FİZİKSEL NEDENSELLİĞİN OLUMSUZ HAVA DURUMU HABERLERİNDE İFADESİ ÜZERİNE

Mine Güven

FİZİKSEL NEDENSELLİĞİN OLUMSUZ HAVA DURUMU HABERLERİNDE İFADESİ ÜZERİNE

Öz

Bu çalışmada 10 Ocak-16 Mart 1929 tarihleri arasında Cumhuriyet gazetesinde yayımlanmış olumsuz hava durumu haber kesitlerinden oluşturulmuş bir veri tabanı nitel yöntemle incelenmiştir. Veri tabanındaki metinlerde nedenselliğin çeşitli dilbilgisel ve/veya sözcüksel yollarla açık olarak anlatılabildiği, sezdirilebildiği veya örtük bırakılabildiğini gözlemlenmiştir. Bağımlı biçimbirimler arasında -DAn durum eki ve -DIr oldurgan/ettirgen eki öne çıkmaktadır. Anlamsal/yapısal koşullar sağlandığında -(y)ArAk ulacıyla -(y)An ortacı nedensellik sezdirebilmektedir. Zamanda öncelik koşulu sağlandığındaysa nedensellik, tümceciklerin sıralanması yoluyla, örtük olarak da anlatılabilmektedir. Bağımsız biçimbirimlerden ilgeç (örn. -DAn dolayı) ve bağlaçlarsa (örn. bu yüzden) çeşitli ulamlara ait sözcüksel yapılara (örn. sebebiyet ver-, mütevellit) göre daha sık kullanılmaktadır. Bilgisellik anlam alanında, öznel nedensellik gösterenler bulunmakla beraber, örneklerin çoğunda, içerik anlam alanında, dış dünyadan kaynaklanan fiziksel nedensellik ifade edilmiştir. Bu bulgulara dayanılarak, olumsuz hava haberlerinin odaklandığı anlamsal kavramın fiziksel nedensellik olduğu ve bu kavramın gerek açık gerekse örtük olarak anlatılabildiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Çokal, D., Zeyrek, D. & Sanders, T. J. M. (2020). Subjectivity and objectivity in Turkish causal connectives? Results from a first corpus study on çünkü and için. D. Zeyrek & U. Özge (haz.). Discourse Meaning: The view from Turkish (s. 223-248). Berlin: De Gruyter Mouton.
Diessel, H. & Hetterle, K. (2011). Causal clauses: A cross-linguistic investigation of their structure, meaning, and use. P. Siemund (haz.) Linguistic Universals and Language Variation (s. 21-52). Berlin: De Gruyter Mouton.
Grice, H. P. (1975). Logic and Conversation. P. Cole ve J.L. Morgan (haz.) Syntax and Semantics 3: Speech Acts (s. 41-58). New York: Academic Press.
Meteoroloji Enstitüsü. (1936). 1929 senesi Türkiye’de meteoroloji rasatları. Ankara: Devlet Basımevi.
Özsoy, A. S. & Erguvanlı-Taylan, E. (1998). Türkçe’nin Neden Gösteren İlgeç Yantümceleri. Dilbilim Araştırmaları, 1998, 116-125.
Pander Maat, H. & Sanders, T. (2001). Subjectivity in causal connectives: An empirical study of language in use. Cognitive Linguistics, 12 (3), 247-273.
Sanders, T. & Stukker, N. (2012). Causal connectives in discourse: A cross-linguistic perspective. Journal of Pragmatics, 44, 131-137. DOI:10.1016/j.pragma.2011.12.007.
Searle, J. (1976). A Classification of Illocutionary Acts. Language in Society, 5 (1), 1-23.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dil Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mine Güven ^*
0000-0002-1675-4478
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Nisan 2022

Gönderilme Tarihi

2 Nisan 2021

Kabul Tarihi

5 Ocak 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 17 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA87UJ45FB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Güven, M. (2022). FİZİKSEL NEDENSELLİĞİN OLUMSUZ HAVA DURUMU HABERLERİNDE İFADESİ ÜZERİNE. Mersin Üniversitesi Dil ve Edebiyat Dergisi, 17(2), 47-72. https://izlik.org/JA87UJ45FB

AMA

1.Güven M. FİZİKSEL NEDENSELLİĞİN OLUMSUZ HAVA DURUMU HABERLERİNDE İFADESİ ÜZERİNE. MEUDED. 2022;17(2):47-72. https://izlik.org/JA87UJ45FB

Chicago

Güven, Mine. 2022. “FİZİKSEL NEDENSELLİĞİN OLUMSUZ HAVA DURUMU HABERLERİNDE İFADESİ ÜZERİNE”. Mersin Üniversitesi Dil ve Edebiyat Dergisi 17 (2): 47-72. https://izlik.org/JA87UJ45FB.

EndNote

Güven M (01 Nisan 2022) FİZİKSEL NEDENSELLİĞİN OLUMSUZ HAVA DURUMU HABERLERİNDE İFADESİ ÜZERİNE. Mersin Üniversitesi Dil ve Edebiyat Dergisi 17 2 47–72.

IEEE

[1]M. Güven, “FİZİKSEL NEDENSELLİĞİN OLUMSUZ HAVA DURUMU HABERLERİNDE İFADESİ ÜZERİNE”, MEUDED, c. 17, sy 2, ss. 47–72, Nis. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87UJ45FB

ISNAD

Güven, Mine. “FİZİKSEL NEDENSELLİĞİN OLUMSUZ HAVA DURUMU HABERLERİNDE İFADESİ ÜZERİNE”. Mersin Üniversitesi Dil ve Edebiyat Dergisi 17/2 (01 Nisan 2022): 47-72. https://izlik.org/JA87UJ45FB.

JAMA

1.Güven M. FİZİKSEL NEDENSELLİĞİN OLUMSUZ HAVA DURUMU HABERLERİNDE İFADESİ ÜZERİNE. MEUDED. 2022;17:47–72.

MLA

Güven, Mine. “FİZİKSEL NEDENSELLİĞİN OLUMSUZ HAVA DURUMU HABERLERİNDE İFADESİ ÜZERİNE”. Mersin Üniversitesi Dil ve Edebiyat Dergisi, c. 17, sy 2, Nisan 2022, ss. 47-72, https://izlik.org/JA87UJ45FB.

Vancouver

1.Mine Güven. FİZİKSEL NEDENSELLİĞİN OLUMSUZ HAVA DURUMU HABERLERİNDE İFADESİ ÜZERİNE. MEUDED [Internet]. 01 Nisan 2022;17(2):47-72. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87UJ45FB