Health Sciences Faculty Students' Food Choices: An Analysis in Terms of Health Awareness and Nutrition Literacy

Öz

Aim: Food choices depend on the characteristics of foods as well as individuals' biological, psychological, and socio-cultural factors. In recent years, the concepts of nutrition and health literacy have also been considered as potential influences on food choices. In recent years, the concepts of nutrition literacy and health literacy have emerged as additional determinants that may affect food choices. This study aimed to evaluate the food choice motives and the health and nutrition literacy among students of the Faculty of Health Sciences. Method: A survey form was used as the data collection tool in the study. This survey consisted of questions assessing participants' demographic information, self-reported anthropometric characteristics (height, weight), the Food Choice Motives Scale, the Nutrition Literacy Scale, and the European Health Literacy Scale. Results: The study results showed that students of the Department of Nutrition and Dietetics obtained the highest score in sensory appeal subparameter of the Food Choice Motives Scale (4.0±0.45), scored while students from other health departments scored the highest in price subparameter (3.9±0.82) (p>0.05). The total mean nutrition literacy score of Nutrition and Dietetics students (76.6±7.37) was found to be higher than that of students from other health departments (71.4±6.58) (p0.001). All students had either excellent or adequate health literacy levels. No statistically significant difference was found between the scores of the food choice motive subparameters based on students' fields of study or health literacy classification (p>0.05). Conclusion: As a result, it was observed that students in the Nutrition and Dietetics Department had higher levels of nutrition literacy, and that the sensory appeal factor was paramount in their food choices. In other health departments, however, the price factor was more decisive. These findings suggest that nutrition literacy plays an important role in individuals' food choices, but that economic and personal motivations can also be important determinants.

Anahtar Kelimeler

• Nutrition literacy
• health literacy
• food choice
• health motivation

Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Besin Seçimi: Sağlık Bilinci ve Beslenme Okuryazarlığı Açısından Bir İnceleme

Öz

Amaç: Besin seçimleri, besinlerin özelliklerine ve bireylerin biyolojik, psikolojik ve sosyo-kültürel faktörlerine bağlıdır. Son yıllarda ortaya çıkan beslenme ve sağlık okuryazarlığı kavramlarının da besin seçimleri üzerinde etkili olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin besin seçim güdüleri ile sağlık ve beslenme okuryazarlığı durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmada veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmıştır. Bu anket formu katılımcıların demografi bilgilerini değerlendiren sorular, beyana dayalı antropometrik özellikler (boy, ağırlık), Besin Seçim Güdüleri Ölçeği, Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği ve Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği’nden oluşmaktadır. Bulgular: Araştırma sonucunda Beslenme ve Diyetetik Bölümü öğrencileri Besin Seçim Güdüleri ölçeği alt parametreleri içerisinde en yüksek puanı duyusal çekicilik (4.0±0.45) bölümünden alırken diğer sağlık bölümündeki öğrenciler en yüksek puanı fiyat (3.9±0.82) bölümünden almıştır (p>0.05). Beslenme ve Diyetetik Bölümü öğrencilerinin beslenme okuryazarlığı toplam puan ortalaması (76.6±7.37), diğer sağlık bölümlerinde okuyan öğrencilerin toplam puan ortalamasından (71.4±6.58) yüksek bulunmuştur (p0.001). Öğrencilerin tamamı mükemmel ya da yeterli sağlık okuryazarlığı düzeyine sahiptir. Bireylerin okudukları bölümlere ve sağlık okuryazarlık sınıflamasına göre besin seçim güdüsü alt parametreleri puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Sonuç: Sonuç olarak Beslenme ve Diyetetik Bölümü öğrencilerinin beslenme okuryazarlığı düzeylerinin daha yüksek olduğu ve besin tercihlerinde duyusal çekicilik faktörünün ön planda olduğu görülmüştür. Diğer sağlık bölümlerinde ise fiyat faktörü daha belirleyici olmuştur. Bu bulgular, beslenme okuryazarlığının bireylerin besin seçiminde önemli bir rol oynadığını, ancak ekonomik ve kişisel motivasyonların da önemli belirleyiciler olabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Beslenme Okuryazarlığı
• sağlık okuryazarlığı
• besin seçimi
• sağlık motivasyonu

Destekleyen Kurum

Yok

Etik Beyan

Bu çalışma, Helsinki Deklarasyonu’nun ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın yapılabilmesi için Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu tarafından izin alınmıştır (01.05 KARAR No ve 514441 sayılı izni).

Kaynakça

1. Jung T, Huang J, Eagan L, et al. Influence of school-based nutrition education program on healthy eating literacy and healthy food choice among primary school children. Int J Health Promot Educ. 2019;57(2):67-81.
2. Öztürk E, Tekeli S. Tüketicilerin besin seçim güdüleri: Y ve Z kuşaklarının karşılaştırılması. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi. 2021;14(1):147-182.
3. Cappelli A, Cini E. Will the COVID-19 pandemic make us reconsider the relevance of short food supply chains and local productions? Trends Food Sci Technol. 2020;99:566.
4. Truman E, Lane D, Elliott C. Defining food literacy: A scoping review. Appetite. 2017;116:365-371.
5. Amouzandeh C, Fingland D, Vidgen HA. A scoping review of the validity, reliability and conceptual alignment of food literacy measures for adults. Nutrients. 2019;11(4):801.
6. Vidgen HA, Gallegos D. Defining food literacy and its components. Appetite. 2014;76:50-59.
7. Murakami K, Shinozaki N, Livingstone MBE, et al. Associations of food choice values and food literacy with overall diet quality: a nationwide cross-sectional study in Japanese adults. Br J Nutr. 2023;130(10):1795-1805.
8. World Health Organization. Health Literacy Development for the Prevention and Control of Noncommunicable Diseases: Volume 1. https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/759bfdf7-4d80-4c40-83cd-122453325e17/content. Kasım 2022’de basıldı. 09 Mart 2025’te erişildi.

9. Lopez C, Kim B, Sacks K. Health literacy in the United States: Enhancing assessments and reducing disparities. Milken Institute; 2022.
10. Paasche-Orlow MK, Schillinger D, Weiss BD, et al. Health literacy and power. HLRP Health Lit Res Pract. 2018;2(3):e132-e133.
11. Yang SC, Luo YF, Chiang C-H. Electronic health literacy and dietary behaviors in Taiwanese college students: cross-sectional study. J Med Internet Res. 2019;21(11):e13140.
12. Steptoe A, Pollard TM, Wardle J. Development of a measure of the motives underlying the selection of food: the food choice questionnaire. Appetite. 1995;25(3):267-284.
13. Sonay Türkmen A, Kalkan I, Filiz E. Adolesan beslenme okuryazarlığı ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Int Peer-Rev J Nutr Res. 2017;(10).
14. Ndahura NB. Nutrition Literacy Status of Adolescent Students in Kampala District, Uganda. (Master’s thesis). Lillestrøm, Norway: Oslo and Akershus University College of Applied Sciences; 2012.
15. Pelikan JM, Link T, Straßmayr C, et al. Measuring comprehensive, general health literacy in the general adult population: the development and validation of the HLS19-Q12 instrument in seventeen countries. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(21):14129.
16. Terzi H, Akca A, Ayaz‐Alkaya S. Adaptation of the health literacy survey19‐Europe‐Q12 into Turkish culture: a psychometric study. J Eval Clin Pract. 2024;30(8):1782-1790.
17. Lyerly JE, Reeve CL. Development and validation of a measure of food choice values. Appetite. 2015;89:47-55.
18. Bartkiene E, Steibliene V, Adomaitiene V, et al. Factors affecting consumer food preferences: food taste and depression-based evoked emotional expressions with the use of face reading technology. Biomed Res Int. 2019;2019(1):2097415.
19. Koca B, Arkan G. The relationship between adolescents’ nutrition literacy and food habits, and affecting factors. Public Health Nutr. 2021;24(4):717-728.
20. Shach R. Does Knowing Better Mean Eating Better? Nutrition Literacy and Food Choices in a Cohort of Undergraduates. (Master’s thesis). Madrid, Spain: Saint Louis University; 2020.
21. Jones CL, Adkins K. Nutrition literacy, food preference, and food choices within a school-based choice food pantry. J Hunger Environ Nutr. 2021;16(3):370-386.
22. Eustis SJ, Turner-McGrievy G, Adams SA, et al. Measuring and leveraging motives and values in dietary interventions. Nutrients. 2021;13(5):1452.
23. Zwierczyk U, Sowada C, Duplaga M. Eating choices—the roles of motivation and health literacy: a cross-sectional study. Nutrients. 2022;14(19):4026.
24. Girgin GK, Karakaş B. Türklerin gıda tercihlerinde etkili olan motivasyonların belirlenmesi. Balıkesir Univ Sos Bilim Enst Derg. 2017;20(38):425-448.
25. Garipoğlu G, Bozar N. Covid-19 salgınında sosyal izolasyonda olan bireylerin beslenme alışkanlıklarındaki değişiklikler. Pearson J. 2020;5(6):100-113.
26. Lindbloom M, Asirvatham J, Moon W, et al. Motivation mediates the influence of the knowledge of nutrients’ function on diet. J Food Nutr Sci. 2021;9(1).