Araştırma Makalesi

Beliren Yetişkinlerde Psikolojik İhtiyaçların Doyumu ve Algılanan Stres Arasındaki İlişki: Öz-Düzenlemenin Aracılık Rolü

Cilt: 21 Sayı: 1 22 Nisan 2025
PDF İndir
TR EN

Beliren Yetişkinlerde Psikolojik İhtiyaçların Doyumu ve Algılanan Stres Arasındaki İlişki: Öz-Düzenlemenin Aracılık Rolü

Öz

Bu çalışmanın temel amacı beliren yetişkinlerde psikolojik ihtiyaçların doyumu ve algılanan stres arasındaki ilişkide öz-düzenlemenin aracılık rolünün incelenmesidir. Bu amaçla 158’i erkek, 238’i kadın toplam 396 üniversite öğrencisinden veriler elektronik ortamda çevrimiçi olarak toplanmıştır. Bu öğrencilerin yaşlarının ortalaması 21.5 (ss=2.08), yaş aralığı 18 ile 29 arasındadır. Veri toplama aracı olarak ise Algılanan Stres Ölçeği, İhtiyaç Doyumu Ölçeği ve Öz-Düzenleme Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre psikolojik ihtiyaçların alt boyutu olan özerklik, yeterlik ve ilişkide olma ihtiyaçlarının doyumu ile algılanan stres arasında negatif yönde ilişkiler olduğu ve öz-düzenleme ile algılanan stres arasında da benzer biçimde negatif yönde ilişki olduğu bulunmuştur. Ayrıca özerklik, yeterlik ve ilişkide olma ihtiyaçlarının doyumu ile öz-düzenleme arasında pozitif yönde ilişki olduğu görülmüştür. Öz-düzenlemenin aracılık rolü incelendiğinde, psikolojik ihtiyaçların doyumunun, algılanan stresi hem doğrudan hem de öz-düzenleme aracılığıyla dolaylı olarak etkilediği ve psikolojik ihtiyaçların doyumu ile algılanan stres arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü oynadığı görülmüştür. Elde edilen bulgular tartışılıp yorumlanmış ve ileride yapılacak araştırmalar için çeşitli öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aldrup, K., Klusmann, U., & Lüdtke, O. (2017). Does basic need satisfaction mediate the link between stress exposure and well-being? A diary study among beginning teachers. Learning and Instruction, 50(2017), 21-30. https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2016.11.05
  2. Aldwin, C. M. (2007). Stress, coping, and development: An integrative perspective (2th ed.). Guilford Press
  3. Andersen, S. M., Chen, S., & Carter, C. (2000). Fundamental human needs: Making social cognition relevant. Psychological Inquiry, 11(4), 269-275. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_02
  4. Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469-480. https://doi.org/10.10337/0003-066X.55.5.469.
  5. Arnett, J. J. (2007). Emerging adulthood, 21st century theory: a rejoinder to hendry and kloep. Child Development Perspectives. 22(2), 80-82. https://doi.org/10.1111/j.1750-8606.2007.00018.x.
  6. Bacanlı, H. ve Cihangir-Çankaya Z. (2003, Temmuz) İhtiyaç doyumu ölçeği uyarlama çalışması, Sözel Bildiri, 7. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi, Malatya.
  7. Backer-Fulghum, L. M., Patock-Peckham, J. A., King, K. M., Roufa, L., & Hagen, L. (2012). The stress-response dampening hypothesis: How self-esteem and stress act as mechanisms between negative parental bonds and alcohol-related problems in emerging adulthood. Addictive Behaviors, 37(4), 477-484. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2011.12.012.
  8. Balcıoğlu, İ. (2001). Stres, gençlik, kentleşme, şiddet. Yeni Sempozyum Dergisi 39(1), 49-56 https://yenisymposium.com/tr/MakaleDetay.aspx?MkID=9

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikolojik Danışmanlık Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

22 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

16 Ocak 2025

Kabul Tarihi

24 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 21 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Barlas, O., & Çelikkaleli, Ö. (2025). Beliren Yetişkinlerde Psikolojik İhtiyaçların Doyumu ve Algılanan Stres Arasındaki İlişki: Öz-Düzenlemenin Aracılık Rolü. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 295-312. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1621401
AMA
1.Barlas O, Çelikkaleli Ö. Beliren Yetişkinlerde Psikolojik İhtiyaçların Doyumu ve Algılanan Stres Arasındaki İlişki: Öz-Düzenlemenin Aracılık Rolü. MEÜEFD. 2025;21(1):295-312. doi:10.17860/mersinefd.1621401
Chicago
Barlas, Oğulcan, ve Öner Çelikkaleli. 2025. “Beliren Yetişkinlerde Psikolojik İhtiyaçların Doyumu ve Algılanan Stres Arasındaki İlişki: Öz-Düzenlemenin Aracılık Rolü”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 21 (1): 295-312. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1621401.
EndNote
Barlas O, Çelikkaleli Ö (01 Nisan 2025) Beliren Yetişkinlerde Psikolojik İhtiyaçların Doyumu ve Algılanan Stres Arasındaki İlişki: Öz-Düzenlemenin Aracılık Rolü. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 21 1 295–312.
IEEE
[1]O. Barlas ve Ö. Çelikkaleli, “Beliren Yetişkinlerde Psikolojik İhtiyaçların Doyumu ve Algılanan Stres Arasındaki İlişki: Öz-Düzenlemenin Aracılık Rolü”, MEÜEFD, c. 21, sy 1, ss. 295–312, Nis. 2025, doi: 10.17860/mersinefd.1621401.
ISNAD
Barlas, Oğulcan - Çelikkaleli, Öner. “Beliren Yetişkinlerde Psikolojik İhtiyaçların Doyumu ve Algılanan Stres Arasındaki İlişki: Öz-Düzenlemenin Aracılık Rolü”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 21/1 (01 Nisan 2025): 295-312. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1621401.
JAMA
1.Barlas O, Çelikkaleli Ö. Beliren Yetişkinlerde Psikolojik İhtiyaçların Doyumu ve Algılanan Stres Arasındaki İlişki: Öz-Düzenlemenin Aracılık Rolü. MEÜEFD. 2025;21:295–312.
MLA
Barlas, Oğulcan, ve Öner Çelikkaleli. “Beliren Yetişkinlerde Psikolojik İhtiyaçların Doyumu ve Algılanan Stres Arasındaki İlişki: Öz-Düzenlemenin Aracılık Rolü”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 21, sy 1, Nisan 2025, ss. 295-12, doi:10.17860/mersinefd.1621401.
Vancouver
1.Oğulcan Barlas, Öner Çelikkaleli. Beliren Yetişkinlerde Psikolojik İhtiyaçların Doyumu ve Algılanan Stres Arasındaki İlişki: Öz-Düzenlemenin Aracılık Rolü. MEÜEFD. 01 Nisan 2025;21(1):295-312. doi:10.17860/mersinefd.1621401

Makaleler dergide yayınlandıktan sonra yayım hakları dergiye ait olur.
Dergide yayınlanan tüm makaleler, diğerleri tarafından paylaşılmasına olanak veren Creative Commons Alıntı-Gayri Ticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası (CC BY-NC-ND 4.0) lisansı altında lisanslanır.