18. Asırdan İki Farklı Babanın Ortak Seslenişi: Nâbî’nin Hayriyye’si Çerçevesinde Robinson Crusoe Romanına Bakmak

Aynı yüzyıla ait iki farklı eser olan Nâbî’nin Hayriyye’si ile Daniel Defoe’nun Robinson Crusoe’su, “orta hâlli” insan olmaya dair nasihatleri ile dikkat çekerler. Hayriyye’de, nasihati eden doğrudan şairin kendisi iken Robinson Crusoe romanında öğüt veren kişi, Robinson’un babasıdır. Ayrı kültür, millet ve dinden gelmelerine rağmen bu babalar, ortak bir noktada buluşmuşlardır. Her iki babanın dilinden orta hâlli / mutavassıt insanın özellikleri dökülür. Bu yazının amacı, “orta hâllilik” ekseninde babaların bakış açısını değerlendirmek, aralarındaki benzer yönlerin yanı sıra, farklı tarafları da ortaya koymaktır. Yazıda, Nâbî’nin eseri hakkında bilgi verilmiş, Hayriyye’nin Türk edebiyatındaki önemine değinilmiştir. Daniel Defoe’nun romanında Robinson’un babasının nasıl yer aldığı belirtildikten sonra, oğluna tavsiyelerinin neler olduğu hakkında bilgiler sunulmuştur. Orta hâlli insanın özellikleri, her iki eserden de örnekler vermek suretiyle değerlendirilmiştir. Eserler orta hâlli insan bakımından değerlendirilmeden önce, Türk okuyucusuna bir fikir verebilmesi adına Robinson Crusoe hakkında ayrı bir başlıkta bilgiler verilecektir. Hasılı bu yazıda Robinson Crusoe romanı, özellikle Nâbî'nin eseri çerçevesinde ele alınmaya çalışılmıştır.