Manisa’da 18-64 yaş arası kadınların kadına yönelik şiddet maruziyeti ve şiddete karşı tutumu: kesitsel çalışma

Öz

Amaç: Bu araştırmanın amacı, Manisa’da kentsel ve yarıkentsel mahallelerde yaşayan kadınlarda şiddete maruziyet sıklığını belirlemek, kadına yönelik şiddete ilişkin tutumları değerlendirmek ve şiddet maruziyeti ile tutum puanlarıyla ilişkili faktörleri ortaya koymaktır. Yöntem: Kesitsel tipteki araştırma, Manisa’da rastgele seçilen dört mahallede yaşayan 18–64 yaş arası 329 evli kadınla yürütülmüştür. Küme örneklem yöntemiyle seçilen hanelerde yüz yüze anket uygulanmıştır. Çalışmanın bağımlı değişkenleri kadınların kadına yönelik şiddete karşı tutumu ve son 12 ayda şiddete maruziyet durumudur. Risk değerlendirmesi amacıyla iki ayrı çok değişkenli model oluşturulmuştur. Birinci modelde son 12 ayda şiddete maruziyet durumu bağımlı değişken olarak ele alınmış ve lojistik regresyon analizi uygulanmıştır. İkinci modelde ise kadına yönelik şiddete ilişkin tutum puanı bağımlı değişken olarak değerlendirilmiş ve doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Veriler SPSS 27 programında tanımlayıcı, ki-kare, t-testi, ANOVA, lojistik ve doğrusal regresyon analizleriyle değerlendirilmiştir. Tip 1 hata 0.05 kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırma grubunun yaş ortalaması 39.3±11.5, %56.8’i ev hanımı ve %54.1’i lise ve üzeri eğitime sahiptir. Hayatında en az bir defa herhangi bir şiddet türüne maruz kalan kadın oranı %76.0, son 12 ayda şiddet gören kadın oranı %21.0’dir. Hayat boyu en fazla görülen şiddet türü %73.9 ile duygusal şiddet, %41.9 ile fiziksel şiddettir. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde gebelik sayısı ile son 12 ayda şiddete maruziyet arasında doğru orantılı (OR=1.65; %95 GA: 1.04-2.73), kadına yönelik şiddete ilişkin tutum puanı ile şiddete maruziyet arasında ise ters orantılı (OR=. 0.69; %95 GA: 0.49-0.99) ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. İSKEBE Kadına Yönelik Şiddet Tutum Ölçeği (İSKEBE Tutum Ölçeği) puan ortalaması 113.9±24.2’dir. Gebelik sayısının artması, yarıkentsel mahallede yaşama, eğitim seviyesinin düşmesi ve çocuklukta aile içi şiddete maruziyetin tutum puanı ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Kadınlarda en fazla görülen şiddet türü duygusal şiddettir, bunu sırasıyla fiziksel, ekonomik, cinsel ve siber şiddet takip etmektedir. Kadının son 12 ay içerisinde şiddet görmesini etkileyen en önemli değişkenler gebelik sayısı ve kadının şiddete yönelik tutumudur. Tutumu etkileyen en önemli değişkenler ise gebelik sayısı, yaşanılan mahalle tipi, kadının eğitim düzeyi ve çocuklukta aile içi şiddete maruziyetidir.

Anahtar Kelimeler

• Kadına yönelik şiddet
• tutum
• kadın
• partner şiddeti

Etik Beyan

Bu çalışma için gerekli etik kurul onayı Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Etik Kurulu'ndan 12/03/2025 tarihli ve 2948 Nolu karar ile alınmıştır. Çalışmaya katılan tüm bireylere araştırmanın amacı, kapsamı ve hakları açıklanmış, bilgilendirilmiş onamları alınmıştır. Çalışma Helsinki Bildirgesi’nin (2013) etik ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür.

Exposure to violence against women and attitudes toward violence among women aged 18–64 in Manisa: a cross-sectıonal study

Öz

Aim: The aim of this study is to determine the prevalence of exposure to violence among women living in urban and semi-urban neighborhoods in Manisa, to assess attitudes toward violence against women, and to identify factors associated with exposure to violence and attitude scores. Method: This cross-sectional study was conducted with 329 married women aged 18–64 years living in four randomly selected urban and semi-urban neighborhoods in Manisa. Face-to-face interviews were carried out in households selected using a cluster sampling method. The dependent variables of the study were attitudes toward violence against women and exposure to violence in the past 12 months. For risk assessment, two separate multivariable models were constructed. In the first model, exposure to violence in the past 12 months was considered the dependent variable and logistic regression analysis was applied. In the second model, the attitude score toward violence against women was evaluated as the dependent variable, and linear regression analysis was used. The data were analyzed using SPSS version 27 with descriptive statistics, chi-square tests, t-tests, ANOVA, logistic regression, and linear regression analyses. A Type I error level of 0.05 was accepted. Results: The mean age of the study group was 39.3 ± 11.5 years; 56.8% of the women were housewives, and 54.1% had a high school or higher level of education. The proportion of women who had experienced at least one type of violence at any point in their lives was 76.0%, while 21.0% reported exposure to violence in the past 12 months. The most common types of lifetime violence were emotional violence (73.9%), followed by physical violence (41.9%). In the multivariable logistic regression analysis, the number of pregnancies was positively associated with exposure to violence in the past 12 months (OR = 1.65; 95% CI: 1.04–2.73), whereas the attitude score toward violence against women was inversely associated with exposure to violence (OR = 0.69; 95% CI: 0.49–0.99), and both associations were statistically significant. The mean score on the Attitudes Toward Violence Against Women Scale was 113.9 ± 24.2. A higher number of pregnancies, living in a semi-urban neighborhood, lower educational level, and exposure to domestic violence during childhood were significantly associated with the attitude score. Conclusion: Emotional violence was the most frequent type, followed by physical, economic, sexual, and cyber violence. Pregnancy number and women’s attitudes were key predictors of recent exposure to violence, while parity, education, neighborhood type, and childhood exposure influenced attitudes.

Anahtar Kelimeler

• Violence against women
• attitude
• women
• ıntimate partner violence

Etik Beyan

The required ethics approval for this study was obtained from the Manisa Celal Bayar University Health Sciences Ethics Committee with the decision dated 12 March 2025 and numbered 2948. The purpose, scope, and participants’ rights were explained to all individuals, and informed consent was obtained. The study was conducted in accordance with the ethical principles of the Declaration of Helsinki (2013)

Kaynakça

1. World Health Organization. Violence against women [Internet]. Available from: https://www.who.int/health-topics/violence-against-women Erişim tarihi: 29 Mart 2026.
2. World Health Organization. Violence against women prevalence estimates, 2023: global, regional and national prevalence estimates for intimate partner violence against women and non-partner sexual violence against women [Internet]. Geneva: WHO; 2025. Available from: https://www.who.int/publications. Erişim tarihi: 29 Mart 2026.
3. Türkiye İstatistik Kurumu. Türkiye kadına yönelik şiddet araştırması 2024 [Internet]. Available from: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turkiye-Kadina-Yonelik-Siddet-Arastirmasi-2024-57940. Erişim tarihi: 29 Mart 2026.
4. Gunarathne L, Bhowmik J, Apputhurai P, Nedeljkovic M. Factors and consequences associated with intimate partner violence against women in low- and middle-income countries: a systematic review. PLoS One. 2023;18(11):e0293295.
5. Chen L, Mohd Zain N, Qin Q, et al. Risk factors for perinatal intimate partner violence: a global systematic review and meta-analyses. BMC Womens Health. 2025;25:528.
6. Bilgin Şahin B, Erbay Dündar P. Kadına yönelik şiddet ve yaşam kalitesi. Anatol J Psychiatry. 2017;18(3):203-210
7. Hacettepe University Institute of Population Studies. Research on domestic violence against women in Turkey [Internet]. Ankara: HÜNEE; 2014. Available from: https://fs.hacettepe.edu.tr/hips/dosyalar/Ara%C5%9Ft%C4%B1rmalar%20-%20raporlar/Aile%20i%C3%A7i%20%C5%9Eiddet%20Ara%C5%9Ft%C4%B1rmalar%C4%B1/2014_english_main_report_kyais.pdf Erişim tarihi: 30.03.2026.
8. Aksakoğlu G. Sağlıkta araştırma ve çözümleme. 3. bs. İzmir: Meta Yayınları; 2013.

9. Kanbay Y, Aslan O, Isik E, Tektas P. Development study on ISKEBE Violence against Women Attitude Scale (ISKEBE Attitude Scale). Anadolu Psikiyatri Derg. 2017, 18(5), 453–459.
10. Boratav K. Sınıfların ve grupların sosyoekonomik nitelikleri. 2. bs. Ankara: İmge Kitabevi; 2004. p. 33-60.
11. European Union Agency for Fundamental Rights, European Institute for Gender Equality. EU gender-based violence survey: key results: experiences of women in the 27 EU Member States [Internet]. Luxembourg: Publications Office; 2024. Available from: https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/eugender_based_violence_survey_key_results.pdf. Erişim tarihi: 15 Kasım 2025.
12. Cengiz Özyurt B, Deveci A. The relationship between domestic violence and depressive symptoms in married women aged 15–49 years in a rural area of Manisa, Turkey. Turk Psikiyatri Derg. 2011;22(1):10-6
13. Seçgin L, Arslan T, Tarı Selçuk K. Türkiye’de son beş yılda kadına yönelik şiddet: COVID-19 pandemisinin etkisi. Humanist Perspect. 2022;4(1):28-43.
14. Ararat M, Bayazıt M, Başbay P, Alkan S. Salgın sürecinde çalışma hayatı ve ev içi şiddet. İstanbul: Sabancı Üniversitesi Kurumsal Yönetim Forumu; 2021. Available from: https://research.sabanciuniv.edu/id/eprint/41335/1/covid19_ev_is_12Mart_yu%CC%88zdeler_bas%CC%A7ta_%2811%29.pdf. Erişim tarihi: 30.03.2026
15. United Nations Department of Economic and Social Affairs. Violence against women and the girl child. World’s Women 2020 [Internet]. Available from: https://worlds-women-2020-data-undesa.hub.arcgis.com/pages/violence-against-women-and-the-girl-child. Erişim tarihi: 15 Kasım 2025.
16. Gencer MZ, Ağırman E, Arıca S. İstanbul ilinde kadına yönelik şiddet sıklığı ve kadınların şiddet algısı. Ahi Evran Med J. 2019;3(1):18-25.
17. Yüksel İ, Çavlin A, Ergöçmen B. Türkiye’de kadına yönelik aile içi şiddet araştırması. Ankara: T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı; 2015.
18. Akkaş İ, Uyanık Z. Kadına yönelik şiddet. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Derg. 2016;6(1):32-42
19. Çıtak G, Yücel Y. Kadına el kalkmaz: peki ya dijital şiddet? Meyad Akademi. 2022;3(2):162-169.
20. Taşpınar A, Sarıkaya Karabudak S, Çoban A, Adana F. Gebelikte aile içi şiddete maruz kalmanın postpartum depresyon ve maternal bağlanmaya etkisi. Adıyaman Üniv Sağlık Bilim Derg. 2021;7(1):94-102.
21. Tektaş P, Yıldız N, Kanbay Y, Işık E, Aslan Ö. Üniversite öğrencilerinde kadına yönelik şiddetle ilgili etmenlerin incelenmesi. Artvin Çoruh Üniv Ulus Sos Bilim Derg. 2020;6(1):40-49.
22. Hançer Tok H, Mayda AS. Hemşirelerin kadına yönelik şiddete ilişkin tutumlarının belirlenmesi. Düzce Üniv Sağlık Bil Enst Derg. 2021;11(3):290-297.
23. Kapan M, Yanikkerem E. Partner violence, depression and loneliness in pregnant women living in rural and urban areas. TAF Prev Med Bull. 2016;15(5):431.
24. Valladres E, Pena R, Persson LA, Högberg U. Violence against pregnant women: prevalence and characteristics. A population-based study in Nicaragua. BJOG. 2005;(12):1243-8.
25. Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle kadın 2024. Ankara: TÜİK; 2025.
26. Bora A, Gölge ZB. An investigation of the relationship between gender, education status, violence experiences and attitudes toward violence against women in marriage. Turk Klin J Forensic Med Forensic Sci. 2019;16(2):88-97.
27. Genç Y, Altıparmak İB, Ustabaşi Gündüz D. Kadına yönelik şiddetin erkekler tarafından değerlendirilmesi: Sakarya örneği. Afyon Kocatepe Üniv Sos Bilim Derg. 2019;21(2):391-408