Factors affecting rational drug use of parents of hospitalized children

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 3, 300 - 308, 22.12.2025

H Yağmur Sevinç , Maksude Yıldırım , Merve Şen , Fatma Demirel , Şirine Erden , Gazal Demirel

Öz

Aim: The aim of the study was to determine the factors affecting rational drug use among parents of hospitalized children. Method: This descriptive and correlational study was conducted with 250 parents between March and June 2024. Data were collected using the Descriptive Characteristics Form and the Rational Drug Use Scale. Results: It was determined that 53.2% of parents did not have knowledge of rational drug use according to the scale score. The mean score of the Rational Drug Use Scale of the parents was 32.44±6.53. When the sociodemographic characteristics of the parents were compared with their rational drug use, it was indicated that there was statistically significant relationship only between the mother's education level and the Rational Drug Use Scale, and the mean scores of parents with high school and higher education level were higher (p<0.05). Conclusion: In our study, it was revealed that parents did not have knowledge of rational drug use, however, as education level increased,their attitudes towards rational drug use became more positive. In this way, planning and disseminating of rational drug use trainings for parents within the scope of nursing care will play a critical role in increasing the treatment success of children.

Anahtar Kelimeler

Hospitalized children , parents , rational drug use , descriptive research

Hastanede yatan çocukların ebeveynlerinin akılcı ilaç kullanımını etkileyen faktörler

Öz

Amaç: Çalışmanın amacı hastanede yatan çocukların ebeveynlerinin akılcı ilaç kullanımını etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipteki araştırma, Mart-Haziran 2024 tarihleri arasında 250 ebeveyn ile yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında; Tanıtıcı Özellikler Formu ve Akılcı İlaç Kullanım Ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Ebeveynlerin %53.2’sinin ölçek puanına göre akılcı ilaç kullanımı bilgisine sahip olmadığı belirlenmiştir. Ebeveynlerin Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği puan ortalamaları 32.44±6.53 olarak hesaplanmıştır. Ebeveynlerin sosyodemografik özellikleri ile akılcı ilaç kullanımları kıyaslandığında; sadece anne eğitim durumları ile Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu ve lise ve üstü eğitim düzeyine sahip ebeveynlerin puan ortalamalarının daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Sonuç: Araştırmamızda ebeveynlerin akılcı ilaç kullanımı bilgisine sahip olmadığı, ancak eğitim düzeyi yükseldikçe akılcı ilaç kullanım tutumlarının olumlu yönde geliştiği bulunmuştur. Bu doğrultuda, hemşirelik bakımı çerçevesinde ebeveynlere yönelik akılcı ilaç kullanımı eğitimlerinin planlanması ve yaygınlaştırılması, çocukların tedavi başarısını artırmada kritik bir rol oynayacaktır.

Anahtar Kelimeler

akılcı ilaç kullanımı , ebeveyn , hastanede yatan çocuk , tanımlayıcı araştırma

Etik Beyan

Araştırmanın uygulanması için Harran Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurul Başkanlığı (18.03.2024/02.31)’ndan etik kurul onayı, araştırmanın yürütüldüğü kurumdan yazılı kurum izni ve araştırmada kullanılan ölçek için mail yoluyla ölçek kullanım izni alınmıştır. Araştırmanın tüm aşamalarında “Helsinki Bildirgesi” dikkate alınmıştır.

Destekleyen Kurum

YOK

Teşekkür

Bu çalışmaya katılan katılımcılara teşekkür ederiz.

Kaynakça

• Mekonnen BD, Ayalew MZ, Tegegn AA. Rational drug use evaluation based on world health organization core drug use indicators in Ethiopia: A systematic review. Drug, healthcare and Patient Safety. 2021;13:159–70. doi:10.2147/DHPS.S311926.
• Çağlar PS. Yurdakul M. Rational drug use and associated factors in pregnant women. Women & Health. 2023;63(1):8-16.
• Dessie B, Atalaye G, Diress E, Getahun A. Practice towards rational drug use at Finotselam and Asirade Zewudie Hospitals based on WHO core drug use indicators, Northwest Ethiopia. The Scientific World Journal. 2020;1:1634294.
• Babu TA. Rational drug therapy in children: An unrealized dream. Pediatric Companion. 2023;2(1):24-25. doi:10.4103/pedc.pedc_19_23
• Nadeshkumar A, Sathiadas G, Pathmeswaran A, Ranganathan SS. Prescribing, dispensing and administration indicators to describe rational use of oral dosage forms of medicines given to children. WHO South-East Asia Journal of Public Health. 2019;8(1):42-9.
• Ge P, Liu ST, Xu SX, Zhang JZ, Lai YJ, Fu RC, Wu YB. The influence of parents on medication adherence of their children in China: a cross-sectional online investigation based on health belief model. Frontiers in Public Health. 2022;10:845032.
• Kuloğlu Ç, Ekici E. Ebeveynlerin akılcı ilaç kullanım tutumlarının incelenmesi. Türkiye Çocuk Hast Derg. 2022;16:107-116.
• Kaya AB, Kardaş ÖF. Ebeveynlerin sağlık algısı ve akılcı ilaç kullanım tutumları. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022;7(1):229-246.
• Çiğdem Z, Biner BŞ, Yavaş ÇM. Çocuğu hastanede yatan ebeveynlerin akılcı ilaç kullanımına yönelik tutumlarının değerlendirilmesi: Kesitsel bir araştırma. Türkiye Klinikleri J Nurs Sci. 2024;16(3):669-80.
• Yılmaz D. Çocuğu hastanede yatan ebeveynlerin akılcı ilaç kullanımına yönelik tutumlarının belirlenmesi. SBÜ Hemşirelik Dergisi. 2020;2(3):129-136. doi: 10.48071/sbuhemsirelik.773332
• Büyük ET, Baydın NÜ. Hasta güvenliği kapsamında akılcı ilaç kullanımında annelerin tutumlarına yönelik bir araştırma. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021; 24(3):349-356. doi: 10.17049/ataunihem.791942
• Demirtaş Z, Dağtekin G, Sağlan R, Alaiye M, Önsüz MF, Işıklı B, Kılıç FS, Metintaş S. Akılcı ilaç kullanımı ölçeği geçerlilik ve güvenilirliği. Estüdam Halk Sağlığı Dergisi. 2018; 3(3):37-46.
• Kurt FY, Kahriman İ, Atay S, Aldemir F. Annelerin akılcı ilaç kullanımına yönelik tutumları ve reçetesiz ilaç kullanım durumlarının incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022;11(2):487-496.
• Uçman T, Uysal N. Yetişkin bireylerde akılcı ilaç kullanımı ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. BANÜ Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2021;3(2):126-133. doi:10.46413/Xboneyusb ad.859525
• Çalışır Ö, Çalışkan Z. Çocuklarda akılcı ilaç kullanılmasının önemi ve ebeveynlere öneriler. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi. 2020;9(1):32-38. doi: 10.17100/nevbiltek.689123
• Sarıalioğlu A, Çelebioğlu A. Development of a parental attitude scale for rational drug use. Clinical and Experimental Health Sciences. 2022;12(2):352-359. doi:10.33808/clinexphealthsci.862272
• Sema FD, Asres ED, Wubeshet BD. Evaluation of rational use of medicine using WHO/INRUD core drug use indicators at Teda and Azezo Health Centers, Gondar Town, Northwest Ethiopia. Integr Pharm Res Pract. 2021;21(10):51-63.
• Çınar A, Mercan Y. Beş yaş altı çocuğu olan annelerin akılcı ilaç kullanım durumu ve etkileyen etmenler. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care. 2020;14(4):530- 9.
• Utli H, Turan M. 0-12 yaş arası çocuğa sahip ebeveynlerin akılcı ilaç kullanımına yönelik tutumlarının incelenmesi. EGEHFD. 2020;36(2):87-95.
• Attia NA, Ahmed AE, Zafar T, Elawad MA, Alhaj O. The prevalence of self- medication among mothers in Burrı District, Sudan. European Journal of Biomedical and Pharmaceutical Sciences. 2017;12(4):16-8.
• Duman S. Determining the knowledge level of parents about their children’s rational drug use. Osmangazi Journal of Medicine. 2021;43(6):592-599. doi: 10.20515/otd.952186
• Çalışır Ö, Çalışkan Z, Beşer NG. Hastaneye yatan çocukların annelerinin akılcı ilaç kullanımına ilişkin tutumlarının belirlenmesi. Türkiye Klinikleri J Nurs Sci. 2021;13(1):26-35. doi: 10.5336/hemşireler.2020-75801
• Maratha MM, Balan S, Salim SS, Mohamad Idris EM, Nor Azmi AS. Drug utilization and potentially ınappropriate prescriptions assessment among discharged pediatric patients in a tertiary care hospital. Hosp Pharm. 2025;18:00185787251337624. doi: 10.1177/00185787251337624.
• Mukattash TL, Alghzawi NY, Abu Farha RK, Jarab AS, Hämeen-Anttila K, Vainio K, Gammoh OS. An audit on parental attitudes towards medicines used in children. Saudi Pharmaceutical Journal. 2018;26(1):133–137. doi: 10.1016/j.jsps.2017.10.001
• Singh T, Banerjee B, Garg S, Sharma S. A prescription audit using the World Health Organization-recommended core drug use indicators in a rural hospital of Delhi. J Educ Health Promot. 2019;8:37. doi: 10.4103/jehp.jehp_90_18.
• Foronda CL, Muheriwa SR, Fernandez-Burgos M, Prather S, Nersesian P. Medication adherence of latino children and caregivers: An integrative review. Hispanic Health Care International. 2020;18(4):207-213. doi:10.1177/1540415319896623
• Luiza VL, Mendes LVP, Tavares NUL, Bertoldi AD, Fontanella AT. Inappropriate use of medicines and associated factors in Brazil: an approach from a national household survey. Health Policy Plan. 2019;34(3):27-35.
• Maniero HK, Martins AA, Melo AC, Paz LS, Schraiber RB, Galato D. Use of drugs in children aged zero to five years old in Tubarao, Santa Catarina, Brazil. Rev Paul Pediatr. 2018;36(4):437-444. doi:10.1590/1984-0462/;2018;36;4;00008