Okul Tükenmişliği: Okula Bağlanma, Sosyal Destek ve Öz Yeterliliğin Yordayıcı Rolü

Birsen Şahan; Baki Duy

doi:10.17860/mersinefd.297590

Okul Tükenmişliği: Okula Bağlanma, Sosyal Destek ve Öz Yeterliliğin Yordayıcı Rolü

Öz

Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin öz-yeterlik algısı, okula bağlanma, arkadaş desteği, akademik başarı, sınıf düzeyi, dershaneye gitme durumu ve ailelerin gelir düzeylerine göre bulundukları bölgedeki okulun okul tükenmişliğini ne derece yordadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma verileri ortaokul 6, 7 ve 8. sınıfa devam etmekte olan 438 (240 kız, 198 erkek) öğrenciden toplanmıştır. Araştırmada İlköğretim 6-8. Sınıf Öğrencileri İçin Okul Tükenmişliği Ölçeği, Çocuk ve Ergenler İçin Okula Bağlanma Ölçeği, Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Genel Öz-yeterlik Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Yordayıcı değişken olarak araştırmaya dâhil edilen değişkenlerin, okul tükenmişliğini yordama gücünü belirlemek amacıyla Aşamalı Çoklu Regresyon analiz yöntemi kullanılmıştır. Regresyon analizi sonucunda öğretmene bağlanma ve sınıf düzeyi değişkenlerinin toplam okul tükenmişliği puanlarını ve okul tükenmişlik ölçeğinin her bir alt boyutunu anlamlı düzeyde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bunlara ek olarak araştırmada yer alan öz-yeterlilik, dershaneye gidip gitmeme durumu, okula bağlanma ve ailelerin gelir düzeylerine göre bulundukları bölgedeki okul değişkenlerinin de okul tükenmişliği ölçeğinin farklı alt boyutlarını anlamlı düzeyde yordadığı bulgularına ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular mevcut alan yazın dikkate alınarak tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

okul tükenmişliği,okula bağlanma,arkadaş desteği,öz yeterlilik

Kaynakça

Adhiambo, W. M., Odwar, A. J., & Mildred, A. A. (2011). The relationship among school adjustment, gender and academic achievement amongst secondary school students in kisumu district Kenya. Journal of Emerging Trends in Educational Research and Policy Studies (JETERAPS), 2(6), 493-497
Anderman, E. M. (2002). School effects on psychological outcomes during adolescence. Journal of Educational Psychology, 94, 795–809.
Aypay, A. (2011). Elementary school student burnout scale for grades 6-8: A study of validity and reliability. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(2), 520-527.
Aypay, A., & Eryılmaz, A. (2011). Relationships of high school sdutent’ subjective well-being and school burnout. International Online Journal of Educational Sciences, 3(1), 181-199.
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Bandura, A. (1994). Self-efficacy. In V. S. Ramachaudran (Ed.), Encyclopedia of human behavior (Vol. 4, pp. 71-81). New York: Academic Press.
Bask, M., & Salmela-Aro, K. (2013). Burned out to drop out: Exploring the relationship between school burnout and school dropout. European Journal of Psychology of Education, 28, 511–528. doi:10.1007/s10212-012-0126-5
Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as afundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117, 497–529.

Bergin, C., & Bergin, D. (2009). Attachment in the classroom. Education Psychology Review, 21, 141–170.
Brackett, M. A., Reyes, M. R., Rivers, S. E., Elbertson, N. A., & Salovey, P. (2011). Clasroom emotional climate, tacher affiliation, and student conduct. Journal of Clasroom Interaction, 46(1), 27-36.
Breso´, E., Schaufeli, W. B., & Salanova, M. (2011). Can a self-efficacy-based intervention decrease burnout, increase engagement, and enhance performance? A quasi-experimental study. High Educ, 61, 339–355.
Bresó, E., Salanova, M., & Schaufeli, W. B. (2007). In search of the “third dimension” of burnout: Efficacy or inefficacy? Applied Psychology: An Internatıonal Review, 56 (3), 460– 478. doi: 10.1111/j.1464-0597.2007.00290.x
Byrne, D. G., Davenport, S. C., & Mazanov, J. (2007). Profiles of adolescent stress: The development of the adolescent stress questionnaire (ASQ). Journal of Adolescence, 30, 393-416.
Caprara, G. V., Vecchione, M., Alessandri, G., Gerbino, M., & Barbaranelli, C. (2011). The contribution of personality traits and self-efficacy beliefs to academic achievement: A longitudinal study. British Journal of Educational Psychology, 81, 78–96.
Catalano, R. F., Haggerty, K. P., Oesterle, S., Fleming, C. B., & Hawkins, J. D. (2004). The importance of bonding to school for healthy development: Findings from the social development research group. Journal of School Health, 74 (7), 252-261.
Cherniss, C. (1993). The role of professional self-efficacy in the etiology and amelioration of burnout. In W. B. Schaufeli, C. Maslach, & T. Marek (Eds.), Professional burnout: Recent developments in theory and research (pp. 135–149). Washington, DC: Taylor & Francis
Conger, R. D., & Donnellan, M. B. (2007). An interactionist perspective on the socioeconomic context of human development. Annual Review Psychology, 58, 175–199.
Eisengberg, M. E., Neumark-Sztainer, D., & Perry, C. L. (2003). Peer harassment, school connetedness, and achademic achievement. Journal of School Health, 73(8), 311-316.
Gürbüz, S., ve Şahin, F. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri felsefe-yöntem-analiz, Seçkin Yayınları: Ankara.
Hallinan, M. T. (2008). Teacher influence on students’attachment to school. Sociology of Education, 81, 271–283.
Hamre, B., & Pianta, R. (2001). Early teacher–child relationships and the trajectory of children’s school outcomes through eighth grade. Child Development, 72, 625–638.
Hill, L. G., & Werner, N. E. (2006). Affiliative motivation, school attachment, and aggression in school. Psychology in the Schools,43(2), 231-246.
Hyman, I., Cohen, I., & Mahon, M. (2003). Student alienation syndrome: A paradigm for understanding the relation between school trauma and school violence. In S. R. Jimerson (Eds.), The California School Psychologist (8. Ed.) (p. 73-86). California Association of School Psychologists.
Hyman, I. A., & Perone, D. C. (1998). The other side of school violence: Educator policies and practices that may contributet to student misbehavior. Journal of School Psychology, 36(1), 7-27.
Jimerson, S., Campos, E., & Greif, J. (2003). Toward an understanding of definitions and measures of schoolengagement and related terms. California School Psychologist, 8, 7-27.
Johnson, M. K., Crosnoe, R., & Elder, G. H. Jr. (2001). Students' attachment and academic engagement: The role of race and ethnicity. Sociology of Education, 74 (4), 318-340.
Juvonen, J., Nishina, A., & Graham, S. (2000). Peer harassment, psychological adjustment, and school functioning inearly adolescence. Journal of Educational Psychology, 92(2), 349-359.
Kasen, S., Johnson, J., & Cohen, P. (1990). The impact of school emotional climate on student psychopathology. Journal of Abnormal Child Psychology, 18,165–177.
Kiuru, N., Aunola, K., Nurmi, J. E., Leskinen, E., & Salmela-Aro, K. (2008). Peer group ınfluence and selection in adolescents’ school burnout: A longitudinal study. Merrill-Palmer Quarterly, 54(1), 23–55.
Kumar, S. (2015). Brain games and barin training for burnout stundets at secndary school level. International Journal of Multidisciplinary Research and Modern Education (IJMRME), 1(1), 2454-6119.
Leech, N., Barrett K., & Morgan, G. (2005). SPSS for intermediate statistics. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates.
Lehr, C. A. (1999). At-risk students attending highschools: Factors that differentiate between persisters and dropouts. Unpublished doctorate thesis, University of Minnesota.
Li, Y., & Lerner, R. M. (2011). Trajectories of school engagement during adolescence: Implications for grades, depression, delinquency, and substance use. Developmental Psychology, 47, 223–247.
Luo, Y., Wang, Z., Zhang, H. et al. (2016). The influence of family socio-economic status on learning burnout in adolescents: Mediating and moderating effects. Journal of Child and Family Studies, 25(7), 2111-2119. doi:10.1007/s10826-016-0400-2
Maddox, S., & Prinz, R. (2003). School bonding in children and adolescents: Conceptualization, assessment, and associated variables. Clinical Child and Family Psychology Review, 6(1), 31–49.
Maslach, C., Schaufeli, W.B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52, 397–422.
Nelson, R., & DeBacker, T. (2008). Achievement motivation in adolescents: The role of peer climate and best friends. Journal of Experimental Education, 76(2), 170–189.
Özdemir, Y. (2005). Ortaokul öğrencilerinde okul tükenmişliği: Ödev, okula bağlılık ve akademik motivasyonun rolü. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(1), 27-35
Öztan, S. (2014). Ortaokul 6. 7. 8. sınıf öğrencilerinin okul tükenmişliklerinin yaşam doyumları ve benlik kurgusu algıları açısından incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Arel Üniversitesi, İstanbul.
Pallant, J. (2007). SPSS survival manual: A step by step guide to data analysis using SPSS for Windows (3rd ed.). Berkshire: Open University Press.
Pilkauskaite-Valickiene, R., Zukauskiene, R., & Raiziene, S. (2011). The role of attachment to school and open classroom climate for discussion on adolescents’ school-related burnout. Procedia Social and Behavioral Sciences, 15, 637–641.
Roeser, R., & Eccles, J. (1998). Adolescents’ perceptions of middle school: Relation to longitudinal changes in academic and psychological adjustment. Journal of Research on Adolescence, 8(1), 123–158.
Rudasill, K., Gallagher, K., & White, J. (2010). Temperamental attention and activity, classroom emotional support, and academic achievement in third grade. Journal of School Psycholoy, 48, 113-134.
Ryan, A. M. (2001). The peer group as a context for the development of young adolescent motivation and achievement. Child Development, 72, 1135–1150.
Salmela-Aro, K., Kiuru, N., Leskinen, E., & Nurmi, J. E. (2009). School burnout inventory: Reliability and validity. European Journal of Psychological Assessment, 25, 48-57.
Salmela-Aro, K., Kiuru, N., & Nurmi, J. E. (2008). The role of educational track in adolescents’ school burnout: A longitudinal study. British Journal of Educational Psychology, 78, 663–689.
Salmela-Aro, K. Read, S. Minkkinen, J. Kinnunen, J., & Rimpela, A. (2017). Immigrant status, gender, and school burnout in Finnish lower secondary school students: A longitudinal study. International Journal of Behavioral Development, 1-12. DOI: 10.1177/0165025417690264.
Salmela-Aro, K., Savolainen, H., & Holopainen, L. (2009). Depressive symptoms and school burnout during adolescence: Evidence from two cross-lagged longitudinal studies. Journal of Youth and Adolescence, 38, 1316–1327. doi:10.1007/s10964-008-9334-3
Salmela-Aro, K., & Upadyaya, K. (2012). The schoolwork engagement inventory: Energy, dedication and absorption (EDA). European Journal of Psychological Assessment, 28, 60-67. Doi: 10.1027/1015-5759/a000091.
Savi, F. (2011). Çocuk ve ergenler için okula bağlanma ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İlköğretim Online, 10(1), 80-90.
Schaufeli, W. B., & Taris, T. W. (2005). The conceptualization and measurement of burnout: Common ground and worlds apart. Work & Stress, 19, 256–262.
Schaufeli, W. B., Martinez, I., Pinto, A.M., Salanova, M., & Bakker, A. (2002). Burnout and engagement in university students: A crossnational study. Journal of Cross-Cultural Psychology, 33, 464–481.
Seçer, İ., ve Gençdoğan, B. (2012). Ortaöğretim öğrencilerinde okul tükenmişliğinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Turkish Journal of Education, 1 (2), 1-13.
Sever, M., ve Aypay, A. (2011). Ortaöğretim öğrencilerinde okul tükenmişliğinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. XI. Ulusal Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Kongresi Bildiri Kitapçığı.
Sidelinger, R. J., & Booth-Butterfield, M. (2010). Co-constructing student involvement: An examination of teacher confirmation and student-to-student connectedness in the college classroom. Communication Education, 59(2), 165-184.
Smith, P. K., & Sharp, S. (1994). School bullying: Insights and perspectives. Newyork: Routledge.
Tuominen, Soini, H., & Salmela-Aro, K. (2014). Schoolwork engagement and burnout among Finnish high school students and young adults: profiles, progressions, and educational outcomes. Developmental psychology, 50(3), 649-662. doi: 10.1037/a0033898.
Vardarlı, G. (2005). İlköğretim II. kademe öğrencilerinin genel öz yeterlilik düzeylerinin yordanması. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, İzmir.
Verkuyen, M., & Thijs, J. (2002). School satisfaction of elementary school children: The role of perfor-mance, peer relations, ethnicity and gender. Social Indicators Research, 59(2), 203–228.
Wei, H. S., & Chen, J. K. (2010). School attachment among taiwanese adolescents: The roles of ındividual characteristics, peer relationships, and teacher well-being. Soc Indic Res, 95, 421–436. doi 10.1007/s11205-009-9529-3
Wentzel, K. R., Barry, C., & Caldwell, K. A. (2004). Friendships in middle school: Influences on motivation and school adjustment. Journal of Educational Psychology, 96, 195–203.
Wessler, S. L., & Preble, W. (2003). The respectful school: How educator and students can conquer hate and haressment. Virginia, USA: Association for Supervision & Curriculum Development.
Yang, H. J., & Farn, C. K. (2005). An investigation the factors affecting MIS student burnout in technical-vocational college. Computers in Human Behavior, 21, 917-932.
Yıldırım, İ. (2006). Akademik başarının yordayıcısı olarak gündelik sıkıntılar ve sosyal destek. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 258-267.
Yıldırım, İ. (2004). Algılanan sosyal destek ölçeğinin revizyonu. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 17, 221-236.
Yıldırım, İ. (2000). Akademik başarının yordayıcısı olarak sınav kaygısı ve sosyal destek. Hacettepe Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, 167-176.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Birsen Şahan
Türkiye

Baki Duy
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2017

Gönderilme Tarihi

12 Mart 2017

Kabul Tarihi

22 Kasım 2017

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 13 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.17860/mersinefd.297590

IZ

https://izlik.org/JA27EB47MA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şahan, B., & Duy, B. (2017). Okul Tükenmişliği: Okula Bağlanma, Sosyal Destek ve Öz Yeterliliğin Yordayıcı Rolü. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 1249-1270. https://doi.org/10.17860/mersinefd.297590

AMA

1.Şahan B, Duy B. Okul Tükenmişliği: Okula Bağlanma, Sosyal Destek ve Öz Yeterliliğin Yordayıcı Rolü. MEÜEFD. 2017;13(3):1249-1270. doi:10.17860/mersinefd.297590

Chicago

Şahan, Birsen, ve Baki Duy. 2017. “Okul Tükenmişliği: Okula Bağlanma, Sosyal Destek ve Öz Yeterliliğin Yordayıcı Rolü”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 13 (3): 1249-70. https://doi.org/10.17860/mersinefd.297590.

EndNote

Şahan B, Duy B (01 Aralık 2017) Okul Tükenmişliği: Okula Bağlanma, Sosyal Destek ve Öz Yeterliliğin Yordayıcı Rolü. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 13 3 1249–1270.

IEEE

[1]B. Şahan ve B. Duy, “Okul Tükenmişliği: Okula Bağlanma, Sosyal Destek ve Öz Yeterliliğin Yordayıcı Rolü”, MEÜEFD, c. 13, sy 3, ss. 1249–1270, Ara. 2017, doi: 10.17860/mersinefd.297590.

ISNAD

Şahan, Birsen - Duy, Baki. “Okul Tükenmişliği: Okula Bağlanma, Sosyal Destek ve Öz Yeterliliğin Yordayıcı Rolü”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 13/3 (01 Aralık 2017): 1249-1270. https://doi.org/10.17860/mersinefd.297590.

JAMA

1.Şahan B, Duy B. Okul Tükenmişliği: Okula Bağlanma, Sosyal Destek ve Öz Yeterliliğin Yordayıcı Rolü. MEÜEFD. 2017;13:1249–1270.

MLA

Şahan, Birsen, ve Baki Duy. “Okul Tükenmişliği: Okula Bağlanma, Sosyal Destek ve Öz Yeterliliğin Yordayıcı Rolü”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 13, sy 3, Aralık 2017, ss. 1249-70, doi:10.17860/mersinefd.297590.

Vancouver

1.Birsen Şahan, Baki Duy. Okul Tükenmişliği: Okula Bağlanma, Sosyal Destek ve Öz Yeterliliğin Yordayıcı Rolü. MEÜEFD. 01 Aralık 2017;13(3):1249-70. doi:10.17860/mersinefd.297590

Cited By

The Relationship Between School Climate School Belonging and School Burnout According to the Views of Secondary School Students

International Journal of Contemporary Educational Research

https://doi.org/10.33200/ijcer.878682

Developing a Peer Relationship Scale for Adolescents: a validity and reliability study

Current Issues in Personality Psychology

https://doi.org/10.5114/cipp.2021.109461

Ortaokul Öğrencilerinin Okul Tükenmişliği, Öğrenme Sürecinde Yardım İstemeleri ve Akademik Başarıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.32709/akusosbil.491575

The Effect of the Resilience Psycho-Education Program on 8th-Grade Students' Resilience, School Burnout, and School Attachment Levels

Children and Youth Services Review

https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2023.107229

Yüz Yüze Eğitim Süresi ve Akademik Tükenmişlik Arasındaki İlişkide, Algılanan Sosyal Destek ve Sosyal İlişki Gereksiniminin Aracı Rolü

Pamukkale University Journal of Education

https://doi.org/10.9779/pauefd.1413752

A Comparison of Psychological Resilience and Emotional Abuse in Terms of Certain Variables, and the Relationship Between the Two in Children

Journal of International Migration and Integration

https://doi.org/10.1007/s12134-026-01375-0

Okul Tükenmişliği: Okula Bağlanma, Sosyal Destek ve Öz Yeterliliğin Yordayıcı Rolü

Okul Tükenmişliği: Okula Bağlanma, Sosyal Destek ve Öz Yeterliliğin Yordayıcı Rolü

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

The Relationship Between School Climate School Belonging and School Burnout According to the Views of Secondary School Students

Developing a Peer Relationship Scale for Adolescents: a validity and reliability study

Ortaokul Öğrencilerinin Okul Tükenmişliği, Öğrenme Sürecinde Yardım İstemeleri ve Akademik Başarıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

The Effect of the Resilience Psycho-Education Program on 8th-Grade Students' Resilience, School Burnout, and School Attachment Levels

The association between school burnout, school connectedness, and bullying victimization: A longitudinal study

Classroom Emotional Climate and School Burnout in Secondary School Students: A Hierarchical Regression Model

The Mediating Role of Interest in Physical Education Class Between Satisfaction With Life and Attachment to School

Yüz Yüze Eğitim Süresi ve Akademik Tükenmişlik Arasındaki İlişkide, Algılanan Sosyal Destek ve Sosyal İlişki Gereksiniminin Aracı Rolü

The Evaluation of Emotional Abuse Situations of Turkish and Migrant Children

Self-Regulation as a Mediator Between Social Skills and School Attachment in Gifted Middle School Students

Okul tükenmişliği, okula yabancılaşma, bilinçli farkındalık ve öz yeterlik arasındaki ilişkinin incelenmesi

Okul Tükenmişliği ile Sosyal Medya ve Dijital Oyun Bağımlılığı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi

A Comparison of Psychological Resilience and Emotional Abuse in Terms of Certain Variables, and the Relationship Between the Two in Children