Jodi Dean (2025), Capital’s Grave Neofeudalism and the New Class Struggle
Öz
Küresel kapitalist sistem, 1970’li yıllardan itibaren teknolojik gelişmelerin etkisiyle derin bir dönüşüm sürecine girmiştir. Bu dönemde inovasyon ve yapay zekâ teknolojilerine yönelen yatırımlar, üretken yatırımların yerini almış; buna paralel olarak küresel ekonomide büyüme oranları ve kârlılık düşüşe geçmiştir. Neoliberal birikim modeli uygulamaları, bu süreçte güvencesiz ve düşük ücretli çalışma pratiklerinin yaygınlaşmasına zemin hazırlamıştır. 2008 finans krizinin ardından hız kazanan bu ekonomik dönüşüm, Ortadoğu ve Kuzey Afrika’daki iç savaşların tetiklediği kitlesel göç hareketleri ve 2020’de başlayan COVID-19 salgınıyla daha da derinleşmiştir. Bu gelişmeler, kapitalist sistemin içsel krizlerini görünür kılarken aynı zamanda sistemin yeniden yapılanma dinamiklerini de hızlandırmıştır. Neoliberal düzenin zayıflamasıyla birlikte son on beş yılda yaşanan gelişmeler, akademik yazında kapitalist sistemin sona erdiği ve yerini yeni bir uluslararası ekonomik düzene bıraktığı yönündeki radikal yorumları beraberinde getirmiştir. Kapitalist kârlılığın yerini rantın aldığı, ekonomik aygıtlar üzerindeki yağma ve siyasal kontrolün arttığına işaret eden tezler, özellikle yapay zekâ teknolojilerinin yükselişiyle birlikte, feodal dönemi andıran artığa el koyma biçimlerini tartışmaya açmıştır. Bu bağlamda “tekno-feodalizm” ve “neo-feodalizm” gibi kavramsallaştırmalar ön plana çıkmıştır. Çalışmada, Jodi Dean’ın 2025 yılında yayımlanan eseri, ilgili literatüre yaptığı katkılar bağlamında değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Kaynaklar BRENNER, R. ve RILEY, D. (2022), Seven Theses on American Politics, New Left Review, 138: 21-27.
- DURAND, C. (2024), How Silicon Valley Unleashed Techno Feudalism, London: Verso.
- VAROUFAKIS, Y. (2024), Technofeudalism: What killed capitalism. Melville House.
- ZUBOFF, S. (2019), The Age of Surveillance Capitalism, Public Affairs.
- WARK, M. (2019), Capital is dead: Is This something worse? London: Verso.