-

Öz

The aim of this research is to examine organizational learning disabilities (what’s my position that’s me, the outside enemies, the delusion of responsibility, stuck to events, the matter of boiled frog, consolation of learning from the experience and myth of the executive team) that defined by Senge (1997) in terms of schools. The group of research; consists of 25 teachers who work in primary and secondary schools in Elazığ and Muş. The Vignette that takes place in qualitative data collection techniques is used in the data collection methods. According to the findings obtained from the research; it is determined that the teachers are tend to limit their responsibility with their position and in the event of failure, they are looking for the problem in others and they are reluctant to take responsibility . And also, it was concluded that they give importance to experience and they expect the solution of their problems from the managers. In line with these results, some suggestions were put forward in order to improve the capacity of the organizational learning of schools.

Anahtar Kelimeler

• organizational learning in schools, organizational learning barriers, Vignette technique

Okullarda Örgütsel Öğrenme Engellerinin Vignette Tekniği İle İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, Senge’nin (1997) tanımladığı örgütsel öğrenme engellerini (pozisyonum neyse ben oyum, düşman dışarıda, sorumluluk üstlenme kuruntusu, olaylara takılıp kalma, haşlanmış kurbağa meselesi, deneyimden öğrenme avunması ve yönetici ekip miti) okullar açısından incelemektir. Araştırmanın çalışma grubu; Elazığ ve Muş illerindeki ilk ve ortaokullarda görev yapmakta olan 25 öğretmenden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında nitel veri toplama yöntemleri içerisinde yer alan vignette tekniği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; öğretmenlerin sorumluluklarını pozisyonları ile sınırlandırma eğiliminde oldukları, başarısızlık durumunda sorunu başkalarında aradıkları ve sorumluluk üstlenme konusunda isteksiz davrandıkları belirlenmiştir. Ayrıca tecrübeye önem verdikleri ve karşılaştıkları sorunların çözümünü yöneticilerden bekledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda, okulların örgütsel öğrenme kapasitelerini geliştirebilmeleri adına birtakım öneriler ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• okullarda örgütsel öğrenme, örgütsel öğrenme engelleri, Vignette tekniği

Kaynakça

1. Argyris, C. (1990). Overcoming Organizational Defences. Boston: Allyn and Bacon Press.
2. Argyris, C. (1991). Teaching Smart People How To Learn. Harvard Business Review, 69(3), 99-109.
3. Arslantaş, C. (2005). Kişisel Öğrenmeden Örgütsel Öğrenmeye. Active Dergisi, 17.
4. Bal, Ö. (2011). İlköğretim Okullarında Görev Yapan Okul Yöneticisi Ve Öğretmenlerin Öğrenen Örgüt Olarak Okullarına İlişkin Algıları (Basakşehir Örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi,Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
5. Banoğlu, K. (2009). İlköğretim Okullarında Görev Yapmakta Olan Yönetici ve Öğretmenlerin Öğrenen Örgüt Algısı (Kâğıthane İlçesi Örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
6. Barter, C., & Renold, E. (1999). The Use of Vignettes in Qualitative Research. Social Research Update, 26 Ekim 2013 tarihinde http://sru.soc.surrey.ac.uk/SRU25.html adresinden alınmıştır.
7. Bass, B. M. (1985). Leadership: Good, better, best. Organizational Dynamics, 13(3), 26–40.
8. Başaran, İ. E. (2000). Yönetim (3. Baskı). Ankara: Umut Yayım Dağıtım.

9. Braham, B. J. (1995). Creating A Learning Organization, Promoting Excellence Trough Education. A Crisp Fifty Minute Series Book, Boston MA: Thomson Place Press. 10 Eylül 2013 tarihinde http://www.axzopress.com/downloads/pdf/1560523514pv.pdf adresinden alınmıştır.
10. Carlson, B. E. (1996). Dating violence: students beliefs about consequences. Journal of Interpersonal Violence, 11, 3-18.
11. Çelik, V. (2000). Okul Kültürü ve Yönetimi. Ankara: PegemA.
12. Demir, M. (2006). Öğrenen Örgüt Kültürünün Oluşturulması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Deniz Harp Okulu, İstanbul.
13. Dervitsiotis, K. N. (1998). The Challange of Managing Organizational Change: Exploring the Relationship of Reengineering, Developing Learning Organizations and Total Quality Management. Total Quality Management, 9(1), 109.
14. Diker, İ. (2007). Öğrenen Organizasyona Geçiş Sürecinde Kurum Kültürü, Örgütsel Engeller ve Geçiş Aşamaları (İstanbul Tıp Fakültesi Örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi Balıkesir Üniversitesi, Balıkesir.
15. Eğmir, E. (2012). Okul Yöneticilerinin Koçluk Özelliklerinin Okulun Öğrenen Organizasyon Olmasındaki Etkililik Düzeyi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyon.
16. Ergani, B. (2006). Öğrenen Bir Örgüt Olarak Üniversiteler: Dumlupınar Üniversitesi Kütahya Meslek Yüksekokulu Örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya.
17. Finch, J. (1987) The Vignette Technique in Survey Research. Sociology, 21, 105-14.
18. Garvin, D. A. (1993). Building a Learning Organization. Harvard Business Review, 71(4), 2-14.
19. Helvacı, M. (2004). Eğitim Örgütlerinde Değişim Yönetimi İlke, Yöntem ve Süreçler: Eğitim Örgütlerinde Değişim ve Yönetimi.
20. Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2010). Eğitim Yönetimi Teori, Araştırma ve Uygulama. (Çev.: Selahattin Turan) (7. Baskı), Ankara: Nobel.
21. Jacobs, R. L. (1995). Impressions About The Learning Organizations: What Is To See Behind The Curtain. Human Resource Development Quarterly, 6(2), 119-122.
22. Güçlü, N. ve Türkoğlu, H. (2003). İlköğretim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin öğrenen organizasyona ilişkin algıları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(2), 137-161.
23. Keskin, M. B. (2007). Öğrenen Organizasyon Olma Sürecinde İlköğretimOkulu Yönetici ve Öğretmenlerinin Vizyon Geliştirme Düzeyleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Yeditepe Üniversitesi, İstanbul.
24. Kökel, F. D. (1999). Öğrenen Organizasyon İlkelerinin Kurum Kültürü ile İlişkisi. İnsan Kaynakları ve Yönetim Dergisi, 3(2), 22-31.
25. Kruse, S. D. (2003). Remembering as an organizational memory. Journal of Educational Administration, 41, 332-347.
26. Luthans, F. (2011). Organizational Behavior: An Evidence-Based Approach. (pp. 59-60), New York, USA: McGraw-Hill/Irwin Press.
27. Marshall, C. & Rossman, G. B. (2006) Designing qualitative research. London: Sage.
28. McKeganey, N., Abel, M., Taylor, A., Frischer, M., Goldberg, D.J., & Green, S. (1995). The Preparedness To Share İnjecting Equipment: An Analysis Using Vignettes. Addiction, 90, 1253-1260. Ortenblad, A. (2004). The Learning Organization: Towards An Integrated Model. The Learning Organization, 11(2), 129-144.
29. Özden, Y. (2000). Eğitimde Yeni Değerler. Ankara: PegemA.
30. Rahman, N. (1996). Caregivers’ Sensitivity To Conflict: The Use Of Vignette Methodology. Journal of Elder Abuse and Neglect, 8, 35-47.
31. Schechter, C., & Qadach, M. (2012). Toward an Organizational Model of Change in Elementary Schools: The Contribution of Organizational Learning Mechanisms, Educational Administration Quarterly, 48, Senge P, M., (1997). Beşinci Disiplin (3. Baskı) (Çev. İldeniz, A. ve Doğukan, A.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
32. Silins, H., Zarins, S., & Mulford, B. (2002). What Characteristics And Processes Define A School As A Learning Organization? Is This A Useful Concept To Apply To School? International Education Journal, 3(1), 24-32.
33. Töremen, F. (1999). Devlet Liselerinde ve Özel Liselerde Örgütsel Öğrenme ve Engelleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Fırat Üniversitesi, Elazığ.
34. Töremen, F. (2001). Öğrenen Okul. Ankara: Nobel.
35. Töremen, F. ve Pekince, D. (2011). Örgütsel Öğrenmede Grup Dinamizmi: Öğrenen Takımlar. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 389-406.
36. Turan, S., Karadağ, E., veBektaş, F. (2011). Üniversite Yapısı İçerisinde Öğrenen Örgüt ve Örgütsel Bağlılık İlişkisi Üzerine Bir Araştırma. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 17(4), 627-638.
37. Ünal, A. ve Gürsel, M. (2007). İlköğretim Denetçilerinin Öğrenen Organizasyon Yaklaşım Açısından Değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18, 463–483.
38. Watkins, K., & Marsick, V. J. (1997). Dimensions of the learning organization questionnaire. Warwick, RI: Partners for the Learning Organization.
39. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (6. Baskı). Ankara: Seçkin Yayınları.
40. Yıldız, H. (2011). Kamu ve Özel İlköğretim Kurumlarında Çalışan Öğretmenlerin Öğrenen Örgüte İlişkin Algıları: Balıkesir İli Örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir Üniversitesi, Balıkesir. Yücel, İ. (2007). Öğrenen Örgütler ve Örgüt Kültürü -Bir Uygulama-. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Atatürk Üniversitesi, Erzurum.