Physical activity level and related factors in women aged 18-64 who applied to family health centers in Manisa

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 3, 469 - 480, 22.12.2025

Kübra Çiçek , İlknur Oruç Özdemir , Pınar Dündar , Pınar Angı , Rabia Berçem Yaşa , Seçil Tatlıdil , Rümeysa Buran , Ramazan Ekim , Saffet Güler , Selami Akbulut

Öz

Aim: To determine the prevalence of insufficient physical activity and factors influencing it among women aged 18–64 years who applied to Family Health Centers. Method: This cross-sectional study was conducted among women aged 18–64 years who applied to three Family Health Centers located in urban and semi-urban areas of Manisa. Based on the unknown sample size formula, a 95% confidence, a 32.0% prevalence of adequate physical activity, and a 5% margin of error, the sample size calculated as 330 using Epi Info, and the participation rate was 92.0% (n=304). Women’s physical activity was assessed using the International Physical Activity Questionnaire-Short Form (IPAQ-SF). Chi-square test was used for univariate analyses, and logistic regression was used in multivariate analyses. Results: The mean age was 41.2 ± 13 years; 57.2% lived in urban areas. Insufficient physical activity was found in 56.9% of urban residents, 67.7% in semi-urban residents, and 61.5% overall. Univariate analyses revealed that age, income, education level, marital status, smoking, chronic disease, environmental infrastructure, and social support were found to be significant. Multivariate model indicated insufficient activity was 2.75 times higher among unemployed women (OR=2.75, 95% CI:1.51–5.00) and 2.23 times higher among those not encouraged by spouses or peers (OR=2.23, 95% CI:1.34–3.71). Reported barriers included economic reasons, lack of a companion, insufficient green areas, and safety concerns; facilitators included walking/cycling paths, green spaces, and free public courses. Conclusion: Physical activity levels among women were found to be insufficient. Social and economic support should be provided for women who are unemployed and lack support from their close social network.

Anahtar Kelimeler

Women , exercise , social support , leisure activities , sedentary behavior

Manisa’da aile sağlığı merkezlerine başvuran 18-64 yaş arası kadınlarda fiziksel aktivite düzeyi ve ilişkili faktörler

Öz

Amaç: Aile Sağlığı Merkezleri’ne başvuran 18-64 yaş aralığındaki kadınlarda yetersiz fiziksel aktivite sıklığı ve fiziksel aktiviteyi etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Yöntem: Bu kesitsel araştırma, Manisa’da kentsel ve yarı kentsel bölgelerde bulunan üç Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18-64 yaş arası kadınlarda yürütülmüştür. Evreni bilinmeyen örneklem formülüyle %95 güven, %32.0 yeterli fiziksel aktivite sıklığı ve %5 hata payı esas alınarak örneklem büyüklüğü Epi Info ile 330 hesaplanmış, katılım oranı %92.0 (n=304) olmuştur. Çalışmanın bağımlı değişkeni kadınlarda fiziksel aktivite durumudur ve IPAQ-Kısa Form ile değerlendirilmiştir. Tek değişkenli analizlerde Ki-Kare, çok değişkenli analizlerde lojistik regresyon uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 41.2 ± 13, %57.2’si kentsel bölgede yaşamaktadır. Kentsel bölgede kadınların %56.9’u, yarı kentsel bölgede %67.7’si; toplamda ise %61.5’i yetersiz fiziksel aktivite düzeyine sahiptir. Tek değişkenli analizlerde yaş, gelir, eğitim düzeyi, medeni durum, sigara kullanımı, kronik hastalık varlığı, çevresel altyapı ve sosyal destek durumunun anlamlı olduğu bulunmuştur. Çok değişkenli modele göre, yetersiz fiziksel aktivite riski, çalışmayan kadınlarda 2.75 kat (OR=2.75, %95 GA: 1.51-5.00), eş veya sosyal çevreden fiziksel aktiviteye teşvik edilmeyen kadınlarda 2.23 kat artmıştır (OR=2.23, %95 GA: 1.34-3.71). Fiziksel aktiviteye katılımı engelleyen faktörler arasında ekonomik nedenler, eşlik edecek kimsenin olmaması, yeşil alan eksikliği ve güvensizlik öne çıkmıştır. Katılımı kolaylaştırıcı unsurlar, yürüyüş parkuru/bisiklet yolu ve açık/yeşil alanların bulunması ile belediye veya valilik tarafından düzenlenen ücretsiz kurslardır. Sonuç: Kadınların fiziksel aktivite düzeyleri yetersizdir. İstihdamda olmayan ve yakın çevresinden destek alamayan kadınlara yönelik sosyal-ekonomik destekler sağlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kadınlar , egzersiz , sosyal destek , boş zaman aktiviteleri , sedanter yaşam

Etik Beyan

Bu çalışma, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Bilimleri Etik Kurulunun (Tarih: 30/01/2023 ve Karar No: 20.478.486/1650) onayı ile gerçekleştirilmiştir.

Kaynakça

• World Health Organization. Physical activity. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2025.
• Lee IM, Shiroma EJ, Lobelo F, et al. Effect of physical inactivity on major non-communicable diseases worldwide: an analysis of burden of disease and life expectancy. Lancet. 2012;380(9838):219-229.
• World Health Organization. Global Status Report on Physical Activity 2022. Geneva: WHO; 2022.
• Matthews CE, George SM, Moore SC, et al. Amount of time spent in sedentary behaviors and cause-specific mortality in US adults. Am J Clin Nutr. 2012;95(2):437-445.
• Guthold R, et al. Worldwide trends in insufficient physical activity from 2001 to 2016: a pooled analysis of 358 population-based surveys with 1·9 million participants. Lancet Glob Health. 2018;6(10):e1077-e1086.
• T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Hanehalkı Sağlık Araştırması: Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların Risk Faktörleri Prevalansı. Ankara; 2017.
• T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Hanehalkı Sağlık Araştırması: Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların Risk Faktörleri Prevalansı. Ankara; 2023.
• T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması (TBSA). Ankara; 2017.
• İşin V, Özcan F. Kırsal kesimdeki bir aile sağlığı merkezine başvuran erişkinlerin fiziksel aktivite düzeylerinin incelenmesi. Ortadogu Tip Derg. 2018;10(3):322-330.
• Agyemang K, Banstola A, Pokhrel S, Anokye N. Determinants of physical activity and dietary habits among adults in Ghana: A cross-sectional study. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(8):4671.
• Ying C, Kuay LK, Huey TC, et al. Prevalence and factors associated with physical inactivity among Malaysian adults. Southeast Asian J Trop Med Public Health. 2014;45(2):467.
• Moreno-Llamas A, García-Mayor J, De la Cruz-Sánchez E. Physical activity barriers according to social stratification in Europe. Int J Public Health. 2020;65(8):1477-1484.
• Strain T, Flaxman S, Guthold R, et al. National, regional, and global trends in insufficient physical activity among adults from 2000 to 2022: a pooled analysis of 507 population-based surveys. Lancet Glob Health. 2024;12(8):e1232-e1243.
• Aslan G. An investigation of physical activity in women and barriers to physical activity. J Edu Res Nurs. 2023;20:336-344.
• Fan JX, Kowaleski-Jones L, Wen M. Walking or dancing: patterns of physical activity by cross-sectional age among US women. J Aging Health. 2013;25(7):1182-1203.
• Miller J, Nelson T, Barr-Anderson DJ, et al. Life events and longitudinal effects on physical activity: adolescence to adulthood. Med Sci Sports Exerc. 2019;51(4):663.
• Ainsworth BE, Wilcox S, Thompson WW, et al. Personal, social, and physical environmental correlates of physical activity in African-American women in South Carolina. Am J Prev Med. 2003;25(3):23-29.
• Joseph RP, Ainsworth BE, Keller C, Dodgson JE. Barriers to physical activity among African American women: an integrative review. Women Health. 2015;55(6):679-699.
• Oliveira P, Oliveira A, Tillmann A, et al. Factors associated to usual physical activity in women. Rev Bras Med Esporte. 2015;21(2):99-103.
• Veitch J, Abbott G, Kaczynski AT, et al. Park availability and physical activity, TV time, and overweight and obesity among women. Health Place. 2016;38:96-102.
• Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Kronik Hastalıklar ve Risk Faktörleri Sıklığı Çalışması. Ankara: Sağlık Bakanlığı; 2013.
• Craig CL, Marshall AL, Sjöström M, et al. International physical activity questionnaire: 12-country reliability and validity. Med Sci Sports Exerc. 2003;35(8):1381-1395.
• Saglam M, Arikan H, Savci S, et al. International physical activity questionnaire: reliability and validity of the Turkish version. Percept Mot Skills. 2010;111(1):278-284.
• Boratav K. İstanbul ve Anadolu’dan Sınıf Profilleri. İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayını; 1995.
• Tüzün E, Dündar PE. Manisa’da kentsel ve yarıkentsel iki bölgede 18–64 yaş arası kadınlarda fizik aktivite sıklığı ve ilişkili faktörler. Sağlık ve Toplum. 2023;33(2):63–72.
• Kitiş Y, Gümüş Y. 20 yaş ve üzeri kadınların fiziksel aktivite düzeyleri ve davranış aşamaları. Gümüşhane Univ Sağlık Bilim Derg. 2015;4(3):399-411.
• Baybaşin C, Saka G. 15-49 yaş kadınlarda bel ağrısı ve fiziksel aktivite ilişkisi. Online Turk J Health Sci. 2021;6(3):340-346.
• Evren B, Açıkgöz A, Yıldırım SD. 18-60 yaş grubu kadınlarda beslenme alışkanlığı ve fiziksel aktivite ilişkisi. Tıp Fakültesi Klinikleri Dergisi. 2025;8(1):49-60.
• European Commission. Special Eurobarometer 525: Sport and physical activity. https://europa.eu/eurobarometer/surveys/detail/2668. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2025.
• Tcymbal A, Andreasyan D, Whiting S, et al. Prevalence of physical inactivity among adults in Armenia. Front Public Health. 2020;8:157.
• Gómez LF, Mateus JC, Cabrera G. Leisure-time physical activity among women in Bogotá. Cad Saúde Pública. 2004;20:1103-1119.
• Noori-Sistani M, Allahverdipour H, Vahedian-Shahroodi M, et al. Barriers to home-based physical activity and predictors among women with high sedentary habits. BMC Res Notes. 2025;18(1):217.
• Peng B, Ng JY, Ha AS. Barriers and facilitators to physical activity for young adult women. Int J Behav Nutr Phys Act. 2023;20(1):23.
• Gidlow C, Johnston LH, Crone D, et al. Systematic review of socio-economic position and physical activity. Health Educ J. 2006;65(4):338-367.
• Garcia L, et al. Barriers and facilitators of domain-specific physical activity: a systematic review. BMC Public Health. 2022;22(1):1964.
• Yeşilyurt AGC, Bayar AGDY, Dündar A. Serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcılarının bireylerin kişilik özellikleri açısından incelenmesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2018;18(Special Issue):111–130.
• Pelletier CA, White N, Duchesne A, Sluggett L. Barriers to physical activity in rural and urban Canada: a cross-sectional comparison. SSM Popul Health. 2021;16:100964.
• World Health Organization. Health Promotion. WHO Regional Office for the Western Pacific. Erişim adresi: https://www.who.int/westernpacific/about/how-we-work/programmes/health-promotion
• Akpınar A. Kentsel yeşil alanların kalitesinin fiziksel aktiviteye etkisi. Artvin Çoruh Üniv Orman Fak Derg. 2017;18(1):106-114. doi:10.17474/acuofd.302303
• Ominyi J, Clifton A. Barriers and enablers to physical activity among women in underserved communities. Women. 2025;5(1):5.
• McKeon G, Mastrogiovanni C, Teychenne M, Rosenbaum S. Exercise referral scheme among low SES women in Australia. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(19):12312.
• Pekmezi D, Marcus B, Meneses K, et al. Addressing physical activity barriers for African–American women in the Deep South. Womens Health (Lond). 2013;9(3):301-312.
• Im EO, Ko Y, Hwang H, et al. “Physical activity as a luxury”: African American women’s attitudes. West J Nurs Res. 2012;34(3):317-339.