TR
EN
Kronik hastalığı olan bireylerin covid-19 tükenmişliği ve sosyal etkisi
Öz
Amaç: Kronik hastalığı olan bireyler sağlık hizmetlerinden sürekli olarak daha sık yararlanmakta ve yeterli hizmet alamadıklarından dolayı daha kötü sağlık sonuçlarıyla karşı karşıya kalmaktadır. Bu durum hastaların hem psikolojik hem de sosyal yaşamlarını olumsuz etkilemektedir. Bu araştırma, Covid-19 tükenmişliğini ve kronik hastalığı olan bireyler üzerindeki sosyal etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yürütülmüştür. Yöntem: Çalışma Ocak-Mart 2022 tarihleri arasında 278 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veriler kişisel bilgi formu, Covid-19 tükenmişlik ölçeği ve Covid-19 pandemisinin sosyal etkilerine ilişkin bir anket kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların toplu taşımayı tercih etme isteği, yiyecek ve temizlik malzemelerini depolama, ellerini sık sık yıkama, dışarı çıkarken maske ve eldiven kullanma, sağlıkla ilgili kaygıları, hastalık belirtileri hakkında şüphe duyma, sağlıklı beslenme eğilimi, haberleri takip etme isteği, uyku güçlüğü durumları, gelecek endişeleri, yaşamın anlamını sorgulama, hedeflerine odaklanma ve modern tıbbın etkisine inanma ile Covid-19 tükenmişlik ölçeği toplam puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Semptomlar hakkında şüphe duyma, uyku güçlüğü, sağlıkla ilgili kaygıları, sağlıklı beslenme çabaları, gelecek endişeleri, hedeflere odaklanma, yiyecek ve temizlik malzemelerini depolama yordayıcılarının Covid-19 tükenmişliğini %42,6 oranında etkilediği bulunmuştur. Covid-19 tükenmişliğinin ilk belirleyicisinin yiyecek ve temizlik malzemesi depolama durumları olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Bu sonuçlar doğrultusunda; Covid-19 tükenmişliği ile ilişkili olarak uykusuzluk, hekim kontrolünde aksama vb. sorunlar ortaya çıkmaktadır. Sorunları çözmek için tele-tıp olanaklarını kullanarak hastalarla düzenli aralıklarla iletişime geçilmesi ve tükenmişlik nedeniyle gelişebilecek psikolojik komplikasyonları önlemek için yüksek Covid-19 tükenmişlik düzeyine sahip hastaların psikolog ve/veya psikiyatristlere yönlendirilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Lotfi M, Hamblin MR, Rezaei N. COVID-19: Transmission, prevention, and potential therapeutic opportunities. Clin Chim Acta. 2020;508:254–266
- Addis SG, Nega AD, Miretu DG. Psychological impact of Covid-19 pandemic on chronic disease patients in Dessie town government and private hospitals, Northeast Ethiopia. Diabetes Metab Syndr. 2020;15(1):129–135.
- Kuroda N. Mental health considerations for patients with epilepsy during COVID-19 crisis. Epilepsy Behav. 2020;111:107198.
- Hajat C, Stein E. The global burden of multiple chronic conditions: A narrative review. Prev Med Rep. 2018;12: 284-293.
- Kendzerska T, Zhu DT, Gershon AS, et al. The effects of the health system response to the covid-19pandemic on chronic disease management: A narrative review. Risk Manag Healthc Policy. 2021;14:575–584.
- Wańkowicz P, Szylińska A, Rotter I. The impact of the COVID-19 pandemic on psychological health and insomnia among people with chronic diseases. J Clin Med. 2021;10(6):1206.
- Karataş Z. COVID-19 pandemisinin toplumsal etkileri, değişim ve güçlenme. TUSHAD. 2020; 4(1):3-17.
- Yıldırım M, Solmaz F. COVID-19 burnout, COVID-19 stress and resilience: Initial psychometric properties of COVID-19 Burnout Scale. Death Stud. 2020;46(3):524-532.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hemşirelik (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
14 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
24 Ekim 2025
Kabul Tarihi
30 Kasım 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 2
APA
Kaplan Serin, E., & Tülüce, D. (2026). Kronik hastalığı olan bireylerin covid-19 tükenmişliği ve sosyal etkisi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 19(2), 255-266. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1810290
AMA
1.Kaplan Serin E, Tülüce D. Kronik hastalığı olan bireylerin covid-19 tükenmişliği ve sosyal etkisi. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 2026;19(2):255-266. doi:10.26559/mersinsbd.1810290
Chicago
Kaplan Serin, Emine, ve Derya Tülüce. 2026. “Kronik hastalığı olan bireylerin covid-19 tükenmişliği ve sosyal etkisi”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 19 (2): 255-66. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1810290.
EndNote
Kaplan Serin E, Tülüce D (01 Ağustos 2026) Kronik hastalığı olan bireylerin covid-19 tükenmişliği ve sosyal etkisi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 19 2 255–266.
IEEE
[1]E. Kaplan Serin ve D. Tülüce, “Kronik hastalığı olan bireylerin covid-19 tükenmişliği ve sosyal etkisi”, Mersin Univ Saglık Bilim Derg, c. 19, sy 2, ss. 255–266, Ağu. 2026, doi: 10.26559/mersinsbd.1810290.
ISNAD
Kaplan Serin, Emine - Tülüce, Derya. “Kronik hastalığı olan bireylerin covid-19 tükenmişliği ve sosyal etkisi”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 19/2 (01 Ağustos 2026): 255-266. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1810290.
JAMA
1.Kaplan Serin E, Tülüce D. Kronik hastalığı olan bireylerin covid-19 tükenmişliği ve sosyal etkisi. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 2026;19:255–266.
MLA
Kaplan Serin, Emine, ve Derya Tülüce. “Kronik hastalığı olan bireylerin covid-19 tükenmişliği ve sosyal etkisi”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 19, sy 2, Ağustos 2026, ss. 255-66, doi:10.26559/mersinsbd.1810290.
Vancouver
1.Emine Kaplan Serin, Derya Tülüce. Kronik hastalığı olan bireylerin covid-19 tükenmişliği ve sosyal etkisi. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 01 Ağustos 2026;19(2):255-66. doi:10.26559/mersinsbd.1810290