Sözlükbilimin dijital dönüşümü, alanı statik ve insan tarafından okunabilir ürünler üretmekten, dinamik ve makine tarafından okunabilir veritabanları geliştirmeye doğru köklü biçimde dönüştürmüştür. Bu makale, özellikle ara (pivot) diller aracılığıyla yarı otomatik türetime odaklanarak, makine tarafından okunabilir çok dilli sözlüklerin (MRD) geliştirilmesine ilişkin kuramsal ve yöntemsel temelleri incelemektedir. Yürüttüğümüz bir araştırma projesinin deneysel bulgularına dayanarak, karmaşık sözlüksel verilerin modellenmesinde Text Encoding Initiative (TEI) yönergeleri ile ISO 24613 (Lexical Markup Framework) standardının kullanım etkinliğini analiz ediyoruz. Veritabanı modellerine yönelik tarihsel eleştirileri, sözlüksel birlikte çalışabilirliğe ilişkin güncel standartlarla sentezleyerek; çok dilli sözlüklerin tamamen otomatik olarak türetilmesinin hâlen anlamsal belirsizliklerle sorunlu olduğunu, buna karşılık sağlam bir veri modellemesine ve insan doğrulamasına dayanan yarı otomatik bir iş akışının, birçok dil çifti için geçerli olan kaynak kıtlığını aşmada ölçeklenebilir bir çözüm sunduğunu savunuyoruz.
Hesaplamalı sözlükbilim Makinece okunabilir sözlükler (MRD) Metin kodlama girişimi (TEI) ISO 24613 (LMF) Çokdilli sözlükler Ara (pivot) dil Yarı otomatik modelleme
Bu çalışma kapsamında etik ilkelere uyulmuş, bilimsel dürüstlük ve akademik etik kurallarına bağlı kalınmıştır. Araştırma sürecinde insan katılımcı, kişisel veri veya etik kurul onayı gerektiren herhangi bir uygulama yer almamaktadır.
Yıldız Teknik Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi
SBA-2021-4256
Bu makale, YTÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi onayıyla yürütülen Genel Araştırma Projesi (GAP) (SBA-2021-4256) kapsamında üretilmiştir.
The digital transformation of lexicography has fundamentally shifted the discipline from the production of static, human-readable artefacts to the creation of dynamic, machine-readable databases. This article examines the theoretical and methodological foundations of developing machine-readable multilingual dictionaries (MRDs), with particular emphasis on semi-automatic derivation via pivot languages. Drawing upon the experimental results of a research project we conducted, we analyse the efficacy of utilising the Text Encoding Initiative (TEI) guidelines and ISO-24613 (Lexical Markup Framework) to model complex lexical data. By synthesising historical critiques of database models with contemporary standards for lexical interoperability, we argue that, while fully automatic induction of multilingual lexicons remains fraught with semantic ambiguity, a semi-automatic workflow, grounded in rigorous data modelling and human verification, offers a scalable solution to overcome the resource scarcity inherent in many language pairs.
Computational lexicography Machine-readable dictionaries (MRD) Text Encoding Initiative (TEI) ISO 24613 (LMF) Multilingual dictionaries Pivot language Semi-automatic modelling
This study was conducted in accordance with academic integrity and ethical research principles. The research did not involve human participants, personal data, or any procedures requiring ethical committee approval.
Yildiz Technical University Scientific Research Projects Coordination Unit
SBA-2021-4256
This article is derived from the General Research Project (GAP) (SBA-2021-4256) carried out with the approval of YTU Scientific Research Projects Coordination Unit.
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Hesaplamalı Dilbilim, Sözlükbilim ve Anlambilim |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Proje Numarası | SBA-2021-4256 |
| Gönderilme Tarihi | 3 Şubat 2026 |
| Kabul Tarihi | 23 Şubat 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 27 Şubat 2026 |
| IZ | https://izlik.org/JA68UW75JT |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 22 Sayı: 1 |
Mersin Üniversitesi Dil ve Edebiyat Dergisi 2004 yılında yayın hayatına başlamıştır. 2026 yılından itibaren ise sürekli yayın modeline geçmiştir. Derginin temel amacı, başta Türkçe olmak üzere farklı diller üzerine yapılan bilimsel çalışmaları özendirmek, araştırmacılar arasında bir iletişim ve tartışma platformu oluşturmak, yurt içi ve yurt dışındaki değişik okuyucu kitlelerine kuramsal ve uygulamalı dilbilim yöntem ve kuramlarıyla incelenmiş özgün araştırma çalışmalarını sunmaktır.
Mersin Üniversitesi Dil ve Edebiyat Dergisi’nde Dilbilim alanında aşağıda belirtilen yayın türleri basılmaktadır:
- özgün araştırma ve inceleme makaleleri
- proje tanıtımı
- kitap tanıtımı
Makalenizi hakemler tarafından değerlendirilmek üzere gönderdiğinizde lütfen aşağıdaki makale yazım kurallarına göre düzenleyiniz.
1. Gönderilecek makalenin daha önce hiçbir yerde yayınlanmamış olması zorunludur.
2. Yazılar Türkçe veya İngilizce olmalıdır.
3. Makaleler 3000-6000 sözcük arasında olmalıdır.
4. Tüm makalelerin başında Türkçe ve İngilizce yazılmış özet bulunmalıdır.
5. Özetlerin sonunda 3-10 anahtar sözcük eklenmelidir. Anahtar Kelimeler ve Key Words çalışmaya uygun, açık ifadeli ve ilk harfleri büyük olacak şekilde 10 punto ile italik yazılmalıdır.
6. Yazılar http:https://www.dergipark.org.tr/mersinjll sayfasına üye girişi yapılarak Dergipark sistemine yüklenmelidir.
7. Yazıların başlığı BÜYÜK HARFLERLE 14 punto ve koyu olarak yazılmalı ve orta hizalı olmalıdır. Yazıların hem Türkçe hem de İngilizce başlığı verilmelidir. Yazı Türkçeyse önce Türkçe başlık 14 punto, koyu, tamamı büyük harfle yazılmalı, satır aralığı: En az, Değer: 0 nk, önce: 3nk, sonra: 3nk olacak şekilde bir satır boşluk bırakılarak altına İngilizce başlık 12 punto ilk harfleri büyük olarak yazılmalıdır.
8. Yazılarda; Kağıt boyutu: A4, sayfa yapısı Alt: 5.5 cm, Üst: 5.5 cm, Sol: 5.0 cm, Sağ: 5.0 cm. Yazı tipi: Times New Roman, Punto: 11 Satır Aralığı: En az, Değer: 0 nk, önce: 3 nk, sonra 3 nk olacak şekilde; Kenar ayarı: iki yana yaslanmış (full justified) olarak ayarlanmalıdır.
9. Makalelere sayfa numarası verilmelidir.
10. Makalelerde bölümler aşağıdaki şekilde düzenlenmelidir.
Mersin Üniversitesi Dil ve Edebiyat Dergisi'nin Etik İlkeler ve Yayın Politikası'na bu adres üzerinden erişebilirsiniz.
Hiçbir ad altında yazar veya kurumundan ücret alınmaz.