Ibn Bâjjah’s Understanding of Politics and Governance
Öz
Ibn Bâjjah, who produced important works in different fields, puts forward original approaches to politics and governance (and/or administration, management) with the theory of tadbîr al-mutavahhid (governance of the mutavahhid man) in his political philosophy. Ibn Bâjjah first considers city, politics and governance as an indispensable aspect of society. Ibn Bâjjah sees the governance of the mutavahhid man as a fundamental contribution to the virtuousness of the society. Ibn Bâjjah mainly deals with the issues of his political theory in his treatise named Tadbîr al-Mutavahhid. In this article, Ibn Bâjjah's approach to politics and governance is discussed in the axis of his work. The aim of the study is to try to understand Ibn Bâjjah's thought of politics and governance, to reveal it with its political, administrative and social dimensions, and to contribute to the understanding of the main points of his thought on politics and governance. Within the scope of this purpose, it also aims to contribute to political science. Ibn Bâjjah is of the opinion that man needs a righteous and virtuous political community and government in order to realize his ultimate goal and therefore to attain happiness. In this view, virtuous government and state are necessary for a virtuous society. Where there is no virtuous society, state and government, virtuous people should develop a strategy based on politics, separate themselves from society and establish their own governance. In Ibn Bâjjah, the governance of the mutavahhid as an effort to govern himself and make the society virtuous means that the person who develops the strategy of keeping himself away from the society and staying alone in order to stay and live as a virtuous person in the corrupt and non-virtuous society in which he lives is to target his actions with reason, opinion, thinking and free will and to arrange and organize, that is, to govern his actions in line with a purpose that it has determined. Ibn Bâjjah argues that the way for political science and governor to judge correctly about governance and to govern properly is to know the human being. In this approach, it is not possible to govern the society and oneself without knowing the human being and the science of nafs (ilm al-nafs). Therefore, it is not possible to make a correct judgment without knowing the state of the soul and human being in the field of al-ilm al-madani (social and political sciences) and al-hikam al-madaniyya (social and political wisdoms), which includes social and political sciences. Ibn Bâjjah tries to present his approaches to politics within the scope of al-ilm al-madani as a social science branch that includes politics. Ibn Bâjjah makes important contributions to political science. One of these contributions is that he treats society in two types as president (ruler, governing, ra’îs) and governed (ruled, mar’ûs). Accordingly, some people are positioned as president by nature, while others are positioned as governed by nature. For this reason, there are people who are governed by nature and people who are pre-sidents by nature. This approach is a rooted approach to the phenomenon of power and power relations. Another important contribution of Ibn Bâjjah to political science is his thesis, which is an approach that can be summarized as the theory of tavahhud, about the virtuous self-government of a virtuous person in a non-virtuous society and striving for the society and state to become virtuous. With this thesis, Ibn Bâjjah deals with politics in society from a realistic point of view and reveals that virtuous individuals and communities can perform very important tasks in the name of governance in society.
Anahtar Kelimeler
İbn Bâcce’nin Siyaset ve Yönetim Anlayışı
Öz
Farklı sahalarda önemli eserler veren İbn Bâcce, siyaset felsefesinde mü-tevahhidin tedbiri teorisiyle siyaset ve yönetime dair özgün yaklaşımlar ortaya koyar. İbn Bâcce, öncelikle şehir, siyaset ve yönetimi toplumun vazgeçilmez bir veçhesi olarak ele alır. Mütevahhid insanın yönetimini de toplumun erdemli hale gelmesine temelli bir katkı olarak görür. Siyaset teorisine ait konuları esas itibariyle Tedbîrü’l-Mütevahhid risâlesinde ele alır. Bu makalede İbn Bâcce’nin mezkur eseri ekseninde siyaset ve yönetime yaklaşımı incelenmektedir. Çalışmanın amacı, İbn Bâcce’nin siyaset ve yönetim düşüncesini anlamaya çalışmak, siyasi, idari ve toplumsal boyutlarıyla ortaya koymak ve siyaset ile yönetime dair düşüncesinin ana noktalarının anlaşılmasına katkıda bulunmaktır. İbn Bâcce insanın nihai amacını gerçekleştirmek ve dolayısıyla mutluluğa erişmek için salih, erdemli siyasi topluluğa ve yönetime ihtiyacının olduğu görüşündedir. Bu görüşte erdemli toplum için erdemli yönetim ve devlet gereklidir. Erdemli toplum, devlet ve yönetimin olmadığı yerde erdemli insanlar, siyaset temelinde bir strateji geliştirerek kendini toplumdan ayırmalı ve kendi yönetimini kurmalıdırlar. Kendini yönetme ve toplumu erdemli yapma çabası olarak mütevahhidin yönetimi, insanın içinde yaşadığı bozuk ve erdemsiz toplumda erdemli bir insan olarak kalıp yaşamak için kendini toplumdan uzak tutma ve tek başına kalma stratejisi geliştiren insanın, eylemlerini akıl, düşünme ve hür iradeyle hedefleyip belirlediği bir amaç doğrultusunda düzenlemesi ve organize etmesi, yani yönetmesi anlamına gelir. İbn Bâcce, siyaset biliminin ve yöneticinin, yönetim konusunda doğruya erişmesi ve doğru yönetmesinin yolunun insanı bilmekten geçtiğini ileri sürer. Bu yak-laşımda insanı ve nefs ilmini bilmeden toplumu ve kendini yönetmek müm-kün değildir. Bundan dolayı toplum ve siyaset bilimlerini de içine alan medeni ilim ve medenî hikmetler alanında nefsin durumunu bilmeden doğru bir sonuca varma imkanı yoktur. İbn Bâcce, siyasetle ilgili yaklaşımlarını siyaseti de kapsayan sosyal bir bilim dalı olarak medenî ilim kapsamında ortaya koyma yoluna gider. Bu bağlamda İbn Bâcce siyaset bilimine önemli katkılarda bulunur. Bu katkılardan biri, toplumu yöneten ve yönetilen şeklinde iki tipte ele almasıdır. Buna göre insanlardan bazıları tabiatları gereği yöneten, bazıları ise tabiatları gereği yönetilen olarak konumlanırlar. Dolayısıyla toplumda tabiatı gereği yönetilir insanlarla tabiatı gereği başkan olan insanlar mevcuttur. Bu, iktidar olgusuna ve ilişkilerine dair köklü bir yaklaşımdır. İbn Bâcce’nin siyaset bilimine önemli katkılarından bir diğeri, tevahhüd teorisi olarak özetlenebilecek bir yaklaşım olan erdemsiz toplumda mütevahhid insanın kendini erdemli olarak yönetmesi ve toplum ile devletin erdemli hale gelmesi için gayret etmesiyle ilgili tezidir. Bu teziyle İbn Bâcce, toplumda siyaseti gerçekçi bir bakış açısıyla ele alır ve erdemli birey ve toplulukların toplumda yönetim adına çok önemli görevler ifa edebileceklerini ortaya koyar.
Anahtar Kelimeler
