Biyoklimatik Konfor Kriterilerinin Peyzaj Planlama Sürecindeki Etkinliği: Van İli

Öz

İnsanlar, çevresel koşullar belirli aralıklar içinde olduğunda kendilerini rahat hissederler. Bu aralık "konfor bölgesi" olarak tanımlanır. Sıcaklık, rüzgar hızı ve nem gibi iklimle ilgili parametrelerin insanlar için uygun aralıklar içinde olduğu durum "biyoklimatik konfor" veya kısaca "biyokonfor" olarak adlandırılır. İnsanlar yaşamları boyunca, giysi, ısıtma veya soğutma sistemleri gibi yardımcı unsurları kullanarak çevrelerindeki biyokonfor değerlerini ayarlamak için çaba gösterirler, böylece uygun aralıklar içinde kendilerini rahat hissederler. Bu nedenle, insanların yaşadığı bölgelerde iklim parametrelerinin konfor aralıkları içinde olması, insanların refahı, sağlığı, performansı, mutluluğu ve enerji kullanımı için çok önemlidir. Sonuç olarak, biyokonfor açısından uygun aralıkların bölgesel ve zamansal varyasyonu birçok açıdan önemli bir konudur. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin büyük şehirlerinden biri olan Van ilinde bazı meteorolojik parametrelerin mevsimsel varyasyonunu belirlemek ve bunlara dayanarak biyokonfor için uygun veya uygun olmayan alanları tanımlamaktır. 1939'dan 2018'e kadar Van'a ait meteorolojik verilerin uzun dönem ortalamaları incelenmiştir. Yıllık ortalama meteorolojik verileri kullanılarak oluşturulan biyokonfor haritasına göre, Van ilinin hiçbiri biyokonfor için uygun değildir. Mevsimsel değerlendirmeler, tüm ilin ilkbahar, sonbahar ve kış mevsimlerinde rahatsız edici olduğunu, yaz mevsiminde ise il topraklarının %99.18'inin biyokonfor için uygun, %0.82'sinin ise uygun olmadığını ortaya koymuştur. Ayrıca, yaz indeks değerlerine dayalı değerlendirmeler yapılmıştır. Yaz indeks değerlerine göre, en yüksek sıcaklıkların olduğu Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında bile Van ilindeki çoğu insanın konfor bölgesinde kaldığı, ancak bazı insanların serin hissettiği bulunmuştur. Bu durum, Van ilinin nispeten serin bir iklim bölgesinde yer aldığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Biyokonfor
• İklim
• Van

Research on the Effectiveness of Bioclimatic Comfort Criteria in the Landscape Planning Process: A Case Study of Van Province

Öz

People feel comfortable when environmental conditions fall within certain ranges. This range is defined as the comfort zone. The condition where the climate-related parameters such as temperature, wind speed, and humidity are within suitable ranges for humans is called “bioclimatic comfort” or simply “biocomfort.” Throughout their lives, people make efforts to adjust biocomfort values in their surroundings, using aids such as clothing, heating, or cooling systems, to feel comfortable within the appropriate ranges. Therefore, having the climate parameters in the regions where people live fall within comfort ranges is crucial for people's well-being, health, performance, happiness, and energy use. Consequently, the regional and temporal variation of suitable ranges in terms of biocomfort is of significant importance in many aspects. In this study, the aim was to determine the seasonal variation of some meteorological parameters and, based on these, to identify areas that are suitable or unsuitable for biocomfort in the province of Van, one of Turkey’s major cities. The long-term averages of meteorological data for Van from 1939 to 2018. According to the biocomfort map created using annual average meteorological data, it was determined that none of Van province is suitable for biocomfort. Seasonal assessments revealed that the entire province is uncomfortable in spring, autumn, and winter, while in summer, 99.18% of the province is suitable for biocomfort, and 0.82% is unsuitable. Additionally, evaluations were made based on summer index values. According to the summer index values, it was found that even in June, July, and August—when temperatures are highest—most people in Van province remain in a comfort zone, although some people feel cool. This indicates that Van province lies in a relatively cool climate zone.

Anahtar Kelimeler

• Biocomfort
• Climate
• Van

Kaynakça

1. Adiguzel, F., Cetin, M., Kaya, E., Simsek, M., Gungor, S., & Sert, E. B. (2019). Defining suitable areas for bioclimatic comfort for landscape planning and landscape management in Hatay, Turkey. Theoretical and Applied Climatology, 1-11.
2. Ahmadi, H., & Ahmadi, F. (2017). Mapping thermal comfort in Iran based on geostatistical methods and bioclimatic indices. Arabian Journal of Geosciences, 10(15), 342.
3. Alaud, F.M.M. (2019). The research of urban planning in bioclimatic comfort: A case study of Çankırı. Msc. Thesis, Kastamonu University Institute of Science,. Kastamonu.
4. Alpay, C. O., Kalaycı A., Birişçi, T., 2013, Ekolojik Tasarım Kriterlerine Göre Kent Parkı İyileştirme Modeli; İzmir Kültürpark Örneği, TMMOB 2. Kent Sempozyumu, İzmir.
5. Arif, M., Katafygiotou, M., Mazroei, A., Kaushik, A., & Elsarrag, E. (2016). Impact of indoor environmental quality on occupant well-being and comfort: A review of the literature. International Journal of Sustainable Built Environment, 5(1), 1-11.
6. Attorre F, Alfo M, De Sanctis M, Francesconi F, Brun F (2007) Comparison of interpolation methods for mapping climatic and bioclimatic variables at regional scale. Int J Climatol 27(13):1825–1843
7. Başer, B. B. (2015). Elektrikli Ev Aletlerinin Enerji Verimliliğinin Termodinamik Yaklaşımla Analizi. Doctoral dissertation, İstanbul Aydın Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
8. Boz, A. Ö. (2017). Tekirdağ Kent Merkezinin Biyoklimatik Konfor Değerleri Bakımından İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Tekirdağ.

9. Bulgan, E., & Yılmaz, S. (2017). Farklı Kent Dokularının Yaz Aylarında Biyoklimatik Konfora Etkisi: Erzurum Örneği. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(4), 235-242.
10. Bulut, Ö. Ü. R. (2018). Dünyada Enerji Kaynakları Ve Enerjide Söz Sahibi Ülkeler. Ayrıntı Dergisi, 6(67).
11. Cetin M. (2016) Determination of bioclimatic comfort areas in landscape planning: A case study of Cide Coastline, Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology 4 (9), 800-804
12. Cetin M., (2018). The Finding of Suitable Biocomfort Area Mapping For Karabük City Center, International Agricultural, Biological & Life Science Conference, 295- 299, Edirne, Turkey
13. Cetin M., Adiguzel F., Kaya O., & Sahap, A. (2018a) Mapping of bioclimatic comfort for potential planning using GIS in Aydin. Environment, Development and Sustainability, 20 (1): 361-375.
14. Cetin, M. (2015a). “Determining the bioclimatic comfort in Kastamonu city”, Environmental Monitoring & Assessment, 187(10), 640. doi:10.1007/s10661-015-4861-3.
15. Cetin, M. (2015b). Using GIS analysis to assess urban green space in terms of accessibility: case study in Kutahya. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 22(5), 420-424.
16. Cetin, M., & Zeren, I. (2016). Evaluation of the value of biocomfort for Kastamonu-Inebolu. In International conference GREDIT.
17. Cetin, M., Adiguzel, F., Gungor, S., Kaya, E., & Sancar, M. C. (2019). Evaluation of thermal climatic region areas in terms of building density in urban management and planning for Burdur, Turkey. Air Quality, Atmosphere & Health, 12(9), 1103-1112.
18. Cetin, M., Adiguzel, F., Kaya, O., & Sahap, A. (2018). Mapping of bioclimatic comfort for potential planning using GIS in Aydin. Environment, Development and Sustainability, 20(1), 361-375.
19. Cetin, M., Sevik, H., & Zeren, I. (2017). Coastal biocomfort mapping for Doganyurt planning: a case study of the Yesilyuva Nature Park. The effects of environmental policies on sustainability: theory and methods, 43.
20. Cetin, M., Topay M., Kaya L.G., & Yilmaz B. (2010). Efficiency of bioclimatic comfort in landscape planning process: the case of Kutahya, Suleyman Demirel University, Journal of Faculty of Forestry, A(1): 83–95
21. Cetin, M., Yildirim, E., Canturk, U. & Sevik, H. (2018b). Investigation of bioclimatic comfort area of Elazig city centre. In book title: Recent Researches in Science and Landscape Management (Edited by Recep Efe, Murat Zencirkiran and Isa Curebal), Cambridge Scholars Publishing. ISBN (10): 1-5275-1087-5, ISBN (13): 978-1-5275-1087-6, Lady Stephenson Library, Newcastle upon Tyne, NE6 2PA, UK. 324-333
22. Cole, R. J., Brown, Z., & McKay, S. (2010). Building human agency: a timely manifesto. Building Research & Information, 38(3), 339-350.
23. Cetin, M., Sevik, H., Koc, I., & Zeren Cetin, I. (2023a). The change in biocomfort zones in the area of Muğla province in near future due to the global climate change scenarios. Journal of thermal biology, 112, 103434.
24. Cetin, M., Adiguzel, F., & Zeren Cetin, I. (2023b). Determination of the effect of urban forests and other green areas on surface temperature in Antalya. In Concepts and applications of remote sensing in forestry (pp. 319-336). Singapore: Springer Nature Singapore.
25. Çalı, K. (2018). The research of urban planning in bioclimatic comfort: A case study of Manisa. Msc. Thesis. Kastamonu University Institute of Science, Kastamonu.
26. Çalışkan, O., & Türkoğlu, N. (2014). Ankara’da termal konfor koşulların eğilimi ve şehirleşmenin termal konfor koşulları üzerine etkisi (The Trends and Effects of Urbanization on Thermal Comfort Conditions in Ankara). Coğrafi Bilimler Dergisi/Turkish Journal of Geographical Sciences, 12(2), 119-132.
27. Çetin, M., Şevik, H., Arıcak, B., & Çelik, D. A.,(2018c). Kuşadası’nda Biyokonfor; Kentsel Peyzaj Plan Kararları İçin Bir Araştırma, Kuşadası Peyzaj Değerleri Kitabı, TMMOB Peyzaj Mimarları Odası,49-58. 978-605-01-1236-8
28. Çınar, İ. 2004. Biyoklimatik konfor ölçütlerinin peyzaj planlama sürecinde etkinliği üzerinde Muğla-Karabağlar yaylası örneğinde araştırmalar, Doktora Tezi, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, İzmir, 246 s.
29. Çimrin, K. M., & Boysan, S. (2006). Van yöresi tarım topraklarının besin elementi durumları ve bunların bazı toprak özellikleri ile ilişkileri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 16(2), 105-111.
30. Daemei, A. B., Eghbali, S. R., & Khotbehsara, E. M. (2019). Bioclimatic design strategies: A guideline to enhance human thermal comfort in Cfa climate zones. Journal of Building Engineering, 25, 100758.
31. Dağıdır, C., & Bolattürk, A. (2011). Sıcak iklim bölgelerindeki binalarda ısıtma ve soğutma yüküne göre tespit edilen optimum yalıtım kalınlıklarının karşılaştırılması. X. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi. 64-77
32. Daneshvar MRM, Bagherzadeh A, Tavousi T (2013) Assessment of bioclimatic comfort conditions based on physiologically equivalent temperature (PET) using the RayMan model in Iran. Cent Eur J Geosci 5(1):53-60.
33. Dönmez, Y., Özyavuz, M., Çabuk, S., & Çorbaci, Ö. L. (2018). Determination of Bioclimatic Comfort Zones by Geographic Information Systems: Karabük Province, Turkey. Journal of International Environmental Application and Science, 13(1), 41-49.
34. Elhadar, Y.O. (2020). Specific Climate Parameters and Seasonal Changes of Biocomfort Zones Gaziantep Province, Kastamonu University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Landscape Architecture. MsC Thesis. 60 p.
35. Emmanuel R (2005) Thermal comfort implications of urbanization in a warm-humid city: the Colombo Metropolitan Region (CMR), Sri Lanka. Build Environ 40(12):1591–1601
36. Güçlü, Y. (2010). Ege bölgesi kıyı kuşağında iklim konforu şartlarının kıyı turizmi yönünden incelenmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7(1), 794-823.
37. Güner, E. D., & Turan, E. S. (2017). Yenilenebilir enerji kaynaklarının küresel iklim değişikliği üzerine etkisi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 3(1), 48-55.
38. İlten, N., Selici, A. T., & Caner, İ. (2017). İç ortamlarda sıcaklık ve bağıl nem parametrelerinin sosyo-ekonomik yapı ile ilişkisi. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 19(2), 52-61.
39. Kaynaklı, Ö., & Yiğit, A. (2003). İnsan vücudu için ısı dengesi ve ısıl konfor şartları. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 5(2), 9-17.
40. Kestane, Ö., & Ülgen, K. (2013). İzmir ili için biyoklimatik konfor bölgelerinin belirlenmesi. SDU Teknik Bilimler Dergisi, 3(5), 18-25.
41. Kolbüken, M. 2018. Şanlıurfa ili'nde biyoklimatik konfor koşulları ile doğal ölüm olayları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi (2013 -2015). Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Coğrafya Anabilim Dalı, Şanlıurfa, 291 s.
42. Lamarca, C., Qüense, J., & Henríquez, C. (2018). Thermal comfort and urban canyons morphology in coastal temperate climate, Concepción, Chile. Urban Climate, 23, 159-172.
43. Lodi, C., Magli, S., Contini, F. M., Muscio, A., & Tartarini, P. (2017). Improvement of thermal comfort and energy efficiency in historical and monumental buildings by means of localized heating based on non-invasive electric radiant panels. Applied Thermal Engineering, 126, 276-289.
44. Mazhar, N., Brown, R. D., Kenny, N., & Lenzholzer, S. (2015). Thermal comfort of outdoor spaces in Lahore, Pakistan: Lessons for bioclimatic urban design in the context of global climate change. Landscape and Urban Planning, 138, 110-117.
45. Mesquita S, Sousa AJ (2009) Bioclimatic mapping using geostatistical approaches application to mainland Portugal. Int J Climatol 29(14): 2156–2170
46. Nicol, J. F., & Roaf, S. (2017). Rethinking thermal comfort. Building Research & Information. 45(7); 711–716 Orimoloye, I. R., Mazinyo, S. P., Kalumba, A. M., Ekundayo, O. Y., & Nel, W. (2019). Implications of climate variability and change on urban and human health: A review. Cities, 91, 213-223.
47. Perkins, D. R., & Debbage, K. G. (2016). Weather and tourism: Thermal comfort and zoological park visitor attendance. Atmosphere, 7(3), 44.
48. Potchter, O., Cohen, P., Lin, T. P., & Matzarakis, A. (2018). Outdoor human thermal perception in various climates: A comprehensive review of approaches, methods and quantification. Science of the Total Environment, 631, 390-406.
49. Roshan, G. R., Ghanghermeh, A. A., Attia, S. 2017. Determining new threshold temperatures for cooling and heating degree day index of different climatic zones of Iran, Renewable Energy, 101, 156-167.
50. Rupp, R. F., Vásquez, N. G., & Lamberts, R. (2015). A review of human thermal comfort in the built environment. Energy and Buildings, 105, 178-205.
51. Rychetnik, L., Sainsbury, P., & Stewart, G. (2019). How Local Health Districts can prepare for the effects of climate change: an adaptation model applied to metropolitan Sydney. Australian Health Review, 43(6), 601-610.
52. Salata, F., Golasi, I., de Lieto Vollaro, R., & de Lieto Vollaro, A. (2016). Outdoor thermal comfort in the Mediterranean area. A transversal study in Rome, Italy. Building and environment, 96, 46-61.
53. Salata, F., Golasi, I., Proietti, R., & de Lieto Vollaro, A. (2017). Implications of climate and outdoor thermal comfort on tourism: the case of Italy. International journal of biometeorology, 61(12), 2229-2244.
54. Semahi, S., Zemmouri, N., Singh, M. K., & Attia, S. (2019). Comparative bioclimatic approach for comfort and passive heating and cooling strategies in Algeria. Building and Environment, 161, 106271.
55. Taylan, E. D., & Damçayırı, D. (2016). Isparta Bölgesi Yağış değerlerinin IDW ve Kriging enterpolasyon yöntemleri ile tahmini. Teknik Dergi, 27(3), 7551-7559.
56. Türkoğlu, N., Çalışkan, O., Çiçek, İ., & Yılmaz, E. (2012). Şehirleşmenin biyoklimatik koşullara etkisinin Ankara ölçeğinde incelenmesi. International Journal of Human Sciences, 9(1), 933-955
57. Unger J (1999) Comparisons of urban and rural bioclimatological conditions in the case of a Central-European city. Int J Biometeorol 43(3): 139–144 URL1 https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler istatistik.aspx?k=A&m=VAN; https://van.ktb.gov.tr/TR-52093/genel-bilgiler.html
58. Van Craenendonck, S., Lauriks, L., Vuye, C., & Kampen, J. (2018). A review of human thermal comfort experiments in controlled and semi-controlled environments. Renewable and sustainable energy reviews, 82, 3365-3378.
59. Xiong, J., Yao, R., Grimmond, S., Zhang, Q., & Li, B. (2019). A hierarchical climatic zoning method for energy efficient building design applied in the region with diverse climate characteristics. Energy and Buildings, 186, 355-367.
60. Yılmaz, Y., & Oral, G. K. (2018). Bir ortaokul binasının maliyet ve enerji etkin yenilenmesi için bir yaklaşım. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 2018(18-1).
61. Zeren Cetin, I. & Sevik, H. (2020). Investigation of the relationship between bioclimatic comfort and land use by using GIS and RS techniques in Trabzon. Environmental Monitoring and Assessment, 192(2), 71.
62. Zeren Çetin, İ. (2019). Trabzon ekoturizm potansiyelinin GIS kullanımı ile biyoklimatik konfor açısından değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. Kastamonu Üniversitesi Fen Bilimleri Ensitüsü, Kastamonu.
63. Zeren Cetin, I., Ozel, H. B., & Varol, T. (2020). Integrating of settlement area in urban and forest area of Bartin with climatic condition decision for managements. Air Quality, Atmosphere & Health, 13, 1013-1022.
64. Zeren Çetin, İ. (2023). Sürdürebilir ormancılık anlayışı açısından arazi kullanım değişiminin biyoklimatik konfor şartlarına etkisi, -Assessing The Influence Of Land Use Change On Bioclimatic Comfort Conditions Within The Framework Of Sustainable Forestry Practices- Doctorate thesis, Doktora Tezi, 2023, Bartın Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2023, 150 sayfa, Bartın.
65. Zeren Cetin, I., Varol, T., Ozel, H. B., & Sevik, H. (2023a). The effects of climate on land use/cover: a case study in Turkey by using remote sensing data. Environmental Science and Pollution Research, 30(3), 5688-5699.
66. Zeren Cetin, I., Varol, T., & Ozel, H. B. (2023b). A geographic information systems and remote sensing–based approach to assess urban micro-climate change and its impact on human health in Bartin, Turkey. Environmental Monitoring and Assessment, 195(5), 540.
67. Zomorodian, Z. S., Tahsildoost, M., & Hafezi, M. (2016). Thermal comfort in educational buildings: A review article. Renewable and sustainable energy reviews, 59, 895-906.