Araştırma Makalesi

COVID-19 pandemisi sürecinde Türkiye'deki üniversite öğrencilerinin sağlıkla ilgili yaşam tarzı değişikliklerinin ve takviye kullanım alışkanlıklarının incelenmesi

Cilt: 18 Sayı: 3 22 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

COVID-19 pandemisi sürecinde Türkiye'deki üniversite öğrencilerinin sağlıkla ilgili yaşam tarzı değişikliklerinin ve takviye kullanım alışkanlıklarının incelenmesi

Öz

Amaç: COVID-19 pandemisi, sosyal mesafe ve izolasyon uygulamalarıyla birlikte birçok yaşam tarzı değişikliğine yol açmıştır. Bu durum; beslenme, uyku süresi, egzersiz miktarı, ekran karşısında geçirilen süre ve stres düzeyi gibi sağlıkla ilişkili birçok bileşenin yönetiminde zorluklar oluşturmuştur. Bu çalışmada, pandeminin neden olduğu yaşam tarzı değişiklikleri ve bu değişikliklerin takviye kullanımı üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Türkiye’deki üniversitelerde öğrenim gören öğrencilere bir anket uygulanmıştır. 71 farklı üniversitenin çeşitli bölümlerinde okuyan 412 öğrencinin yanıtları değerlendirilmiştir. Çalışmada öğrencilerin demografik özellikleri, uyku ve egzersiz sürelerindeki değişiklikler, stres düzeyi, ekran karşısında geçirilen süre ve bu değişikliklere bağlı olarak besin takviyesi kullanımları incelenmiştir. Bulgular: Öğrencilerin %35.2’sinin bağışıklık destekleyici takviyeler kullandığı belirlendi (vitamin, %80.0). %6.3’ünün stresle başa çıkmak için en az bir ürün kullandığı gözlemlendi (SSRI, %65.2). Katılımcıların %33.5’inin vücut şekillendirme ve egzersizi desteklemek amacıyla takviye kullandığı belirlendi (protein ve amino asit takviyesi, %68.8). Öğrencilerin %9.7’sinin uyku kalitesini desteklemek amacıyla ürün kullandığı gözlemlendi (bitki çayı, %65.0). Ekran süresine bağlı baş ağrısı için öğrencilerin %29.6’sı ağrı kesici kullanırken, %11.4’ünün göz yanması/kuruluğu için ürün kullandığı belirlendi (yapay gözyaşı damlası, %87.2). Uyku kalitesindeki değişim ile stres (p<0.001) ve kilo artışı (p<0.01) arasında anlamlı ilişki saptandı. Benzer şekilde, ekran süresindeki artış ile stres düzeyinde artış (p<0.001) ve kilo alımı (p<0.001) arasında anlamlı ilişki belirlendi. Sonuç: Sonuç olarak, COVID-19 pandemisi üniversite öğrencileri arasında yaşam tarzında önemli değişikliklere neden olmuş ve bu durum uyku düzeni, ekran süresi ve stres düzeyi gibi çeşitli sağlıkla ilişkili bileşenleri etkilemiştir. Çalışmamız, öğrencilerin önemli bir kısmının bu değişimlerle başa çıkabilmek adına özellikle bağışıklığı destekleyici vitamin takviyelerine yöneldiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma T.C. Sağlık Bakanlığı COVID-19 Bilimsel Araştırmalar Değerlendirme Komisyonu ve Acıbadem Üniversitesi Tıbbi Araştırmalar Etik Kurulu (ATADEK) tarafından onaylanmıştır (Karar No: 2021-14/48). Yalnızca bilgilendirilmiş onam formunu onaylayan katılımcılar ankete dahil edilmiştir.

Kaynakça

  1. Pandey V, Mohan R, Kumar A, Gangadevi P, Kurien N. The impact of the COVID-19 outbreak on lifestyle-related behavior among the general population. Cureus. 2023;15(9):e45756. doi:10.7759/cureus.45756.
  2. van der Werf ET, Busch M, Jong MC, et al. Lifestyle changes during the first wave of the COVID-19 pandemic: a cross-sectional survey in the Netherlands. BMC Public Health. 2021;21(1):1226. doi:10.1186/s12889-021-11264-z.
  3. Di Renzo L, Gualtieri P, Pivari F, et al. Eating habits and lifestyle changes during COVID-19 lockdown: an Italian survey. J Transl Med. 2020;18(1):229. doi:10.1186/s12967-020-02399-5.
  4. Pellegrini M, Ponzo V, Rosato R, et al. Changes in weight and nutritional habits in adults with obesity during the “lockdown” period caused by the COVID-19 virus emergency. Nutrients. 2020;12(7):2016. doi: 10.3390/nu12072016.
  5. Stanton R, To QG, Khalesi S, et al. Depression, anxiety and stress during COVID-19: associations with changes in physical activity, sleep, tobacco and alcohol use in Australian adults. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(11):4065. doi: 10.3390/ijerph17114065
  6. Lin LY, Husnayain A, Chen YT, et al. The association between interest of nutritional supplements and COVID-19 pandemic—evidence from Google Trends. BMC Public Health. 2024;24(1):109. doi:10.1186/s12889-023-17607-2.
  7. Ermumcu MŞ, Mengi Çelik Ö. Evaluation of using dietary supplements, functional foods and herbal products with nutritional habits of individuals diagnosed with COVID-19 before, during, and after disease. Clin Sci Nutr. 2022;4(2):54-60. doi:10.5152/ClinSciNutr.2022.221240.
  8. Aysin E, Urhan M. Dramatic increase in dietary supplement use during COVID-19. Curr Dev Nutr. 2021;5(Suppl 2):207. doi:10.1093/cdn/nzab029_008.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eczacılık ve İlaç Bilimleri (Diğer), Halk Sağlığı (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

13 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

22 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

4 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

11 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 18 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Bayram Özgür, D., & Aslanbay Koc, I. T. (2025). COVID-19 pandemisi sürecinde Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin sağlıkla ilgili yaşam tarzı değişikliklerinin ve takviye kullanım alışkanlıklarının incelenmesi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 18(3), 457-468. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1735065
AMA
1.Bayram Özgür D, Aslanbay Koc IT. COVID-19 pandemisi sürecinde Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin sağlıkla ilgili yaşam tarzı değişikliklerinin ve takviye kullanım alışkanlıklarının incelenmesi. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 2025;18(3):457-468. doi:10.26559/mersinsbd.1735065
Chicago
Bayram Özgür, Dilara, ve Irem Tutku Aslanbay Koc. 2025. “COVID-19 pandemisi sürecinde Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin sağlıkla ilgili yaşam tarzı değişikliklerinin ve takviye kullanım alışkanlıklarının incelenmesi”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 18 (3): 457-68. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1735065.
EndNote
Bayram Özgür D, Aslanbay Koc IT (01 Aralık 2025) COVID-19 pandemisi sürecinde Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin sağlıkla ilgili yaşam tarzı değişikliklerinin ve takviye kullanım alışkanlıklarının incelenmesi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 18 3 457–468.
IEEE
[1]D. Bayram Özgür ve I. T. Aslanbay Koc, “COVID-19 pandemisi sürecinde Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin sağlıkla ilgili yaşam tarzı değişikliklerinin ve takviye kullanım alışkanlıklarının incelenmesi”, Mersin Univ Saglık Bilim Derg, c. 18, sy 3, ss. 457–468, Ara. 2025, doi: 10.26559/mersinsbd.1735065.
ISNAD
Bayram Özgür, Dilara - Aslanbay Koc, Irem Tutku. “COVID-19 pandemisi sürecinde Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin sağlıkla ilgili yaşam tarzı değişikliklerinin ve takviye kullanım alışkanlıklarının incelenmesi”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 18/3 (01 Aralık 2025): 457-468. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1735065.
JAMA
1.Bayram Özgür D, Aslanbay Koc IT. COVID-19 pandemisi sürecinde Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin sağlıkla ilgili yaşam tarzı değişikliklerinin ve takviye kullanım alışkanlıklarının incelenmesi. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 2025;18:457–468.
MLA
Bayram Özgür, Dilara, ve Irem Tutku Aslanbay Koc. “COVID-19 pandemisi sürecinde Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin sağlıkla ilgili yaşam tarzı değişikliklerinin ve takviye kullanım alışkanlıklarının incelenmesi”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 18, sy 3, Aralık 2025, ss. 457-68, doi:10.26559/mersinsbd.1735065.
Vancouver
1.Dilara Bayram Özgür, Irem Tutku Aslanbay Koc. COVID-19 pandemisi sürecinde Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin sağlıkla ilgili yaşam tarzı değişikliklerinin ve takviye kullanım alışkanlıklarının incelenmesi. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 01 Aralık 2025;18(3):457-68. doi:10.26559/mersinsbd.1735065

Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi Doç. Dr. Gönül Aslan'ın editörlüğünde Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsüne bağlı olarak 2008 yılında yayımlanmaya başlanmıştır. Prof. Dr. Gönül Aslan Mart 2015 tarihinde görevini Prof. Dr. Caferi Tayyar Şaşmaz'a devretmiştir. Prof. Dr. Caferi Tayyar Şaşmaz Baş editörlük görevini 01 Ocak 2023 tarihinde Prof.Dr. Özlem İzci Ay'a devretmiştir. 

 

Yılda üç sayı olarak (Nisan - Ağustos - Aralık) yayımlanan dergi multidisipliner hakemli bir bilimsel dergidir. Dergide araştırma makaleleri yanında derleme, olgu sunumu ve editöre mektup tipinde bilimsel yazılar yayımlanmaktadır. Yayın hayatına başladığı günden beri eposta yoluyla yayın alan ve hem online hem de basılı olarak yayımlanan dergimiz, Mayıs 2014 sayısından itibaren sadece online olarak yayımlanmaya başlamıştır. TÜBİTAK-ULAKBİM Dergi Park ile Nisan 2015 tarihinde yapılan Katılım Sözleşmesi sonrasında online yayın kabul ve değerlendirme sürecine geçmiştir.

 

  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 16 Kasım 2011'dan beri Türkiye Atıf Dizini tarafından indekslenmektedir.
  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2016 birinci sayıdan itibaren ULAKBİM Tıp Veri Tabanı tarafından indekslenmektedir.
  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 02 Ekim 2019 ile 05 Şubat 2025 tarihleri arasında DOAJ tarafından indekslenmektedir.
  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 23 Mart 2021'den beri EBSCO tarafından indekslenmektedir.

 

Dergimiz açık erişim politikasını benimsemiş olup, dergimizde makale başvuru, değerlendirme ve yayınlanma aşamasında ücret talep edilmemektedir. Dergimizde yayımlanan makalelerin tamamına ücretsiz olarak Arşivden erişilebilmektedir.

Bu dergide yayımlanan yazılar, Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı  ile lisanslanmıştır. 

35807