Stres ve Demansta Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal Ekseninin Rolü

Cilt: 1 Sayı: 3 1 Eylül 2008
  • Rezan Hatungil
PDF İndir
EN TR

Stres ve Demansta Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal Ekseninin Rolü

Öz

Bir canlı, stres etmeni ile karşılaştığı zaman bir seri eşgüdümlü yanıtlar verir. Adrenal korteksten yüksek seviyede glukokortikoid salgılanmasına yol açan hipotalamus-hipofiz-adrenal ekseninin aktivite kazanması da bunların içindedir. Hipotalamus-hipofiz-adrenal ekseninin aktivitesi bir negatif geribildirim döngü ile düzenlenir. Bunu sağlayan, bu eksenin merkezi güdümünü denetleyen glukokortikoidlerdir. Kronik stres koşullarında tersine, glukokortikoidler hipotalamustaki paraventriküler nükleusdan kortikotropin salgılatıcı faktör ekspresyonundaki artışı baskılayamazlar ve kortizol buna bağlı olarak yükselir. Stresle değişen hipotalamus-hipofiz-adrenal eksen aktivitesinde, gonad hormonları glukokortikoidlere karşı duyarlığı artırarak kortizol yükselmesini önlemektedirler. Ancak kortizol seviyesi; yaşlı bireylerde, demanstaki hastalarda ve alzheimer hastalarında, oldukça yüksektir. Yüksek kortizol, öğrenme ve uzun süreli belleği engellemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. McEwen BS. The neurobiology of stress. From serendipity to clinical relevence. Brain Res 2000;886:171—89.
  2. Tamer Ş. Stres Fizyolojisi. Yiğit R. Genel Fizyoloji, lÜ, İstanbul Tıp Fakültesi., Temel ve Klinik Bilimler Ders Kitapları, Nobel Tıp Kitabevi 2001 ;29-39.
  3. Magri F, Cravello L, Barili L, Sarra S, Cinchetti W, Salmoiraghi F, Micale G, Ferrati E. Stress and demantia: the role of the hypothalamic-pituitary—adrenal axis. Aging Clin Exp Res 2006;18:167—70.
  4. Herman JP, Ostrander MM, Muelle NK, Figueiredo H. Limbic system mechanisms of stress regulation: Hypothalamo—pituitary—adrenocoıticol axis. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 2005;29:1201-13.
  5. Wame JP. Shaping the stress response: Interplay of palatable food choices, glucocorticoids. insulin and abdominal obesity. Mol Cell Endocrinol 2008 (Başımda).
  6. Jacobson L, Sapolsky R. The role of the hippocampus in feedback regulation of the hypotalamic—pituitary— adrenocortical axis. Endocr Rev 1991 ; 12: 1 1 8—34.
  7. Diamond DM, Fleshner F, Ingersoll N, Rose GM. Psychological stress impairs spatial working memory. Ferrini M, Piroli G, Frontera M,Falbo A, Lima A, De Nicola AF. Estrogens normalize the hypotalamic—pituitary- Bamberger CM, Schulte HM, Chrousos GP. Molecular determinants of glucocorticoid receptor function and tissue Chirist—Crain M, Kola B, Lolly F, Fekete C, Sedoek D, Wittmann G,Feltrin D, lgreja AC, Ajodha S, Harwey White Schwartz MW Woods SC, Seeley RJ, Barsh GS, Baskin DG, Liebel LI. ls the energy homeostasis system inherently biased toward weight gain? Diabetes 2003;52:232—8.
  8. Fries E, Dettenborn L, Kirschbaum C. The cortisol awakening response (CAR): facts and future directions. Int J Psychophysiol 2008 (basımda).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Rezan Hatungil Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

1 Eylül 2008

Gönderilme Tarihi

13 Haziran 2014

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2008 Cilt: 1 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Hatungil, R. (2008). Stres ve Demansta Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal Ekseninin Rolü. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(3), 1-7. https://izlik.org/JA24SJ55CX
AMA
1.Hatungil R. Stres ve Demansta Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal Ekseninin Rolü. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 2008;1(3):1-7. https://izlik.org/JA24SJ55CX
Chicago
Hatungil, Rezan. 2008. “Stres ve Demansta Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal Ekseninin Rolü”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 1 (3): 1-7. https://izlik.org/JA24SJ55CX.
EndNote
Hatungil R (01 Eylül 2008) Stres ve Demansta Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal Ekseninin Rolü. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 1 3 1–7.
IEEE
[1]R. Hatungil, “Stres ve Demansta Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal Ekseninin Rolü”, Mersin Univ Saglık Bilim Derg, c. 1, sy 3, ss. 1–7, Eyl. 2008, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24SJ55CX
ISNAD
Hatungil, Rezan. “Stres ve Demansta Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal Ekseninin Rolü”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 1/3 (01 Eylül 2008): 1-7. https://izlik.org/JA24SJ55CX.
JAMA
1.Hatungil R. Stres ve Demansta Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal Ekseninin Rolü. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 2008;1:1–7.
MLA
Hatungil, Rezan. “Stres ve Demansta Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal Ekseninin Rolü”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 1, sy 3, Eylül 2008, ss. 1-7, https://izlik.org/JA24SJ55CX.
Vancouver
1.Rezan Hatungil. Stres ve Demansta Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal Ekseninin Rolü. Mersin Univ Saglık Bilim Derg [Internet]. 01 Eylül 2008;1(3):1-7. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24SJ55CX

Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi Doç. Dr. Gönül Aslan'ın editörlüğünde Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsüne bağlı olarak 2008 yılında yayımlanmaya başlanmıştır. Prof. Dr. Gönül Aslan Mart 2015 tarihinde görevini Prof. Dr. Caferi Tayyar Şaşmaz'a devretmiştir. Prof. Dr. Caferi Tayyar Şaşmaz Baş editörlük görevini 01 Ocak 2023 tarihinde Prof.Dr. Özlem İzci Ay'a devretmiştir. 

 

Yılda üç sayı olarak (Nisan - Ağustos - Aralık) yayımlanan dergi multidisipliner hakemli bir bilimsel dergidir. Dergide araştırma makaleleri yanında derleme, olgu sunumu ve editöre mektup tipinde bilimsel yazılar yayımlanmaktadır. Yayın hayatına başladığı günden beri eposta yoluyla yayın alan ve hem online hem de basılı olarak yayımlanan dergimiz, Mayıs 2014 sayısından itibaren sadece online olarak yayımlanmaya başlamıştır. TÜBİTAK-ULAKBİM Dergi Park ile Nisan 2015 tarihinde yapılan Katılım Sözleşmesi sonrasında online yayın kabul ve değerlendirme sürecine geçmiştir.

 

  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 16 Kasım 2011'dan beri Türkiye Atıf Dizini tarafından indekslenmektedir.
  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2016 birinci sayıdan itibaren ULAKBİM Tıp Veri Tabanı tarafından indekslenmektedir.
  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 02 Ekim 2019 ile 05 Şubat 2025 tarihleri arasında DOAJ tarafından indekslenmektedir.
  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 23 Mart 2021'den beri EBSCO tarafından indekslenmektedir.

 

Dergimiz açık erişim politikasını benimsemiş olup, dergimizde makale başvuru, değerlendirme ve yayınlanma aşamasında ücret talep edilmemektedir. Dergimizde yayımlanan makalelerin tamamına ücretsiz olarak Arşivden erişilebilmektedir.

Bu dergide yayımlanan yazılar, Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı  ile lisanslanmıştır. 

35807