FOSTERING SUSTAINABILITY-FOCUSED CREATIVITY IN PRINTMAKING STUDIO: AN ACTION RESEARCH

Yıl 2025, Cilt: 21 Sayı: 1, 85 - 108, 22.04.2025

Nuray Mamur , Dilek Tosun

https://doi.org/10.17860/mersinefd.1512554

Öz

This study attempts to evaluate the applicability and impacts of sustainability-focused creative activities in printmaking workshop courses. An “action research design” was employed as the intent was to develop sustainability-focused creativity and introduce new practices in printmaking workshop courses. The study group was formed using two different sampling methods based on the sub-goals of the research. To address the first sub-goal, the study group consisted of three instructors from various universities teaching original printmaking workshop courses, along with four fourth-year visual arts pre-service teachers from the Department of Art Education at Pamukkale University. To meet the second sub-goal, the study group included twelve visual arts pre-service teachers from the Department of Art Education at Pamukkale University. Data were collected in two stages. Initially, interviews were conducted with instructors and pre-service teachers to gather information on the current state of printmaking workshop. Subsequently, action plans were developed and implemented. Throughout this process, data were gathered through personal information forms, self-assessment forms, reflective journals, researcher journals, artistic works produced during the process, and focus group discussions. The data collected were subjected to content analysis. The research findings reveal that both instructors and pre-service teachers tend to avoid using materials with toxic content due to the health risks posed to themselves and their students. The sustainability-focused printmaking workshop process provided cognitive, affective, and social benefits to the pre-service teachers, encouraging creative thinking in the artistic transformation of waste materials and the creation of new compositions. During the creative process, pre-service teachers not only questioned their environmental responsibilities but also developed attitudes that value collaboration and stimulate collective idea generation for environmentally-focused educational programs.

Anahtar Kelimeler

Sustainability , Sustainable Creativity , Printmaking , Toxic Material , Art Education

Proje Numarası

2023EĞBE002

Özgün Baskı Atölye Eğitiminde Sürdürülebilir Odaklı Yaratıcılığın Geliştirilmesi: Bir Eylem Araştırması

Öz

Bu çalışmanın amacı, özgün baskı atölye derslerinde sürdürülebilir yaratıcılık odaklı etkinliklerin uygulanabilirliğini ve etkilerini değerlendirmektir. Araştırmada özgün baskı atölye derslerinde sürdürülebilirlik odaklı yaratıcılığın geliştirilmesi, yeni uygulamaların ortaya konulması planlandığı için eylem araştırması deseni kullanılmıştır. Araştırmada veriler iki aşamada toplanmıştır. İlk aşamada öğretim elemanları ve öğretmen adayları ile görüşmeler yapılmış ve özgün baskı atölye eğitiminin mevcut durumu hakkında bilgiler elde edilmiştir. İkinci aşamada ise eylem planları geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Bu süreçte veriler; kişisel bilgi formu, özdeğerlendirme formu, yansıtıcı günlük, araştırmacı günlüğü ile süreçten elde edilen sanatsal çalışmalardan ve odak grup görüşmesinden elde edilmiştir. Toplanan veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğretim elamanlarının ve öğretmen adaylarının toksik içerikli materyal kullanımından hem kendi sağlıklarında yarattığı tehdit hem de öğrencilerin sağlığında yarattığı tehdit nedeniyle uzaklaşma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Sürdürülebilir yaratıcılık odaklı özgün baskı atölye süreci, öğretmen adaylarına bilişsel, duyuşsal ve sosyal bağlamda katkılar sunmuş, atık malzemelerin sanatsal dönüşümü ve yeni kompozisyonlar yaratma konusunda yaratıcı düşünmeye teşvik etmiştir. Öğretmen adayları yaratıcı süreçte çevresel sorumluluklarını sorgularken, çevre odaklı eğitim programları işbirliği ve ortak fikir üretmenin değerini kavramalarına yönelik tutumlar geliştirmelerini sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilirlik , Sürdürülebilir yaratıcılık , Özgün baskı , Toksik materyal , sanat eğitimi

Etik Beyan

Bu makale, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde hazırlanan “Özgün baskı atölye eğitiminde sürdürülebilir odaklı yaratıcılığın geliştirilmesi: Bir eylem araştırması” adlı yüksek lisans tezinden üretilmiştir.

Destekleyen Kurum

Pamukkale Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü

Proje Numarası

2023EĞBE002

Teşekkür

Bu araştırmaya gerçekleşmesine katkı sağlayan Pamukkale Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğüne teşekkür ederiz.

Kaynakça

• Akyıldız, N. A. (2020). Kentleşme ve kentsel gelişim bağlamında açık kamusal alanların sürdürülebilir kentler açısından değeri. Milli Folklor, 16(125), 188-201.
• Bahar, T. (2019). Güzel sanatlar eğitimi bölümlerinde uygulanan geleneksel yüksek baskı resim tekniklerine alternatif olabilecek teknik önerileri. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 5(1), 1-17.
• Bertaux, N., ve K. Skeirik. (2018). Creating pedagogy to ıntegrate sustainability and the arts. Journal of Management for Global Sustainability, 6(2), 1–24.
• Boud, D. ve Falchikov, N. (1989) Quantitative studies of self-assessment in higher education: A critical analysis of findings. Higher Education, 18, 529-549.
• Bülbül, H. ve Seyhan, B. Ç. (2017). Çocuklar çevrelerindeki endemik bitkileri tanıyor ve resimliyor, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(61), 124-143 https://dx.doi.org/10.16992/ASOS.13138
• Büyükyeğen, G. (2008). Edirne kent merkezi ve yakın çevresi rekreasyonel kaynak değerlerinin sürdürülebilirlik bağlamında değerlendirilmesi. (Tez No: 222238) [Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi]
• Cheng, V. M. Y. (2018). Views on creativity, environmental sustainability and their integrated development. Creative Education, 9, 719-743.
• Ciravoğlu, A. (2009). Mimarlık ve çevreci yaklaşımlar. Mimarist, 9(32), 44.
• Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. (çev. M. Bütün, S. B. Demir). Siyasal Yayınevi
• Curtis, D. J., N. Reid, ve I. Reeve. (2014). Towards ecological sustainability: Observations on the role of the arts. Surveys and Perspectives Integrating Environment and Society, 7(1), 1-15.
• Çağdaş Ören, N. (2019). Görsel sanatlar eğitiminde sürdürülebilirlik bağlamında ecoprint çalışmalarının değerlendirilmesi (Pamukkale üniversitesi örnekleminde). (Tez No: 569141) [Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi]
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (2022). İklim şurası kararları. https://www.csb.gov.tr/iklim-surasi-nda-alinan-onemli-kararlar-bakanlik-faaliyetleri-34154
• Çokluk, Ö., Yılmaz, K., & Oğuz, E. (2011). Nitel bir görüşme yöntemi: Odak grup görüşmesi. Kuramsal Eğitimbilim, 4(1), 95-107.
• deMarrais, K. (2004).Niteliksel görüşmeçalışmalar: Yoluyla öğrenmedeneyim. deMarrais veS.D. Lapan (Eds.), Araştırmanın Temelleri (s.51-68). Mahvvah, NJ: Erlbaum
• Demirci, U. (2021). Özgün baskı resimde toksik olmayan malzeme ile tekniklere ilişkin yeni arayışlar.(Tez no: 688218). [Işık Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]
• Dong, Y., Zhu, S. ve Li, W. (2021). Promoting sustainable creativity: An empirical study on the application of mind mapping tools in graphic design education. Sustainability, 13, 1-15.
• D'Orville, H. (2019). The relationship between sustainability and creativity. Cadmus: Promoting Leadership in Thought That Leads to Action, 4(1), 65-73.
• Dünya Kalkınma ve Çevre Komisyonu. (1987). Ortak geleceğimiz. Oxford Üniversitesi Yayınları.
• Ekiz, D. (2003). Eğitimde araştırma yöntem ve metodlarına giriş. Anı Yayıncılık.
• Erikan, D. (2020). Sanat eğitiminde görsel kültür kuramı ve sürdürülebilir kalkınma eğitimi bağlamında bir eylem araştırması. (Tez no:616232[Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü]
• Esen, D., Esen, M., ve Kaya Özbağ, G. (2020). Akademisyenlerin sürdürülebilirlik algılarının sosyal yenilikçilik davranışları üzerindeki etkisinde bireysel yaratıcılığın rolü. International Journal of Management and Administration, 4(7), 19-33.
• Gürbüz, H., Çakmak, M., ve Derman, M. (2013). Biyoloji öğretmen adaylarının sürdürülebilir çevreye yönelik tutumları. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 6(1), 144-149.
• Inwood, H. (2010). Shades of green: Growing environmentalism through art education. Art Education, 63(6), 33-38. doi: https://doi.org/10.1080/00043125.2010.11519100
• Johnson, A. (2019). Eylem araştırması el kitabı. (çev. Uzuner Y. ve Özten Anay, M.). Anı Yayıncılık.
• Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Karataş, Z. (2017). Sosyal bilim araştırmalarında paradigma değişimi: Nitel yaklaşımın yükselişi. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 68-86.
• Kaya, M. F., ve Tomal, N. (2011). Sosyal bilgiler dersi öğretim programının sürdürülebilir kalkınma eğitimi açısından incelenmesi. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1(2), 49–65.
• Kıran, H. (2016). Çağdaş baskı resim sanatına genel bir bakış. Anadolu Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 6 (1), 54-77.
• Koç, B. Y. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme kuramı. Akademik Sosyal Bilimler Dergisi, 47(47), 480-495.
• Lewis, J. B. (2010). The art of sustainability: Visual arts organizations and the modern environmental movement. CSPA Quarterly, 2, 6-8.
• Mamur, N. (2017). Sanat eğitiminde sürdürülebilirlik ve çevre eğitimi üzerine bir çalışma. Ege Eğitim Dergisi, 18(2), 774-794.
• Mamur, N. ve Çelik, T. (2023): Ecological art pedagogy: Co-creation for ecological transformation, Education, 3-13. 1-18, doi: 10.1080/03004279.2023.2266510
• Mamur, N. ve Köksal, N. (2016). Görsel sanatlar öğretim programının sürdürülebilir kalkınma eğitimi bağlamında incelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(3), 732-747.
• Mc Kernan, J. (2008). Müfredat ve hayal gücü: Süreç teorisi, pedagoji ve eylem araştırması. Routledge.
• Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma – Desen ve uygulama için bir rehber. (S. Turan, Çev. Ed.).Nobel Yayıncılık.
• Mertler, C. A. (2006). Action research: Teachers as researchers in the classroom. Sage Publications.
• Miles, M. B., ve Huberman, A. M. (2016). Nitel veri analizi. (çev. S. Akbaba Altun ve A. Ersoy).Pegem Akademi.
• Milli Eğitim Bakanlığı. (2014). http://ttkb.meb.gov.tr/program2.aspx sayfasından 21.03.2023 tarihinde erişilmiştir.
• Mills, Geoffrey E. (2003). Action research: A guide for the teacher researcher. Prentice Hall
• Murray, S., Dethier, D., ve Boyd, S. (2011). (2011, May 17). Sustainable creativity: A study of art materials and waste at Williams College. ENVI/GEOS 206: Renewable Energy and the Sustainable Campus, 1-18.
• Özsoy, V., ve Mamur, N. (2019). Görsel sanatlar öğrenme ve öğretim yaklaşımları. Pegem Akademi.
• Öztürk Demirtaş, Ç. (2011). Coğrafya dersi öğretim programında sürdürülebilir kalkınma. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8(2), 595-615.
• Öztürk Demirtaş, Ç. (2015). Öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalık düzeyleri. Marmara Coğrafya Dergisi, 31, 300-316.
• Paker, H. (2021). Ekolojik dönüşüm için kültür ve sanat. Kültür ve politika raporu. İstanbul Kültür Sanat Vakfı’nın (İKSV).
• Saban, A., ve Ersoy, A. (2019). Eğitimde nitel araştırma desenleri (1. baskı). Anı Yayıncılık.
• Saleh, R., ve Brem, A. (2023). Creativity for sustainability: An integrative literature review. Journal of Cleaner Production, 388, 1-11.
• Scales, P., Briddon, K. ve Senior, L. (2015). Yaşam boyu öğrenme ve öğretim. (çev. Ü. Köymen). Palme Yayıncılık.
• Selamet, S. (2012). Sürdürülebilirlik ve grafik tasarım. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 8(15), 125-148.
• Tanrıverdi, B. (2009). Sürdürülebilir çevre eğitimi açısından ilköğretim programlarının değerlendirilmesi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 34(151), 89-103.
• Teksöz, G., Şahin, E., ve Ertepınar, E. (2010). Çevre okuryazarlığı, öğretmen adayları ve sürdürülebilir bir gelecek. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39, 307-320.
• Toker, A. (2022). Sosyal bilimlerde nitel veri analizi için bir kılavuz. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51(1), 319-345.
• TÜBA. (2021). Sürdürülebilirlik kavramı, Türkiye bilimler Akademisi sözlüğü, http://www.tuba.gov.tr/tr/ sayfasından 22.03.2023 tarihinde erişilmiştir.
• Yağar, F., ve Dökme, S. (2018). Niteliksel araştırmaların planlanması: Araştırma soruları, örneklem seçimi, geçerlilik ve güvenilirlik. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 1-9.
• Yapıcı, M. (2003). Sürdürülebilir kalkınma ve eğitim. Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 223-229. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
• van Boeckel, J. (2009). Arts-based environmental education and the ecological crisis: Between opening the senses and coping with phychic numbing. In B. Drillsma-Wilgrom, & L. Kirstina (Eds.), Metamorphoses in children's literature and culture (pp. 145-164). Enostone.
• Ward, K. S. (2014). Creative arts-based pedagogies in early childhood education for sustainability (efs): Challenges and possibilities. Australian Journal of Environmental Education, 29(2), 165–181. https://doi.org/10.1017/aee.2014.4