Anadolu Ajansı Örneğinde Finansal Okuryazarlığın Haberleştirilmesi

Öz

Bu çalışma, finansal okuryazarlığın dijital medya ortamında nasıl haberleştirildiğini ve bu süreçte etik ilkeler ile algoritmik görünürlük arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğunu incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, Anadolu Ajansı’nın (AA) Ocak–Haziran 2025 döneminde yayımladığı kripto para temalı haberler nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde eleştirel söylem analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. İncelenen 126 haber metni içerisinden seçilen örneklem üzerinde yapılan çözümlemede; finansal haberlerin risk, güven, yatırımcı yönlendirmesi ve kurumsal kaynak kullanımı gibi boyutları değerlendirilmiştir. Bulgular, incelenen haberlerde spekülatif söylemlerden ve "yatırım tavsiyesi" niteliğindeki yönlendirmelerden titizlikle kaçınıldığını, bunun yerine piyasadaki risk ve belirsizlik vurgusunun öne çıkarıldığını göstermektedir. Haberlerde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) gibi resmî kaynaklara dayalı bir çerçeveleme tercih edilmektedir. Bu durum kurumsal güveni güçlendirirken, eş zamanlı olarak finansal teknolojileri ulusal kalkınma ile ilişkilendiren ekonomik milliyetçilik ve dijital egemenlik söylemlerini pekiştirmekte; ancak alternatif perspektiflerin görünürlüğünü sınırlamaktadır. Araştırma ayrıca dijital platformlarda algoritmik görünürlük dinamiklerinin, haber içeriklerinin sunum biçimini ve editoryal tercihleri dolaylı olarak etkilediğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, finansal haberciliğin yalnızca bilgi aktaran bir alan olmadığını; bireylerin ekonomik kararlarını ve kamu yararını şekillendiren kritik bir kamusal pratik olduğunu vurgulayarak etik ilkelerin sürdürülebilir habercilik için önemine dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Algoritmik görünürlük
• dijital medya
• finansal habercilik
• finansal okuryazarlık
• medya etiği.

Destekleyen Kurum

Destekleyen kuruluş bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Araştırma etik kurul izni gerektirmemektedir.

The Reporting of Financial Literacy: The Case of Anadolu Agency

Öz

This study aims to examine how financial literacy is reported in the digital media environment and how the relationship between ethical principles and algorithmic visibility is established in this process. As part of the research, cryptocurrency-themed news articles published by Anadolu Agency (AA) between January and June 2025 were analyzed using critical discourse analysis within a qualitative research framework. In the analysis conducted on a sample selected from the 126 news texts examined, the dimensions of financial news—such as risk, trust, investor guidance, and the use of institutional sources—were evaluated. The findings indicate that the analyzed news articles carefully avoided speculative discourse and guidance constituting “investment advice,” instead emphasizing market risks and uncertainties. News reports prefer a framing based on official sources such as the Central Bank of the Republic of Turkey (CBRT) and the Capital Markets Board (CMB). While this strengthens institutional trust, it simultaneously reinforces discourses of economic nationalism and digital sovereignty that link financial technologies to national development; however, it limits the visibility of alternative perspectives. The research also reveals that the dynamics of algorithmic visibility on digital platforms indirectly influence the presentation of news content and editorial choices. Consequently, the study emphasizes that financial journalism is not merely a field that transmits information; it is a critical public practice that shapes individuals’ economic decisions and the public interest, thereby highlighting the importance of ethical principles for sustainable journalism.

Anahtar Kelimeler

• Algorithmic visibility
• digital media
• financial journalism
• financial literacy
• media ethics

Destekleyen Kurum

There are no supporting organizations.

Etik Beyan

This study does not require approval from an institutional review board.

Kaynakça

1. Anadolu Ajansı. (2025, 1 Nisan). Kripto para piyasası yılın ilk çeyreğini hareketli geçirdi. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/kripto-para-piyasasi-yilin-ilk-ceyregini-hareketligecti/3525076
2. Anadolu Ajansı. (2025, 15 Nisan). Siber saldırganların yeni hedefi kripto para borsaları. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/siber-saldirganlarin-yeni-hedefi-kripto-paraborsalari/3538667
3. Anadolu Ajansı. (2025, 15 Şubat). Kripto para piyasasının gündeminde “altcoin ETF’leri” var. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/kripto-para-piyasasinin-gundeminde-altcoin-etflerivar/3482897
4. Anadolu Ajansı. (2025, 2 Temmuz). Kripto para piyasası yılın ilk yarısını hareketli geçirdi. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/kripto-para-piyasasi-yilin-ilk-yarisini-hareketligecirdi/3619406
5. Anadolu Ajansı. (2025, 21 Şubat). Devlet başkanlarının adıyla çıkarılan kripto paralardaki hareketlilik tartışmalara neden oldu. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/devletbaskanlarinin-adiyla-cikarilan-kripto-paralardaki-hareketlilik-tartismalara-nedenoldu/3488789
6. Anadolu Ajansı. (2025, 26 Haziran). Kripto para borsaları için son tarih 30 Haziran. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/kripto-para-borsalari-icin-son-tarih-30- haziran/3613752
7. Anadolu Ajansı. (2025, 29 Haziran). Kripto para borsaları faaliyet başvuruları için son hazırlıklarını yapıyor. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/kripto-para-borsalari-faaliyetbasvurulari-icin-son-hazirliklarini-yapiyor/3616585
8. Anadolu Ajansı. (2025, 5 Ocak). Trump ve kabinesi bu yıl kripto para piyasasının rotasını belirleyecek. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/trump-ve-kabinesi-bu-yil-kripto-parapiyasasinin-rotasini-belirleyecek/3442038

9. Anadolu Ajansı. (2025a, 3 Mart). Bitcoin yeniden 70 bin dolar sınırına yaklaştı. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/
10. Anadolu Ajansı. (2025b, 28 Nisan). Merkez Bankası dijital para çalışmalarında yeni aşamaya geçti. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/
11. Anadolu Ajansı. (2025c, 15 Mayıs). Kripto para piyasasında sert düşüş. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/
12. Anadolu Ajansı. (2025d, 9 Şubat). Türkiye, blokzincir tabanlı dijital ödeme altyapısında öncü ülkeler arasında. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/
13. Arrese, Á. (2016). From metaphor to practice: Exploring the economic responsibility of business journalism. Journalism, 17(4), 450–466. https://doi.org/10.1177/1464884914568079
14. Baudrillard, J. (2011). Simülakrlar ve Simülasyon. (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
15. Berger, P., ve Luckmann, T. (1966). The social construction of reality: A treatise in the sociology of knowledge. Anchor Books.
16. Bucher, T. (2018). If... then: Algorithmic power and politics. Oxford University Press.
17. Carlson, M. (2018). Automating judgment? Algorithmic authority and journalistic ethics. Journalism Studies, 19(4), 505–520. https://doi.org/10.1080/1461670X.2017.1389294
18. Cinelli, M., Morales, G. D. F., Galeazzi, A., Quattrociocchi, W., ve Starnini, M. (2021). The echo chamber effect on social media. Proceedings of the National Academy of Sciences, 118(9), e2023301118.
19. Couldry, N., ve Hepp, A. (2017). The mediated construction of reality. Polity Press.
20. Diakopoulos, N. (2019). Automating the news: How algorithms are rewriting the media. Harvard University Press.
21. Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51–58. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x
22. Erdoğan, M. (2021). Türkiye’de finansal habercilikte etik sorunlar ve ekonomik kriz dönemleri. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (53), 45–68.
23. Fairclough, N. (1995). Media discourse. Edward Arnold. Fenton, N. (2016). Digital, political, radical. Polity Press.
24. Gillespie, T. (2018). Custodians of the Internet: Platforms, content moderation, and the hidden decisions that shape social media. Yale University Press.
25. Gurdal, M. Y., ve Cengiz, A. (2022). Türkiye’de finansal haberlerin yatırım davranışı üzerindeki etkileri. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(3), 105–122.
26. Hermida, A. (2012). Social Journalism: Exploring how Social Media is Shaping Journalism. In The Handbook of Global Online Journalism (eds E. Siapera and A. Veglis). https://doi.org/10.1002/9781118313978.ch17
27. Kellner, D., ve Share, J. (2019). The critical media literacy guide: Engaging media and transforming education. Brill.
28. Kovach, B., ve Rosenstiel, T. (2014). The elements of journalism: What newspeople should know and the public should expect. Three Rivers Press.
29. Lewis, S. C. (2020). Journalism, innovation, and the digital ecosystem. Digital Journalism, 8(6), 682–700.
30. Lincoln, Y. S., ve Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
31. Lusardi, A., ve Mitchell, O. S. (2014). The economic importance of financial literacy: Theory and evidence. Journal of Economic Literature, 52(1), 5–44. https://doi.org/10.1257/jel.52.1.5
32. McManus, J. (1994). Market-driven journalism: Let the citizen beware?. Sage.
33. Meyer, P. (2002). Precision journalism: A reporter’s introduction to social science methods. Rowman ve Littlefield.
34. Mosco, V. (2009). The political economy of communication (2nd ed.). Sage.
35. Moussa, F. (2021). Financial misinformation and its consequences: A review of digital finance communication. Journal of Media Ethics, 36(2), 90–103.
36. Muthukrishnan, P. (2021). Algorithmic visibility and ethical responsibility in digital finance journalism. Digital Journalism, 9(8), 1062–1081.
37. Napoli, P. M. (2014). Automated media: An institutional theory perspective on algorithmic media production and consumption. Communication Theory, 24(3), 340–360.
38. OECD. (2020). OECD/INFE 2020 International Survey of Adult Financial Literacy. OECD Publishing.
39. OECD. (2022). Financial Literacy and Education: Policy Handbook. OECD Publishing. Plaisance, P. L. (2013). Media ethics: Key principles for responsible practice. Sage.
40. Potrich, A. C. G., Vieira, K. M., ve Kirch, G. (2018). How well do women do when it comes to financial literacy? Journal of Behavioral and Experimental Finance, 17, 64–75. Potter, W. J. (2018). Media literacy. Sage Publications.
41. Schiffrin, A. (2015). Bad news: How America’s business press missed the story of the century. New Press.
42. Singer, J. B. (2003). Who are these guys? The online challenge to the notion of journalistic professionalism. Journalism, 4(2), 139–163.
43. Singer, J. B. (2007). Contested autonomy: Professional and popular claims on journalistic norms. Journalism Studies, 8(1), 79–95.
44. Singer, J. B. (2011). Journalism ethics in a digital environment. Journal of Mass Media Ethics, 26(2), 148–163.
45. Tambini, D. (2010). What are financial journalists for? Journalism Studies, 11(2), 158–174.
46. Tandoc, E. C., ve Maitra, J. (2018). News organizations’ use of native videos on Facebook: Tweaking the journalistic field one algorithm change at a time. New Media ve Society, 20(5), 1679–1696.
47. TÜSİAD. (2022). Türkiye’de Finansal Okuryazarlık Araştırması. İstanbul: TÜSİAD Yayınları.
48. van Dijk, T. A. (2008). Discourse and power. Palgrave Macmillan.
49. Ward, S. J. A. (2011). Ethics and the media: An introduction. Cambridge University Press.
50. Ward, S. J. A. (2015). Radical media ethics: A global approach. Journal of Media Ethics, 30(3), 151–168.
51. Ward, S. J. A. (2018). Ethical journalism in a digital age. Polity Press.