. (2007). Değişim sürecinde etkili okullar. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16, 343-373.
2. Akpınar, A. (2017). İç göç ve aile bağlamında kadınların iyi oluş ve dayanıklılığı (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Uludağ Üniversitesi, Bursa.
3. Avcı, A. (2020). 9-14 yaş çocukların resimsel anlatımlarında göç ve göçmenlik algısı (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Denizli. Ayaydın, A. (2017). Çocuğun kendini resimle ifade etme ihtiyacı. Akademik Bakış, 64, 169-177.
4. Aykut N. & Kahraman Güloğlu F. (2023). Göçmenlerin sosyal uyumlarının ayrımcılığa dönüşmesine karşı çokkültürcü sosyal hizmet. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 397-412.
5. Balta, E., Elçi, E. & Sert, D. (2022). Göçmen karşıtı tutumların siyasi parti temsili: Türkiye örneği. Heinrich Böll Vakfı ve Özyeğin Üniversitesi.
6. Bergut, M. & Atmaca, T. (2024). Göçmen öğrencilerin yoğun olduğu okullarda okul ve sınıf yönetiminde karşılaşılan durumlar. Trakya Eğitim Dergisi, 14(1), 121-147.
7. Boyden, J. (2009). What place the politics of compassion in education surrounding non‐citizen children? Educational Review, 61(3), 265-276.
8. Büyükkarabacak, O. (2008). Çocuk resimlerinde imgelerin yeri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.

9. Çalıkuşu-İncekar M. & Yıldız S. (2022). Savaştan etkilenen çocukların sağlık sorunları: sistematik derleme. Yüksek İhtisas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3, 62−68.
10. Çankaya, Z. C. & Canbulat, N. (2017). Orta çocukluk döneminde umut ve ebeveynlere güvenli bağlanma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44, 1-20.
11. Çetiner, S. (2021). Uluslararası göçün sosyo-kültürel etkilerinin değerlendirilmesi: Türkiye örneği. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(47), 1-21.
12. Çınar, D. (2022). Göç ve güvenlik; medyanın algı yönetimi. Genç Mütefekkirler Dergisi, 3(2), 303-337.
13. Çiçekçi, B. (2009). Göç terimleri sözlüğü. Cenevre: Uluslararası Göç Örgütü.
14. Çil, E. (2019). Soğuk savaş sonrası dönemde uluslararası göç olgusu ve toplumsal güvenliğe etkileri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
15. Ekinci, N. & Yılmaz, R. (2022). Ortaokul öğrencilerinin umut düzeylerini arttırmaya yönelik bir psikoeğitim programının etkililiğinin incelenmesi. Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 135-145.
16. Ergün, N. (2022). Göçmen öğrencilerin uyumlarında temasın rolü. ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(2), 1477-1508.
17. Erden, G. & Gürdil, G. (2009). Savaş yaşantılarının ardından çocuk ve ergenlerde gözlenen travma tepkileri ve psiko-sosyal yardım önerileri. Türk Psikoloji Yazıları, 12(24), 1-13.
18. Erkan, S. (2010). Deprem yaşayan ve yaşamayan okul öncesi çocukların davranışsal/duygusal sorunlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28, 55-66.
19. Ersoy, A. F. & Gülbüz, M. E. (2021). Mülteci çocukların okul algısının resim aracılığıyla analizi. ATLAS Journal: International Refereed Journal On Social Sciences, 7(39), 1508-1514.
20. Ertürk, H. & Günindi, Y. (2022). Türkiye’de okul öncesi dönem çocuklarının resim çizimleriyle ilgili yapılan çalışmaların incelenmesi (2016-2020). Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7(2), 66-79.
21. Gökgöz, G. (2023). Göç ve medya: Gaziantep’teki Suriyeli göçmen üniversite öğrencilerinin Suriye medyasına ilişkin eğilimleri. İlef Dergisi, 10(1), 69-98.
22. Görkem, D. (2020). Travma ve göç: bir gözden geçirme. Artuklu İnsan ve Toplum Bilim Dergisi, 5(2), 46-55.
23. Güllüpınar, F. (2012). Göç olgusunun ekonomi-politiği ve uluslararası göç kuramları üzerine bir değerlendirme. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 4, 53-85.
24. Halmatov, S. (2018). Çocuk resimleri analizi ve psikolojik resim testleri. Ankara: Pegem Akademi.
25. Karabulut, D. & Bekler, T. (2091). Doğal afetlerin çocuklar ve ergenler üzerindeki etkileri. Artvin Çoruh Üniversitesi Doğal Afetler Uygulama ve Araştırma Merkezi Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 5(2), 368-376.
26. Karaman, H. B. & Bulut, S. (2018). Göçmen çocuk ve ergenlerin eğitim engelleri, psikolojik sorunları ve çözüm önerileri üzerine bir araştırma. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 18(40), 393-412.
27. Karaoğlan, B. (2022). Göçmenlerin entegrasyonunda yerel yönetimlerin rolü. Journal of Politics, Economy and Management, 5(1), 17-33.
28. Kaya, Ö. S. (2021). Değerler eğitimi yoluyla Suriyeli sığınmacıların sosyal uyumu: Bir müdahale programının etkililiği. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 21(51), 476-500.
29. Kioutsouk, C. (2013). Türkiye ve Yunanistan’da uygulanan göç politikaları (1990 sonrası) (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
30. Koca, M. (2021). Uluslararası göç ve sonrası: teoriden pratiğe çokkültürlülük. Kent Akademisi, 14(3), 867-878.
31. Köseoğlu, S. A. (2023). Bir iletişim aracı olarak çocuk resmi ve özellikleri. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(1), 137-145.
32. Malchiodi, C. A. (2012). Understanding children’s drawings. The Guilford press: New York.
33. Miles, G.M. (2000). Drawing together hope: “listening” to militarised children. Journal of Child Health Care, 4(4), 137-142.
34. Örmeci-Güney, G. & Cengiz, S. (2023). Göç, göçmen politikaları ve Türkiye’de işgücü piyasalarında prekaryalaşma. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 8(20), 236-249.
35. Özcan, Z. (2019). Göçün travmatik etkilerini azaltmada sosyal desteğin rolü üzerine deneysel bir araştırma. Bilimname, XXXVII(1), 1001-1028.
36. Özdemir, A. & Budak, F. (2017). Göçün çocuk ruh sağlığı üzerine etkileri. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 3(2), 212-223.
37. Özkan, R. (2019). Göç olgusu ve toplumsal yapıya etkisi. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, XLVII(2), 127-145.
38. Pekşen-Akça, R., & Aydoğdu, F. (2021). Mülteci çocukların resimlerinde oyun algısı. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(1), 58-69.
39. Sakız, H. (2016). Göçmen çocuklar ve okul kültürleri: Bir bütünleştirme çalışması. Göç Dergisi, 3(1), 65-81.
40. Sapsağlam, Ö. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarında doğal afet farkındalığı. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 38(1), 283-295.
41. Saygın, S. & Hasta, D. (2018). Göç, kültürleşme ve uyum. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 10(3), 312-333.
42. Solak, M. Y. F. & Anlı, G. (2023). İyimserlik, stres içeren durumlar ve başa çıkma: Bir derleme çalışması. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(4), 2077-2089.
43. Söner, O. & Gültekin, F. (2021). COVID-19 Salgınında ergenlerin umut, psikolojik sağlamlık ve kişilik özellikleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 329-349.
44. Süverdem, F. B. & Ertek, B. (2020). İki dillilik ve iki kültürlülük: göç, kimlik ve aidiyet. The Journal of International Lingual Social and Educational Sciences, 6(2), 183-207.
45. Şen, E. (2016). Çocuk yazınında “umut” ve “mutlu son” ilişkisi üzerine bir inceleme. Çocuk ve Medeniyet, 1, 137-150.
46. Temur, M. & Ertem, İ. S. (2019). Çocuk edebiyatında göç ve göçmenlik. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 9(2), 451-466.
47. Uslu, E., & Kargın, İ. A. (2022). Türk medyasında yer alan göçmenler ve suç temalı haberlere ilişkin bir inceleme. Göç Dergisi, 9(3), 403-422.
48. Uysal, V., Göktepe, A. K., Karagöz, S. & İlerisoy, M. (2017). Dinî başa çıkma ile umut, hayat memnuniyeti ve psikolojik sağlamlık arasındaki etkileşim üzerine bir araştırma. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 52, 139-60.
49. Ünlü, S., Kızılhan, T. & Elciyar, K. (2018). Göçmenlerin uyum sağlama sürecinde yaşadıkları çatışmalar ve sayısal topluluklar. Selçuk İletişim, 11(1), 5-18.
50. Yavuzer, H. (1995). Resimleriyle çocuk. Resimleriyle çocuğu tanıma. İstanbul: Remzi Kitabevi.
51. Yayak, A. (2017). Göçmenlerin ayrımcılık algıları ile özdeşleşme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 21(3), 557-576.
52. Yıldırım-Başoğlu, M. (2023). Medya ve toplumda göçmen algısı. Muhakeme Dergisi, 6(2), 58-67.
53. Yıldırım, K. & Aykaç, N. (2020). Resimli çocuk kitapları ve yaratıcı drama: göç ve kültürler arası duyarlılık. Ankara: Pegem Akademi.
54. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. İstanbul: Seçkin Yayınevi.
55. Yılmaz-Elmas, F. & Kaya, A. (2023). Kırsal bölgelerde göçmenlerin işgücü piyasasına katılımı ve yerel ekonomiye etkisi: Karacabey örneği. Çalışma ve Toplum, 2(77), 1123-1170.
56. Zians, A. W. (1997). A qualitative analysis of how experts use and interpret tee kinetic school drawing teceinique. Master Thesis, Toronto University, Canada.