Mikrobiyoloji laboratuvarlarının afetlere hazırlık kapasitesinin güçlendirilmesi: “MicroLabSecure” bir Erasmus+ Projesi deneyimi

Öz

Sayın Editör, Son yıllarda artış gösteren afetler ve küresel sağlık tehditleri, mikrobiyoloji laboratuvarlarının sürekliliği ve güvenliğinin sağlanmasını kritik bir öncelik haline getirmiştir. Laboratuvarların bu tür durumlara hazırlıklı olması, yalnızca hizmet devamlılığı açısından değil, aynı zamanda biyoemniyet ve biyogüvenlik standartlarının korunması açısından da büyük önem taşımaktadır.1,2 Bu kapsamda Avrupa Birliği Erasmus+ programı tarafından desteklenen “Developing Biosecurity Training Program for Preparedness of Future Disasters and Increasing the Vocational Skills of Microbiology Laboratory Health Professionals (MicroLabSecure)” projesi, Türk Mikrobiyoloji Cemiyeti koordinasyonunda; Granada Üniversitesi (İspanya) ve Minho Üniversitesi (Portekiz) iş birliğiyle yürütülmektedir. .Aralık 2024 - Haziran 2026 tarihlerini kapsayan 18 aylık proje süresince, mikrobiyoloji laboratuvarı çalışanlarının afet öncesi, sırası ve sonrası süreçlere hazırlıklı olmalarını ve biyoemniyet alanındaki bilgi ve becerilerini geliştirecek yapılandırılmış bir eğitim programının oluşturulması hedeflenmektedir.3 Proje süreci, 22-23 Ocak 2025’te tüm ortakların katılımıyla çevrim içi gerçekleştirilen Açılış Toplantısı (TPM1) ile başlamış; ardından 7-10 Temmuz 2025 tarihlerinde İspanya’nın Granada kentinde ve 10-11 Aralık 2025 tarihlerinde Portekiz’in Braga kentinde düzenlenen yüz yüze toplantılarla devam etmiştir. Bu toplantılarda, farklı ülkelerdeki laboratuvar altyapıları ve afet hazırlık düzeyleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş ve ortak ihtiyaç alanları belirlenmiştir. Ayrıca afet senaryolarına dayalı interaktif öğrenme yaklaşımları, disiplinler arası iletişim modelleri ve simülasyon temelli eğitimlerin laboratuvar pratiğine entegrasyonu üzerine uygulamalı oturumlar gerçekleştirilmiştir. Bu süreç, yalnızca eğitim modüllerinin geliştirilmesi ve uyumlaştırılmasına değil, aynı zamanda mikrobiyoloji laboratuvarlarında uygulanabilir ve farklı koşullara uyarlanabilir bir afet hazırlık eğitim modelinin oluşturulmasına da katkı sağlamıştır.3 Projenin saha uygulama aşamasını oluşturan pilot eğitim toplantısı Mersin Üniversitesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı ev sahipliğinde 9-10 Nisan 2026 tarihlerinde projenin çoğaltıcı etkinliği kapsamında gerçekleştirilmiştir. Eğitim içeriğinde; afet sırasında laboratuvar yönetimi, biyogüvenlik ve biyoemniyet uygulamaları, laboratuvar afet planı ve afet sonrası yeniden yapılanma gibi temel başlıklar ele alınmıştır. Bu pilot eğitimde, özellikle masa başı tatbikatlar, rol dağılımına dayalı senaryolar ve anlık karar verme süreçlerini içeren interaktif oturumlar öne çıkmış, katılımcılar gerçek bir afet durumunda karşılaşabilecekleri belirsizlikleri kontrollü bir ortamda deneyimleme fırsatı bulmuştur. Ayrıca yenilikçi eğitim metodolojilerinin [sanal gerçeklik (VR) tabanlı uygulamalar] kullanımıyla laboratuvar içi risklerin görselleştirilmesi, klasik eğitim yöntemlerine kıyasla daha yüksek farkındalık oluşturmuştur. Bu uygulamalar, katılımcıların afet koşullarında riskleri tanıma, önceliklendirme ve ekip içi karar verme süreçlerini deneyimlemelerine katkı sağlamış; pilot eğitimden elde edilen saha geri bildirimleri ise programın uygulanabilirliğinin değerlendirilmesine ve eğitim içeriğinin geliştirilmesine olanak tanımıştır. Projenin son aşamasında ise 20-21 Mayıs 2026 tarihlerinde Antalya’da yapılması planlanan kapanış toplantısı ile elde edilen çıktılar paylaşılacak ve sürdürülebilirlik stratejileri değerlendirilecektir.3 Afetlere hazırlık ve laboratuvar biyoemniyeti konularının uluslararası düzeyde de giderek daha fazla önem kazandığı görülmektedir. Dünya Sağlık Örgütü’nün sağlık acil durumlarına hazırlık ve dayanıklılık alanındaki yakın zamanda başlattığı çalışmalar ile Centers for Disease Control and Prevention (CDC)’nin biyorisk yönetimine yönelik güncel yaklaşımları, bu alanın öncelikli hale geldiğini göstermektedir.4,5 Bu bağlamda MicroLabSecure projesinin söz konusu alanlarda erken dönemde yapılandırılmış ve uygulamaya yönelik bir eğitim modeli geliştirmeyi hedeflemiş olması, projenin zamanlaması açısından dikkat çekici bir örnek oluşturmaktadır. Artan küresel tehditler karşısında, mikrobiyoloji laboratuvarlarının afetlere hazırlık kapasitesinin güçlendirilmesine yönelik bu tür uluslararası girişimlerin önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Bu deneyimlerin paylaşılmasının, standart eğitim yaklaşımlarının geliştirilmesine ve laboratuvar biyoemniyeti alanında iş birliklerinin artırılmasına katkı sunacağı kanaatindeyiz.

Anahtar Kelimeler

• Mikrobiyoloji
• Biyoemniyet
• Afetlere Hazırlık
• Proje

Destekleyen Kurum

Avrupa Birliği Erasmus+ Programı tarafından desteklenmektedir.

Proje Numarası

2024-1-TR01-KA210-VET-000252996

Etik Beyan

Etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Strengthening the Disaster Preparedness Capacity of Microbiology Laboratories: The “MicroLabSecure” Erasmus+ Project Experience

Öz

Recent years have seen a rise in disasters and global health threats, making the continuity and safety of microbiology laboratories a critical priority. Preparedness of laboratories for such situations is essential not only for service continuity but also for maintaining biosafety and biosecurity standards. In this context, the project entitled “Developing Biosecurity Training Program for Preparedness of Future Disasters and Increasing the Vocational Skills of Microbiology Laboratory Health Professionals (MicroLabSecure)”, supported by the European Union Erasmus+ Programme, is being conducted under the coordination of Turkish Society of Microbiology in collaboration with University of Granada and University of Minho. During the 18-month project period spanning from December 2024 to June 2026, the main objective has been to develop a structured training programme aimed at improving the preparedness of microbiology laboratory professionals for pre-disaster, disaster, and post-disaster processes, while enhancing their knowledge and practical skills in biosecurity. The project process began with the Kick-off Meeting (TPM1), held online on 22–23 January 2025 with the participation of all partners. This was followed by face-to-face meetings held in Granada on 7–10 July 2025 and in Braga on 10–11 December 2025. During these meetings, laboratory infrastructures and disaster preparedness levels in different countries were comparatively evaluated, and common areas of need were identified. In addition, practical sessions were conducted on integrating disaster scenario-based interactive learning approaches, interdisciplinary communication models, and simulation-based training into laboratory practice. These sessions enabled participants to actively experience decision-making processes beyond conventional theoretical education. Throughout the project, communication and coordination were maintained through regular online meetings, ensuring the development and harmonization of the training modules. The pilot training phase, representing the field implementation stage of the project, was hosted by the Department of Medical Microbiology of Mersin University on 9–10 April 2026 as part of the project’s multiplier event. The training programme addressed key topics including laboratory management during disasters, biosafety and biosecurity practices, laboratory disaster planning, and post-disaster recovery and restructuring. In this pilot training, interactive sessions such as tabletop exercises, role-based scenarios, and real-time decision-making activities were particularly prominent, allowing participants to experience uncertainties that may arise during real disaster situations in a controlled environment. Furthermore, the use of innovative educational methodologies, including virtual reality (VR)-based applications, for visualizing laboratory risks generated greater awareness compared with conventional training methods. The pilot implementation also provided valuable field feedback for further refinement of the programme. In the final stage of the project, the closing meeting planned for 20–21 May 2026 in Antalya will present the project outputs and evaluate sustainability strategies. Preparedness for disasters and laboratory biosecurity are receiving increasing international attention. The recent initiatives launched by the World Health Organization in the fields of health emergency preparedness and resilience, together with the updated approaches of the Centers for Disease Control and Prevention regarding biorisk management, demonstrate that this area has become a global priority. In this regard, the fact that the MicroLabSecure project aimed to develop a structured and practice-oriented training model at an early stage makes it a noteworthy example in terms of timing. In the face of increasing global threats, such international initiatives are expected to make significant contributions to strengthening the disaster preparedness capacity of microbiology laboratories. We believe that sharing these experiences will support the development of standardized training approaches and foster greater collaboration in the field of laboratory biosecurity.

Anahtar Kelimeler

• Microbiology
• Biosecurity
• disaster preparedness
• Project

Proje Numarası

2024-1-TR01-KA210-VET-000252996

Kaynakça

1. World Health Organization. Laboratory biosafety manual, 4th ed. 2020. Erişim yeri: https://www.who.int/publications/i/item/9789240011311, Erişim tarihi: 10 Nisan 2026.
2. Centers for Disease Control and Prevention. Guidelines for Safe Work Practices in Laboratories. MMWR Suppl. 2012. Erişim yeri: https://www.cdc.gov/mmwr/pdf/other/su6101.pdf, Erişim tarihi: 10 Nisan 2026
3. MicroLabSecure Projesi. Erişim yeri: https://microlabsecure.eu/tr/Home/Activities, Erişim tarihi: 15 Nisan 2026.
4. Strengthening health emergency prevention, preparedness, response and resilience. Geneva: World Health Organization; 2023. Erişim yeri: https://www.who.int/publications/m/item/strengthening-the-global-architecture-for-health-emergency-prevention--preparedness--response-and-resilience, Erişim tarihi: 15 Nisan 2026.
5. Centers for Disease Control and Prevention. Laboratory Biorisk Management. Atlanta: CDC; 2024. Erişim yeri: https://www.cdc.gov/safe-labs/php/echo-biosafety/laboratory-biorisk-management.html#toc, Erişim tarihi: 15 Nisan 2026.