EN
TR
Yapay zekâ çağında diyetisyen adayı olmak: tutumlar, endişeler ve eğitim ihtiyaçları
Öz
Amaç: Bu çalışma, beslenme ve diyetetik bölümü öğrencilerinin yapay zekâya (YZ) yönelik tutumlarını, algıladıkları yarar–riskleri, etik ve gizlilik kaygılarını ve YZ çağındaki eğitim ihtiyaçlarını nitel olarak incelemekte ve YZ’ye ilişkin görüşlerin sınıf düzeyine göre değişimini değerlendirmektedir. Yöntem: Araştırma, nitel ve keşfedici bir tasarım ile yürütülmüştür. Amaçlı örnekleme yoluyla seçilen 16 öğrenci (her sınıftan dört öğrenci) ile yüz yüze yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler ses kaydı ile kaydedilmiş, kelimesi kelimesine deşifre edilerek anonimleştirilmiştir. Veriler, Refleksif Tematik Analiz (RTA) yaklaşımıyla analiz edilmiştir. Sınıf düzeyleri arasındaki sistematik karşılaştırmalarda Çerçeve Yöntemi kullanılmıştır. Güvenirlik; yinelemeli kodlama, alan notları, karar izi ve COREQ/SRQR ilkelerine dayalı raporlama ile desteklenmiştir. Bulgular: Analiz sonucunda beş tema ortaya çıkmıştır: (1) Kolaylık ve pratik yararlar; alt sınıflar YZ’yi zaman kazandıran ve akademik süreçleri kolaylaştıran bir araç olarak görmüştür. (2) Etik, gizlilik ve güven sorunları; üst sınıflarda hatalı bilgi, mahremiyet ve profesyonel sorumluluk endişeleri öne çıkmıştır. (3) Mesleki rol algısı; YZ öğrencilerin bir kısmı tarafından tamamlayıcı, bir kısmı tarafından mesleği tehdit eden bir unsur olarak değerlendirilmiştir. (4) Eğitim ve müfredat beklentileri; öğrenciler doğrulama, etik farkındalık, veri okuryazarlığı ve etkili prompt yazma gibi yetkinliklere ihtiyaç duymuştur. (5) Erişim ve adalet algısı; özellikle ücretli YZ araçlarına erişimde adaletsizlik hissi bildirilmiştir. Çerçeve yöntemi, alt sınıfların YZ’ye daha pratik ve olumlu; üst sınıfların ise daha eleştirel ve risk odaklı yaklaştığını göstermiştir. Sonuç: Bulgular, YZ’ye ilişkin öğrenci algılarının sınıf düzeyi arttıkça daha eleştirel ve risk odaklı olduğunu göstermektedir. Mevcut durum, beslenme-diyetetik bölümlerinde etik, doğrulama ve sorumlu kullanım becerilerini kapsayan aşamalı YZ okuryazarlığı eğitiminin gerekliliğini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Çalışmayı destekleyen kurum bulunmamaktadır.
Etik Beyan
Etik onay, Kapadokya Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Etik Kurul’dan alınmıştır (Tarih/Karar No: 09.10.2025/25.10). Veri toplama öncesinde tüm katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş onam alınmıştır.
Teşekkür
Çalışmaya katılım gösteren Beslenme ve Diyetetik bölümü öğrencilerine ve veri toplama sürecine destek olan Sudenur Güven, Şebnem Şımarmaz, Dilay Uslu, Esma Gül Yörük, Ayşegül Selçuk ve Esra Sena Kapucu’ya teşekkürlerimi sunarım.
Kaynakça
- Liu F, Zhou H, Gu B, Zou X, Huang J, Wu J, Li Y, Chen SS, Hua Y, Zhou P, Liu J, Mao C, You C, Wu X, Zheng Y, Clifton L, Li Z, Luo J, Clifton DA. Application of large language models in medicine. Nature Reviews Bioengineering. 2025;3:445–464. doi:10.1038/s44222-025-00279-5
- Sosa-Holwerda A, Park OH, Albracht-Schulte K, Niraula S, Thompson L, Oldewage-Theron W. The role of artificial intelligence in nutrition research: A scoping review. Nutrients. 2024;16(13):2066. doi: 10.3390/nu16132066
- World Health Organization. Ethics and governance of artificial intelligence for health: WHO guidance. Geneva, Switzerland: World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240029200 Haziran 2021’de basıldı. 21 Eylül 2025’de erişildi.
- World Health Organization. WHO releases AI ethics and governance guidance for large multi-modal models. Ethics and governance of artificial intelligence for health. Guidance on large multi-modal models Mart 2025’de basıldı. 21 Eylül 2025’de erişildi.
- Amiri H, Peiravi S, Rezazadeh Shojaee SS, Rouhparvarzamin M, Nateghi MN, Etemadi MH, ShojaeiBaghini M, Musaie F, Anvari MH, Asadi Anar M. Medical, dental, and nursing students’ attitudes and knowledge towards artificial intelligence: A systematic review and meta-analysis. BMC Med Edu. 2024;24(1):412. doi:10.1186/s12909-024-05406-1
- Mousavi Baigi SF, Sarbaz M, Ghaddaripouri K, Ghaddaripouri M, Mousavi AS, Kimiafar K. Attitudes, knowledge, and skills towards artificial intelligence among healthcare students: A systematic review. Health Sci Rep. 2023; 6(3): e1138. doi:10.1002/hsr2.1138
- Elmaoğlu E, Güleç HY. Hemşirelik öğrencilerinin yapay zekâya yönelik tutumları ile tıbbi yapay zekâya hazır bulunuşlukları arasındaki ilişkisinin incelenmesi; Bir üniversite örneği. Bingöl Üniversitesi Sağlık Dergisi. 2025;6(1):127-133. doi:10.58605/bingolsaglik.1600963
- Yılmaz Y, Uzelli Yılmaz D, Yıldırım D, Akın Korhan E, Özer Kaya D. Yapay zekâ ve sağlıkta yapay zekânın kullanımına yönelik sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin görüşleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021;12(3):297-308. doi:10.22312/sdusbed.950372
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Halk Sağlığı (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
14 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
4 Aralık 2025
Kabul Tarihi
26 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 2
APA
Küçükkatırcı Baykan, H. (2026). Yapay zekâ çağında diyetisyen adayı olmak: tutumlar, endişeler ve eğitim ihtiyaçları. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 19(2), 346-357. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1836080
AMA
1.Küçükkatırcı Baykan H. Yapay zekâ çağında diyetisyen adayı olmak: tutumlar, endişeler ve eğitim ihtiyaçları. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 2026;19(2):346-357. doi:10.26559/mersinsbd.1836080
Chicago
Küçükkatırcı Baykan, Hürmet. 2026. “Yapay zekâ çağında diyetisyen adayı olmak: tutumlar, endişeler ve eğitim ihtiyaçları”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 19 (2): 346-57. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1836080.
EndNote
Küçükkatırcı Baykan H (01 Ağustos 2026) Yapay zekâ çağında diyetisyen adayı olmak: tutumlar, endişeler ve eğitim ihtiyaçları. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 19 2 346–357.
IEEE
[1]H. Küçükkatırcı Baykan, “Yapay zekâ çağında diyetisyen adayı olmak: tutumlar, endişeler ve eğitim ihtiyaçları”, Mersin Univ Saglık Bilim Derg, c. 19, sy 2, ss. 346–357, Ağu. 2026, doi: 10.26559/mersinsbd.1836080.
ISNAD
Küçükkatırcı Baykan, Hürmet. “Yapay zekâ çağında diyetisyen adayı olmak: tutumlar, endişeler ve eğitim ihtiyaçları”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 19/2 (01 Ağustos 2026): 346-357. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1836080.
JAMA
1.Küçükkatırcı Baykan H. Yapay zekâ çağında diyetisyen adayı olmak: tutumlar, endişeler ve eğitim ihtiyaçları. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 2026;19:346–357.
MLA
Küçükkatırcı Baykan, Hürmet. “Yapay zekâ çağında diyetisyen adayı olmak: tutumlar, endişeler ve eğitim ihtiyaçları”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 19, sy 2, Ağustos 2026, ss. 346-57, doi:10.26559/mersinsbd.1836080.
Vancouver
1.Hürmet Küçükkatırcı Baykan. Yapay zekâ çağında diyetisyen adayı olmak: tutumlar, endişeler ve eğitim ihtiyaçları. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 01 Ağustos 2026;19(2):346-57. doi:10.26559/mersinsbd.1836080