Toplumsal cinsiyet ve dış ticaret

Emine Zehra Kasnakoğlu; Haluk Kasnakoğlu

doi:10.60165/metusd.v52i2.3

EN TR

Toplumsal cinsiyet ve dış ticaret

Öz

Toplumsal Cinsiyet ve Dış Ticaret Özet Çalışmada, dış ticaret ve toplumsal cinsiyet ilişkileri incelenmektedir. Kullanılan kavramlar tanımlandıktan sonra, MDG ve SDG çerçevesinde toplumsal cinsiyet eşitliği, hedefleri ve ilgili uluslararası örgütler belirlenmektedir. İzleyen bölümde, dış ticaret politikalarının toplumsal cinsiyet etkilerini değerlendirmede kullanılan eşitlik/eşitsizlik ölçütleri irdelenmektedir. Sonraki bölümde dış ticaret ve toplumsal cinsiyetle ilgili uluslararası örgütlerin ve STK’ların çalışmaları, bulguları ve önerileri tartışılmaktadır. Son iki bölümde uluslararası ve ulusal akademik çalışmalar, son bölümde yazın çalışmamızın sonuçları özetlenmektedir: Dış ticaret ve toplumsal cinsiyet arasında iki yönlü bir etkileşim gözlenmektedir. Küreselleşme ile bunun güçlendiği görülmekte, ancak toplumsal cinsiyet eşitliğini nasıl etkilediği başlangıç koşulları, mekân ve gelişmişlik düzeyine göre farklılık göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Kadın, Dış Ticaret, Eşitsizlik, Uluslararası Kuruluşlar JEL Sınıflaması: F16, F660, J16, J710

Anahtar Kelimeler

Tokumsal Cinsiyet, Kadın, Dış Ticaret, Eşitsizlik, International Organizations

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

Yok

Etik Beyan

Yok

Teşekkür

Yok

Kaynakça

Kaynaklar ALJAH, S. (2017), “Gender Statistics: An Overview”, 10 Kasım 2017, Linkedin, İnternet adresi: https://www.linkedin.com/pulse/gender-statistics-overview-dr-salahideen-alhaj/, (erişim: 26 Aralık 2025).
AUDI, M. ve AMJAD, A. (2018), “Gender Gap and Trade Liberalization: An Analysis of some selected SAARC countries”, Advances in Social Sciences Research Journal, 5(11): 41-70. DOI:10.14738/assrj.511.5329.
BERİK, G. (2011), “Gender Aspects of Trade”, içinde Trade and Employment: From Myths to Facts, (der.), Jansen, M., Peters, R. vd., ILO, Cenevre: 171-212, [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@ed_emp/documents/publication/wcms_162297.pdf .
CINGRANELLI, D.L ve RICHARDS, D.L. (2009), “Cingranelli and Richards Human Rights Dataset", [çevrimiçi], erişim adresi: http://www.humanrightsdata.com/
CORNER, L. (2003), “From margins to mainstream: From gender statistics to engendering statistical systems”, Fondo de Desarrollo de las Naciones Unidas, Bangkok, [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.academia.edu/1646587/From_margins_to_mainstream_From_gender_statistics_to_engendering_statistical_systems .
ÇAĞATAY, N, (2001), “Trade, Gender and Poverty”, UNDP, [çevrimiçi], erişim adresi: . https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/publications/TradeGenderandPoverty.pdf
ÇAĜATAY, N., ELSON, D. ve GROWN, C. (2007), “Mainstream, Heterodox and Feminist Trade Theory”, içinde, The Feminist Economics of Trade , (der.). van Staveren, I., Elson, D., Grown, C., Çağatay, N., Routledge: New York ve Londra.
ÇAĞATAY, N. (2009), “Presentation on The International Working Group on Gender, Macroeconomics and International Economics”, 9th International Conference, 13-14 Temmuz 2009, New York.
DEMİRTAŞ, G. ve YAYLA, N. (2017), “Küresel Entegrasyonun Kadın İstihdamı Üzerine Etkisi: Ampirik Bir İnceleme”, Journal of Yasar University, 2017, 12/48, 339-349 [çevrimiçi], erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/357388 .
DER BOGHOSSİAN, A. (2023), “Trade and gender: Addressing barriers to women’s decent work through trade”, içinde, Integrating Trade and Decent Work, Vol.2, ILO, Cenevre, [çevrimiçi],

erişim adresi:https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/%40dgreports/%4 0inst/documents/publication/wcms_903171.pdf
ECEVİT, Y. (2021), Toplumsal Cinsiyet Eşitliliğinin Temel Kavramları, Eğitim Materyali, CEİD, Ankara. [çevrimiçi], erişim adresi: https://ceidizler.ceid.org.tr/dosya/toplumsal-cinsiyet-esitliginin-temel-kavramlaripdf.pdf
EIGE (2025), “Gender Equality Index”, [çevrimiçi], erişim adresi: https://eige.europa.eu/gender-equality-index/about
ELSON, D., GROWN, C., ve ÇAĞATAY, N. (2007), The Feminist Economics of Trade, Routledge: New York and Londra.
EM2030 (2025), 2024 SDG Gender Index , [çevrimiçi], erişim adresi: https://equalmeasures2030.org/ 2024-sdg-gender-index/.
EU (2024), Gender Mainstreaming in EU Trade Agreements, [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/EPRS_BRI(2024)760388
FAO (2023), “Agrifood Trade and Gender Equality: Exploring Key Linkages” Trade Policy Technical Note, No. 22, [çevrimiçi], erişim adresi: https://openknowledge.fao.org/server/api/ core/bitstreams/b90f538e-18b5-4709-bac1-c34334228c91/content
FAO (2025), Markets and Trade , [çevrimiçi], erişim aresi: https://www.fao.org/markets-and-trade/areas-of-work/gender/5/en
FILHO, W. L., M. KOALEVA vd. (2022), “Promoting gender equality across the sustainable development goals”, Environment Development and Sustainability, 25(12), [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.researchgate.net/figure/Percentage-of-gender-inequality-impact-onSDG- goalsaccording-to-the-authors-proposed_fig4_363578667
FONTANA, M. (2004), “Modelling The Effects of Trade on Women, at Work and at Home: Comparatıve Perspectıves”, Économie Internationale 99 (2004), 49-80.
FONTANA, M. (2007), Modeling the Effects of Trade on Women, at Work and at Home: Comparative Perspectives”,(içinde), The Feminist Economics of Trade, Editörler: van Staveren, I., Elson, D., Grown, C., Çağatay, N., Bölüm 7, Routledge: New York and London.
GAMMAGE, C. (2022), “Empowering women in trade: how gender responsive are the EU's trade agreements?”, (içinde) , Understanding the EU as a Good Global Actor Ambitions, Values and Metrics, (der.). Fahey, E. ve Mancini, I., Chp. 9, Edward Elgar Publishing, Northampton.
GTC (2021), Statement to UNCTAD Barbados Conference, [çevrimiçi], erişim adresi: https:/ /gender tradecoalition.org/statements/gender-justice-requires-a-broad-mandate-for-unctad/
GTC (2022), Statement to WTO Geneva Meeting, [çevrimiçi], erişim adresi: https://gender tradecoalition.org/statements/gtc-statement-to-the-world-trade-organisation-mc12/
GTC (2024), Statement to WTO Abu Dahabi Conference”, [çevrimiçi], erişim adresi: https://gender tradecoalition.org/statements/gtc-statement-to-the-world-trade-organisation-mc13/
GTC (2025a), Gender and Trade Coalition, [çevrimiçi], erişim adresi: https://gender trade coalition. org.
GTC(2025b), Statement to UNCTAD Geneva Conference, [çevrimiçi], erişim adresi: https://gender tradecoalition.org/statements/gtc-statement-unctad16/
IANWGE (2025), Inter-Agency Network on Women and Gender Equality, [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.un.org/womenwatch/ianwge/
İLERİ, Ş. G ve ULU, F. (2021), “Is Trade Againist or in Favor of Women?; Empirical Evidence from Manufacturing Sector in Turkey”, Marmara Üniversitesi, İİBF Dergisi, 43/1:213-230, DOI: 10.14780/muiibd.960340
IOM (2025), International Organization for Migration, [çevrimiçi], erişim adresi: https://worldmigrationreport.iom.int/msite/wmr-2024-interactive/
ITC (2021), From Design to Evaluation: Making Trade Policy Work for Women, ITC, Geneva, [çevrimiçi], erişim adresi: .https://outlook.shetrades.com/admin/upload/publications /docum ents/ITC_Making%20Trade%20Policy%20Work%20for%20Women.pdf
ITC (2025), SheTrades, [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.shetrades.com/
JUHN, C., UJHELYI, G. ve VILLEGAS-SANCHEZ, C. (2013), “Trade Liberalization and Gender Inequality”, American Economic Review, 103/3: 269-73.
KARAM, F. ve ZAKI, C. (2021), "On women participation and empowerment in international trade: Impact on trade margins in the MENA region", The Journal of International Trade & Economic Development, Taylor & Francis Journals, 30(3): 384-406,
DOI: 10.1080/09638199.2020.1861067
KIZILIRMAK, A.B., PARMAKSIZ, E.M., SARACOĞLU, D.Ş. ve VOYVADA, E. (2011), “Üretim Süreçleri ve Dış Ticaret İlişkilerindeki Değişimin Kadın İstihdamına Etkileri”, TÜBİTAK Proje No: 109K510, [çevrimiçi], erişim adresi: https://open.metu.edu.tr/handle/11511/49727
KORINEK, J., MOISE,E.,ve TANGE, J. (2021), “Trade and Gender: A Framework of Analysis” OECD Trade Policy Paper, No.246, Paris, [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2021/03/trade-and-gender_1d7b8052/6db59d80-en.pdf
LEVENSON, E., KELLEHER, F., vd. (2024), “Gender and Trade Explainer”, Gender and Trade Coalition Explainer Series, [çevrimiçi], erişim adresi:. https://regionsrefocus.org/app/uploads/2024/04/GTC-Gender-and-Trade-Explainer.pdf
MUKHOPADHYAY, U. (2018), "Trade liberalization and gender inequality: role of social norms", Indian Growth and Development Review, 11(1): 2-21,
DOI: 10.1108/IGDR-07-2017-0051.
NEUMAYER, E. ve de SOYSA, I. (2011), “Globalization and the Empowerment of Women: An Analysis of Spatial Dependence via Trade and Foreign Direct Investment”, World Development, 39(7),1065-1075.
OECD (2025a), Socal Institurions and Gender Index (SIGI) , [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.oecd.org/en/about/programmes/social-institutions-and-gender-index-sigi.html
OECD (2025b), “Social Institutions&Gender Index Dashboard”, [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.oecd.org/en/data/dashboards/social-institutions-gender-index.html?oecdcontrol-18ae15c5e9-var1=TUR
OSTERREİCH, S.T. (2019), Gender and Comparative Advantage: Feminist–Heterodox Theorizing about Globalization, MDPI, Basel.
ÖZAY, Ö. (2011), “Implications of Trade Policy Changes on Gender Inequalities” Fe Dergi: Feminist Eleştiri, 3(2): 33-53, [çevrimiçi], erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/937594
SAQFALHAIT, N. SPETAN, K.A.A vd. (2023), “Trade liberalization and women empowerment in the Arab countries”, International Journal of Gender and Entrepreneurship 15(1). DOI:10.1108/IJGE-07-2022-0113
SİVİL SAYFALAR (2025), “Ana Akım, Heterodoks ve Feminist Ticaret Politikaları”, [çevrimiçi], erişim adresi:https://www.sivilsayfalar.org/sozluk/ana-akim-heterodoks-ve-feminist-ticaret-politikalari/
ŞENESEN, G.G. (2011), “Kadın İşgücü Talebine Üretim Faaliyetleri Açısından bir Bakış", Kadın Emeği ve İstihdamı Girişimi, Mayıs, TEPAV, Ankara, [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/281936416_Kadin_Isgucu_Talebine_Uretim_ Faal iyetleri Acisindan_bir_Bakis
ŞENESEN, G.G. ve ŞENESEN, Ü. (2009), "Decomposition of Labour Demand by Employer Sectors and Gender for Turkey: Findings for Major Exporting Sectors”, International Input-Output Association, Working Papers in Input-Output Economics, WPIOX 09-013, [çevrimiçi], erişim adresi:https://www.iioa.org/news/WPs/WPIOX09-013.pdf
ŞENESEN, G.G. ve ŞENESEN, Ü. (2011), "Decomposition of Labour Demand by Employer Sectors and Gender: Findings for Major Exporting Sectors in Turkey”, Economic Systems Research, Taylor & Francis, 23(2): 233-253. https://doi.org/10.1080/09535314.2011.582031
UN (2015), Millenium Development Goals Report, New York, [çevrimiçi], erişim adresi: www.un. org/millenniumgoals/2015_MDG_Report/pdf/MDG%202015%20rev%20(July%201).pdf
UN (2016), Integrating a Gender Perspective into Statistics, DESA/Statistics Division, Studies in Methods, Series F No.111, New York, [çevrimiçi], erişim adresi: https://unstats.un.org/unsd/ demographic-social/Standards-and-Methods/files/Handbooks/gender/Integrating-a-Gender-Perspective-into-Statistics-E.pdf
UN (2025), The Sustainable Development Goals Report 2025, [çevrimiçi], erişim adresi: https://unstats.un.org/sdgs/report/2025/
UNCTAD (2023), Compilation Guidelines for measurement of gender in statistics: Pilot Testing Methodologies, UNCTAD/STAT 2023/2, Geneva, [çevrimiçi], erişim adresi: https://unctad.org/system/files/official-document/stat2023d2_en.pdf .
UNCTAD (2025a), About UN Trade and Development , [çevrimiçi], erişim adresi: https://unctad.org/about
UNCTAD (2025b), Gender Equality, [çevrimiçi], erişim adresi: https://unctad.org/topic/gender-equality/
UNCTAD (2025c), Looking at Trade Policy Through a Gender Lens, [çevrimiçi], erişim adresi: https://unctad.org/system/files/official-document/ditc2014d3_en.pdf
UNCTAD (2025d), E-Learning on Trade and Gender, [çevrimiçi], erişim adresi: https://unctad. org/topic/gender-equality/e-learning
UNCTAD (2025e), The Global Debate on Gender”, [çevrimiçi], erişim adresi: https://unctad.org/topic/gender-equality/contribution-to-global-debate
UNCTAD (2025f), Women in STEM, [çevrimiçi], erişim adresi: https://unctad.org/topic/science-technology-and-innovation/Women-in-STEM
UNCTAD (2025g), Beyond GDP, [çevrimiçi], erişim adresi: https://unctad.org/news/beyond-gdp-new-data-reveals-persistent-gaps-progress-inclusive-growth
UNDP (2025), Composite Indices, [çevrimiçi], erişim adresi: https://hdr.undp.org/data-center/ composite-indices
UNSD (2025), Minimum Set of Gender Indicators, [çevrimiçi], erişim adresi: https://gender-data-hub-2-undesa.hub.arcgis.com/
UNW (2025), UN Women , [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.unwomen.org/en
VAN STAVEREN, I. ELSON, D., ve GROWN, C. (2007), “Introduction: Why a Feminist Economics of Trade?”, The Feminist Economics of Trade (içinde), Editörlee: van Staveren, I., Elson, D., Grown, C., Çağatay, N., Routledge: New York ve Londra. [çevrimiçi], erişim adresi:
https://doi.org/10.4324/9780203946077
WEF (2025), Global Gender Gap Report, [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.weforum.org /publications/global-gender-gap-report-2025/
WOMEN WATCH (2025), [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.un.org/womenwatch /feature/trade/annex.html
WB (2025a), World Development Indicators 2025, [çevrimiçi], erişim adresi: https://datacatalog.worldbank.org/search/dataset/0037712/world-development-indicators
WB/WTO (2020), Women and Trade:The Role of Trade in Promoting Gender Equality, World Bank Publications, Washington DC, [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.wto.org/english /res_e/booksp_e/women_trade_pub2807_e.pdf
WTO (2023), Making trade work for women: Key findings from the 2022 World Trade Congress on Gender, [çevrimiçi], erişim adresi: https://doi.org/10.30875/9789287042712c003
YAŞAR, S. ve KURT, D.B. (2020), “Küreselleşme ve Kadın İstihdamı”,içinde, Küreselleşme Çerçevesinde Yeni Ekonomi ve Bileşenleri, (der.). Özsoy, F. N. ve Özpolat, A., 129-146, [çevrimiçi], erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/357882745_ KURESELLESME_VE_KADIN_ISTIHDAMI

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dış Ticaret

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Emine Zehra Kasnakoğlu ^*
0009-0005-5787-4491
Türkiye

Haluk Kasnakoğlu
0000-0002-9277-3160
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

5 Kasım 2025

Kabul Tarihi

29 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 52 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.60165/metusd.v52i2.3

IZ

https://izlik.org/JA85MS55PK

APA

Kasnakoğlu, E. Z., & Kasnakoğlu, H. (2025). Toplumsal cinsiyet ve dış ticaret. ODTÜ Gelişme Dergisi, 52(2), 289-337. https://doi.org/10.60165/metusd.v52i2.3

AMA

1.Kasnakoğlu EZ, Kasnakoğlu H. Toplumsal cinsiyet ve dış ticaret. ODTÜ Gelişme Dergisi. 2025;52(2):289-337. doi:10.60165/metusd.v52i2.3

Chicago

Kasnakoğlu, Emine Zehra, ve Haluk Kasnakoğlu. 2025. “Toplumsal cinsiyet ve dış ticaret”. ODTÜ Gelişme Dergisi 52 (2): 289-337. https://doi.org/10.60165/metusd.v52i2.3.

EndNote

Kasnakoğlu EZ, Kasnakoğlu H (01 Aralık 2025) Toplumsal cinsiyet ve dış ticaret. ODTÜ Gelişme Dergisi 52 2 289–337.

IEEE

[1]E. Z. Kasnakoğlu ve H. Kasnakoğlu, “Toplumsal cinsiyet ve dış ticaret”, ODTÜ Gelişme Dergisi, c. 52, sy 2, ss. 289–337, Ara. 2025, doi: 10.60165/metusd.v52i2.3.

ISNAD

Kasnakoğlu, Emine Zehra - Kasnakoğlu, Haluk. “Toplumsal cinsiyet ve dış ticaret”. ODTÜ Gelişme Dergisi 52/2 (01 Aralık 2025): 289-337. https://doi.org/10.60165/metusd.v52i2.3.

JAMA

1.Kasnakoğlu EZ, Kasnakoğlu H. Toplumsal cinsiyet ve dış ticaret. ODTÜ Gelişme Dergisi. 2025;52:289–337.

MLA

Kasnakoğlu, Emine Zehra, ve Haluk Kasnakoğlu. “Toplumsal cinsiyet ve dış ticaret”. ODTÜ Gelişme Dergisi, c. 52, sy 2, Aralık 2025, ss. 289-37, doi:10.60165/metusd.v52i2.3.

Vancouver

1.Emine Zehra Kasnakoğlu, Haluk Kasnakoğlu. Toplumsal cinsiyet ve dış ticaret. ODTÜ Gelişme Dergisi. 01 Aralık 2025;52(2):289-337. doi:10.60165/metusd.v52i2.3

Toplumsal cinsiyet ve dış ticaret

Gender and International Trade

Öz

Anahtar Kelimeler

Toplumsal cinsiyet ve dış ticaret

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Proje Numarası

Etik Beyan

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster