Araştırma Makalesi

Üniversite Öğrencilerinde Psikolojik Yorgunluk, Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet: Karşıt Empatinin Aracı Rolü

Cilt: 22 Sayı: 2 26 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Üniversite Öğrencilerinde Psikolojik Yorgunluk, Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet: Karşıt Empatinin Aracı Rolü

Öz

Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinde sosyal medya kullanımına ilişkin psikolojik yorgunluğun siber zorbalık ve siber mağduriyet ile ilişkisinde karşıt empatinin iki alt boyutu olan başkalarının acısından zevk alma ve başkalarının mutluluğundan rahatsız olmanın aracı rolünü incelemektir. Araştırma nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüştür. Çalışma grubunu 515 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada Sosyal Medya Kullanım Yorgunluğu, Karşıt-Empati ve Üniversite Öğrencileri İçin Siber Zorbalık/Siber Mağduriyet Ölçekleri kullanılmıştır. Veriler SPSS ve AMOS programlarıyla analiz edilmiştir. Yapısal eşitlik modellemesi kapsamında iki ayrı model test edilmiştir. Birinci modelde bağımlı değişken siber zorbalık, ikinci modelde ise siber mağduriyet olarak ele alınmıştır. Bulgular, psikolojik yorgunluğun başkalarının acısından zevk alma ve başkalarının mutluluğundan rahatsız olma alt boyutlarını pozitif yönde ve anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir. Siber zorbalık modelinde psikolojik yorgunluğun doğrudan etkisi anlamlı bulunmazken, her iki karşıt empati alt boyutu üzerinden gerçekleşen dolaylı etkiler anlamlıdır. Siber mağduriyet modelinde ise psikolojik yorgunluğun hem doğrudan etkisi hem de iki aracı değişken üzerinden dolaylı etkileri anlamlı bulunmuştur. Sonuçlar, sosyal medya kullanımına bağlı psikolojik yorgunluğun siber zorbalık ve siber mağduriyetle ilişkisini açıklamada karşıt empati alt boyutlarının önemli sosyal-duygusal mekanizmalar olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Araştırma süreci etik ilkelere uygun olarak yürütülmüştür. Çalışma için Mersin Üniversitesi Rektörlüğü Eğitim Bilimleri Etik Kurulundan etik kurul izni alınmıştır. Etik kurul onayı 11.05.2026 tarihli, 9 toplantı sayılı ve 145 karar numaralı belge ile verilmiştir. Bu araştırmada tüm süreçler American Educational Research Association (AERA, 2011), American Psychological Association (APA, 2020) ve Millî Eğitim Bakanlığı PDR Hizmetleri Etik Yönergeleri (MEB, 2020) tarafından belirtilen standartlar çerçevesinde yürütülmüştür. Katılımcılardan ad-soyad, adres, iletişim bilgisi, okul adı ve kimlik numarası gibi doğrudan ya da dolaylı olarak tanımlayıcı bilgiler istenmemiştir. Elde edilen verilerin bireysel değil, toplu olarak değerlendirileceği katılımcılara bildirilmiştir. Katılımcılara araştırmaya katılımın gönüllülüğe dayalı olduğu ve istedikleri anda herhangi bir neden belirtmeden çalışmadan ayrılabilecekleri açıklanmıştır.

Teşekkür

Yazar, araştırmaya gönüllü olarak katılan tüm katılımcılara teşekkür eder.

Kaynakça

  1. American Educational Research Association (2011). Code of ethics. https://www.aera.net/About-AERA/AERA-Rules-Policies/Professional-Ethics
  2. American Psychological Association (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.). American Psychological Association.
  3. Ang, R. P., & Goh, D. H. (2010). Cyberbullying among adolescents: The role of affective and cognitive empathy, and gender. Child Psychiatry & Human Development, 41(4), 387–397. https://doi.org/10.1007/s10578-010-0176-3
  4. Ayyagari, R., Grover, V., & Purvis, R. (2011). Technostress: Technological antecedents and implications. MIS Quarterly, 35(4), 831–858. https://doi.org/10.2307/41409963
  5. Barnett, R. C., Brennan, R. T., Gareis, K. C., Ertel, K. A., Berkman, L. F., & Almeida, D. M. (2012). Conservation of Resources theory in the context of multiple roles: an analysis of within- and cross-role mediational pathways. Community, Work & Family, 15(2), 131–148. https://doi.org/10.1080/13668803.2010.539066
  6. Batmaz, H., Türk, N., Kaya, A., & Yıldırım, M. (2022). Cyberbullying and cyber victimization: Examining mediating roles of empathy and resilience. Current Psychology, 42(35), 30959–30969. https://doi.org/10.1007/s12144-022-04134-3
  7. Bayar, A., Kurt, B. S., Mutlu, M., Öven, Ç., & Bayar, Y. (2023). The validity and the reliability study of a Cyber Victimization/Bullying Scale for university students. Research on Education and Psychology, 7(1), 149-163. https://doi.org/10.54535/rep.1297063
  8. Belsey, B. (2008). Cyberbullying. Cyberbullying.org. http://www.cyberbullying.org

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

16 Haziran 2026

Kabul Tarihi

25 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 22 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Bayram, F. (2026). Üniversite Öğrencilerinde Psikolojik Yorgunluk, Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet: Karşıt Empatinin Aracı Rolü. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 478-499. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1972573
AMA
1.Bayram F. Üniversite Öğrencilerinde Psikolojik Yorgunluk, Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet: Karşıt Empatinin Aracı Rolü. MEÜEFD. 2026;22(2):478-499. doi:10.17860/mersinefd.1972573
Chicago
Bayram, Ferhat. 2026. “Üniversite Öğrencilerinde Psikolojik Yorgunluk, Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet: Karşıt Empatinin Aracı Rolü”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 22 (2): 478-99. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1972573.
EndNote
Bayram F (01 Ağustos 2026) Üniversite Öğrencilerinde Psikolojik Yorgunluk, Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet: Karşıt Empatinin Aracı Rolü. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 22 2 478–499.
IEEE
[1]F. Bayram, “Üniversite Öğrencilerinde Psikolojik Yorgunluk, Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet: Karşıt Empatinin Aracı Rolü”, MEÜEFD, c. 22, sy 2, ss. 478–499, Ağu. 2026, doi: 10.17860/mersinefd.1972573.
ISNAD
Bayram, Ferhat. “Üniversite Öğrencilerinde Psikolojik Yorgunluk, Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet: Karşıt Empatinin Aracı Rolü”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 22/2 (01 Ağustos 2026): 478-499. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1972573.
JAMA
1.Bayram F. Üniversite Öğrencilerinde Psikolojik Yorgunluk, Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet: Karşıt Empatinin Aracı Rolü. MEÜEFD. 2026;22:478–499.
MLA
Bayram, Ferhat. “Üniversite Öğrencilerinde Psikolojik Yorgunluk, Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet: Karşıt Empatinin Aracı Rolü”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 22, sy 2, Ağustos 2026, ss. 478-99, doi:10.17860/mersinefd.1972573.
Vancouver
1.Ferhat Bayram. Üniversite Öğrencilerinde Psikolojik Yorgunluk, Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet: Karşıt Empatinin Aracı Rolü. MEÜEFD. 01 Ağustos 2026;22(2):478-99. doi:10.17860/mersinefd.1972573

Makaleler dergide yayınlandıktan sonra yayım hakları dergiye ait olur.
Dergide yayınlanan tüm makaleler, diğerleri tarafından paylaşılmasına olanak veren Creative Commons Alıntı-Gayri Ticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası (CC BY-NC-ND 4.0) lisansı altında lisanslanır.